Er ligt een appel op mijn keukentafel. Soms doet het me denken aan moederhonger.
Al drie dagen.
Niet omdat ik vergeten ben hem op te eten. Integendeel. Ik zie hem voortdurend. Telkens wanneer ik koffie zet, een glas water neem of gedachteloos naar buiten kijk. De appel ligt daar als een stille vraag.
Waar heb ik eigenlijk honger naar?
Niet naar suiker.
Niet naar vitamines.
Niet naar voedsel.
Er bestaan vormen van honger die zich vermommen.
Ze dragen de kleren van verlangens die begrijpelijk lijken. Een relatie. Een compliment. Een tweede stuk taart. Een bericht dat maar niet komt. Een moeder die eindelijk zegt: ik zie wat er gebeurd is.
Maar onder die verlangens schuilt soms iets anders.
Iets ouder.
Iets dat ontstond voordat taal zich in ons nestelde.
Iets dat in het lichaam woont.
Moederhonger.
Niet als beschuldiging.
Niet als theorie.
Maar als een woord voor een leegte die zich soms door een heel leven uitstrekt.
De eerste architectuur van de werkelijkheid
Een baby weet niets van psychologie.
Niets van hechting.
Niets van trauma.
Een baby kent alleen nabijheid en afwezigheid.
Warmte en kou.
Voeding en gemis.
Veiligheid en gevaar.
Misschien begint alle filosofie daar.
Niet bij Descartes die zich afvroeg of hij bestond.
Maar bij een kind dat zich afvraagt of iemand komt.
Wanneer wij geboren worden, zijn wij radicaal afhankelijk.
Dat woord — afhankelijk — klinkt tegenwoordig bijna verdacht.
Onze cultuur adoreert autonomie.
Zelfredzaamheid.
Onafhankelijkheid.
Optimalisatie.
Maar een pasgeborene zou sterven van onze favoriete slogans.
Een baby heeft geen behoefte aan zelfmanagement.
Een baby heeft behoefte aan iemand die verschijnt.
Misschien is dat de eerste waarheid van het menselijk bestaan.
Dat wij niet gemaakt zijn om alleen te overleven.
En toch groeien velen van ons op met een subtiel tekort.
Niet noodzakelijk mishandeling.
Niet noodzakelijk verwaarlozing.
Soms slechts een moeder die zelf uitgeput was.
Een moeder die leefde in een huwelijk dat haar leegzoog.
Een moeder die moest werken.
Een moeder die nooit geleerd had wat zij zelf nodig had.
Een moeder die aanwezig was als lichaam maar afwezig als toevluchtsoord.
En dan gebeurt iets eigenaardigs.
Het kind concludeert niet dat de omgeving tekortschiet.
Het concludeert dat het zelf tekortschiet.
Dat is misschien de meest tragische intelligentie van een kind.
Het lichaam vergeet niets
Jaren later zit iemand tegenover een geliefde.
De geliefde antwoordt niet onmiddellijk op een bericht.
Niets ernstigs.
Niets uitzonderlijks.
En toch voelt het alsof de zuurstof uit de kamer verdwijnt.
Waarom?
Omdat tijd niet lineair is in het lichaam.
Het zenuwstelsel kent geen kalender.
De borstkas weet niet dat je vijfenveertig bent.
De maag weet niet dat je een hypotheek hebt.
Sommige delen van ons leven nog steeds in een wereld waarin iemand misschien niet terugkomt.
We noemen dat soms overdreven gevoeligheid.
Emotionele afhankelijkheid.
Bindingsangst.
Verlatingsangst.
Maar misschien zijn dat slechts moderne woorden voor een oud verdriet.
Een verdriet dat ooit geen getuige kreeg.
“Het lichaam bewaart wat de taal niet kon dragen.”
Dat is geen medische uitspraak.
Het is een observatie.
Een van die eenvoudige observaties die een hele biografie kunnen openbreken.
De industrie van de surrogaten
Wat gebeurt er wanneer een behoefte blijft bestaan maar haar bestemming verliest?
Dan zoekt zij een vervanger.
Een surrogaat.
Dat klinkt bijna technisch.
Maar kijk om je heen.
Voedsel.
Alcohol.
Werk.
Succes.
Spirituele perfectie.
Liefde.
Zelfs liefde.
Misschien vooral liefde.
We leven in een tijdperk waarin vrijwel alles een product geworden is.
