Voor de meesten van ons was liefde voorwaardelijk. Dit is een trieste en ware realiteit.
We werden geliefd als we presteerden. We bereikten successen of deden iets waar volwassenen om ons heen trots op waren. Ze vonden het perfect. Zo werd er door de opvoeders voor perfectionisme gepleit. En als we iets onacceptabels deden, niet goed genoeg, of dat niet werd goedgekeurd, werd de liefde van ons afgenomen. We werden gestraft, genegeerd of bekritiseerd.
Gesterkt door de kindertijd heen, leren we: “om geliefd te zijn, moet ik dingen doen. En ik moet genoeg doen dat ik goedkeuring krijg.” Dit begint ons patroon van bereiken en presteren.
Perfectionisme is eigenlijk een geniale aanpassing.
Wanneer waardering vooral aan prestaties wordt gekoppeld, kan iemand leren dat fouten maken gevaarlijk voelt. Sommigen ontwikkelen perfectionistische patronen, anderen reageren anders. Een belaste jeugd veroorzaakt niet automatisch een angststoornis of depressie. Ruimte voor fouten, steun en haalbare verwachtingen kunnen helpen.
Perfectionisme is iets wat we langzaam afleren.
Door kwetsbaar te zijn. Ook door hulp te vragen. We moeten lief voor onszelf zijn als we een fout maken. Zeg tegen jezelf ‘het is oké, je hebt je best gedaan’ in plaats van ‘je’. Vraag jezelf af: wie heeft me geleerd dat ik perfect moest zijn? Vraag je dan af: waren ze zelf perfect?
Perfectionisme is een illusie
Mensen die opgroeien met langdurige kritiek of voorwaardelijke waardering, kunnen heel verschillende reacties ontwikkelen. Er bestaan geen twee vaste typen dochters en het gedrag van een ouder kan niet zonder beoordeling tot een diagnose worden herleid.
1. HET OVERWERKENDE JENNY-type:
De constante boodschap van de moeder is: ‘Je bent niet goed genoeg.’ De moeder zegt ook: ‘Ik toon alleen liefde voor jou als je doet wat ik van je verwacht.’ Hierdoor internaliseert de dochter de boodschap. Ze denkt dat ze niet genoeg is. Ze voelt dat ze alleen waardig is voor wat ze doet, niet voor wie ze is.
Sommige mensen richten veel energie op werk of prestaties wanneer zij zich onzeker voelen over hun waarde. Dat is geen vast vrouwenprofiel, en hard werken bewijst geen trauma of verborgen zelfhaat.
Het zijn de perfectionisten met meerdere graden en PHD’s. Ze hebben onderscheidingen van allerlei aard. Maar van binnen voelen ze zich leeg en waardeloos.
Ze hadden echter vaak minstens 1 persoon die in hen geloofde. Deze persoon kon emotioneel contact met hen maken (vader, leraar of een grootouder). Zij moedigden hen aan om hun dromen na te jagen. Soms gebeurde dit in het geheim als de moeder afwezig was. Andere keren gebeurde het op onuitgesproken manieren. Het kind zou de ondersteunende energie voelen. Het zou het internaliseren als “ik kan het, ik ben capabel als ik hard genoeg werk”.
2. HET TIFFANY-type met zelfverlating
Wie als kind herhaaldelijk hoorde niet goed genoeg te zijn, kan die boodschap later nog met zich meedragen. Welke gevolgen dat heeft, hangt af van individuele ervaringen en steunbronnen.
Maar helaas kregen ze nooit meer lof voor hun prestatie, hoe hard ze ook werkten. Ze veranderden dat verdriet in zelfverloochening: “Waarom zou ik me druk maken? Niemand ziet me toch … Of ik het nu bereik of niet, het maakt voor niemand verschil … ‘
Dus laten ze zelf hun dromen, verlangens, waarden en aspiraties varen en saboteren zichzelf links, rechts en in het midden.
In relaties kan onzekerheid soms leiden tot pleasen, terugtrekken of moeite met behoeften uitspreken. Niet iedereen met perfectionistische trekken herkent dit; zulke gedragingen verdienen context in plaats van een vast etiket.
Daarom creëren ze vaak een illusie van wat liefde zal zijn. Ze dromen dat ze op een dag een partner zullen ontmoeten die hun dromen zal vervullen. Deze partner kan ook tegemoet komen aan hun ‘onvervulde’ emotionele jeugdbehoeften.
Ze projecteren deze fantasie en intense behoeftigheid op hun partners, wat hen alleen maar wegduwt. Sommigen hopen gered te worden. Anderen isoleren zich volledig van liefde. Ze geloven dat ze ’te beschadigd’ zijn voor liefde.
Leestip: Pijnlijke Moederwonden oorzaak emotioneel afhankelijke ontwikkeling.
Wil je onderzoeken hoe de emotionele ruimte in je gezin van herkomst doorwerkt? Lees ** Ongezien opgegroeid van Lindsay C. Gibson (verkrijgbaar bij bol.com).
Bij het afleren van een streng oordeel over jezelf sluit aan ** Zelfcompassie van Kristin Neff (verkrijgbaar bij bol.com).
Voor reflectie op terugkerende aanpassingspatronen en dagelijkse keuzes is er ** How to do the work – Nederlandse editie van Nicole LePera (verkrijgbaar bij bol.com).
Reflectieve Vragen voor Jou
- Hoe heeft de opvoeding van jouw ouders jouw huidige opvattingen over liefde en prestaties beïnvloed?
- Herken jij jezelf in één van de twee types (Het Overwerkende Jenny-type of Het Tiffany-type)? Zo ja, hoe uit zich dat in jouw leven?
- Welke stappen ben je tot nu toe gaan nemen om perfectionisme los te laten?
- Wat zijn jouw grootste dromen? Hoe beïnvloeden jouw verleden en de verwachtingen van anderen jouw vermogen om deze na te streven?
- Hoe zou je jezelf kunnen aanmoedigen en ondersteunen als je faalt of niet aan jezelf voldoet?
We nodigen je uit om jouw gedachten en ervaringen te delen in de commentaarsectie. Jouw inbreng kan anderen inspireren en helpen!
Liefde, voorwaardelijk, perfectionisme, prestaties, kwetsbaarheid, zelfverloochening, dromen, emotionele behoeften, reflectieve vragen, zelfpartnering.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Lees meer over perfectionisme
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.