Waarom zou troost daarop een uitzondering vormen?
De markt begrijpt iets fundamenteels over mensen.
Dat wij hongerige wezens zijn.
En dat honger winstgevend is.
Niet de vervulde behoefte.
De onvervulde.
Daarom verkoopt reclame zelden producten.
Ze verkoopt fantasieën.
Niet de auto.
De bewondering.
Niet de crème.
De waardigheid.
Niet de app.
De verbondenheid.
De economie heeft geleerd wat veel therapeuten al lang weten:
een mens met een wond koopt gemakkelijker dan een mens met vrede.
Dat is geen complottheorie.
Dat is een bedrijfsmodel.
De moeder die nooit komt
Het moeilijkste deel van moederhonger is misschien niet het gemis zelf.
Maar de hoop.
De hoop dat het ooit alsnog gebeurt.
Dat er een telefoongesprek komt.
Een inzicht.
Een bekentenis.
Een omhelzing.
Een zin.
Slechts één zin.
Ik zie nu wat jij hebt moeten dragen.
Dat verlangen kan een leven lang meegaan.
Zelfs wanneer alle bewijzen het tegenspreken.
Misschien omdat hoop biologischer is dan waarheid.
Kinderen kunnen niet overleven zonder hoop.
Ze moeten geloven dat de liefde bestaat.
Zelfs wanneer zij afwezig is.
Misschien vooral dan.
Maar wat ooit bescherming was, kan later een gevangenis worden.
We blijven wachten.
We blijven uitleggen.
We blijven onderhandelen met een werkelijkheid die al jaren hetzelfde antwoord geeft.
En toch.
Nog één gesprek.
Nog één poging.
Nog één kerst.
Nog één moederdag.
“De wreedste vorm van verlies is niet het verlies zelf, maar het uitstel ervan.”
De pijn van een niet ontvangen excuus
Er bestaan excuses die niets veranderen.
En er bestaan veranderingen die meer zeggen dan duizend excuses.
Dat onderscheid lijkt eenvoudig.
Tot het over je moeder gaat.
Dan wordt alles troebel.
Want hoe laat je los dat degene die jou had moeten zien, je misschien nooit volledig zal zien?
Dat is geen psychologisch probleem.
Dat is een existentieel probleem.
Want onze identiteit ontstaat niet alleen uit wie wij zijn.
Maar ook uit wie ons heeft weerspiegeld.
Wanneer die spiegel ontbreekt, zoeken we onszelf overal.
In geliefden.
In prestaties.
In spiritualiteit.
In politieke overtuigingen.
In succes.
In slachtofferschap.
In perfectie.
Soms zelfs in genezing.
Ook genezing kan een verslaving worden.
Wanneer zij een vermomde zoektocht blijft naar een moeder die eindelijk zegt dat je genoeg bent.
Wat blijft er over?
De vraag is niet hoe je moederhonger oplost.
Sommige dingen lossen niet op.
Sommige dingen veranderen van vorm.
Zoals verdriet.
Zoals liefde.
Zoals geloof.
Misschien begint herstel niet wanneer de wond verdwijnt.
Maar wanneer je ophoudt haar te ontkennen.
Wanneer je durft te zeggen:
ja, ik had meer nodig.
Ja, iets ontbrak.
Ja, dat doet nog steeds pijn.
Niet om slachtoffer te blijven.
Maar omdat waarheid zuurstof nodig heeft.
“Heling begint niet waar het verleden verandert, maar waar het eindelijk benoemd mag worden.”
En misschien is dat uiteindelijk wat volwassen worden betekent.
Niet dat we geen honger meer voelen.
Maar dat we leren herkennen welke honger van vandaag is.
En welke al tientallen jaren op antwoord wacht.
De appel ligt nog steeds op tafel.
Ik kijk ernaar.
Hij lijkt plots minder op voedsel dan op een herinnering.
Aan hoe ingewikkeld menselijke behoeften zijn.
Aan hoe een lichaam soms een heel leven lang dezelfde vraag stelt.
En aan hoe moed misschien niet bestaat uit het vinden van een antwoord.
Maar uit het blijven luisteren.
Want sommige vormen van hoop verdwijnen niet.
Ze worden aandacht.
En aandacht is misschien de meest eerlijke vorm van liefde die wij elkaar kunnen geven.
Niet omdat zij alles geneest.
Maar omdat zij weigert weg te kijken.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij bol. klik nu op de afbeelding :
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq