Interpersoonlijke relaties zijn een belangrijk onderdeel van ieders leven. Soms kan een codependente relatie echter ontstaan. Als sociaal wezen moet een persoon communiceren en verbindingen leggen met anderen.
Diepe emotionele banden met dierbaren zijn de basis en bron van levenskracht voor ieder van ons. In een sterke vertrouwensrelatie krijgt een persoon steun. Hier krijg je ook een kans om jezelf te laten zien, dus om jezelf te leren kennen. Dergelijke relaties bieden de mogelijkheid om het leven te ontwikkelen en te vullen met de nodige emoties.
Dit is echter niet zo in een volledige afhankelijke relatie. Een bepaalde mate van wederzijdse afhankelijkheid in een gezonde relatie is steeds aanwezig. Deze afhankelijkheid is langzaam opgebouwd op wederzijds vertrouwen en goede afspraken na een open communicatie.
Voortdurend afstemmen op de ander kan weinig ruimte overlaten voor je eigen behoeften. Deze video over codependentie sluit aan bij het onderzoeken van die patronen. Welke kleine keuze kan je helpen om zelf weer aanwezig te zijn in de relatie?
Betrouwbare Gehechtheid
Het is geweldig als relaties iemands gevoel van eigenwaarde versterken en zijn leven zin geven. In zo’n relatie komt een betrouwbaar type gehechtheid tot uiting. Gehechtheid is een verlangen naar nabijheid met een andere persoon en een poging om deze nabijheid te behouden.
Betrouwbare gehechtheid is als een sterke basis. Het is als een betrouwbare veilige plek. Hier kan een persoon altijd terugkeren en tevreden zijn met kracht en energie. Het vermogen om een relatie van betrouwbare gehechtheid te hebben is een waardevol geschenk. Het biedt vrijheid en kracht. Hierdoor kan iemand zijn leven interessant, levendig en creatief opbouwen.
Hoewel de behoefte aan gehechtheid een aangeboren behoefte is, kan het vermogen om deze tot stand te brengen variëren. Het vermogen om gehechtheid te behouden kan verschillende vormen aannemen. Het kan een volwassen, gezonde vorm aannemen. Maar het kan ook een vorm van wederzijdse afhankelijkheid worden.
Welk type gehechtheid kenmerkend zal zijn voor een individu, hangt grotendeels af van de ervaring van de eerste hechte relaties. De relatie tussen een kind en een moeder is bepalend voor het type gehechtheid. Ook een volwassene die voor het kind zorgde kan deze rol spelen. Laten we kort ingaan op het mechanisme van gehechtheidsvorming.
BETROUWBARE BEVESTIGING
De hoofdactiviteit van een kind in de eerste levensjaren is gericht op zichzelf bestuderen. Ze leren over de wereld en leren over zichzelf in deze wereld (cognitieve activiteit). Het proces van “leren” is alleen mogelijk als aan de rest van de basisbehoeften wordt voldaan.
Veiligheid en emotioneel comfort is onmisbaar. Wanneer het kind vol is, is het comfortabel en kalm. Het is belangrijk dat ouders deze functie vervullen. Als er situaties zijn waarin het kind bang is of zich ongemakkelijk of gevaarlijk voelt, moet het comfort worden hersteld. Het belangrijkste is dat het kind zich weer veilig voelt.
Het kind is helemaal niet geïnteresseerd in het bestuderen van de wereld en zichzelf als het zich onveilig voelt. Ze is geïnteresseerd in overleven en veiligheid. Om de aandacht van de ouders te trekken, begint het kind te huilen, te schreeuwen.
Wanneer het kind een beetje groter wordt, begint het te zeuren en volgt zijn ouders op de hielen. Zonder het contact te herstellen loopt de cognitieve activiteit op niets uit. Er is geen vertrouwen dat de relatie voortduurt. Dat betekent dat het kind niet veilig is.
Basisgevoel van eigenwaarde
Gevoelige, emotioneel open ouders zijn belangrijk. Zij komen in de meeste gevallen naar de roep om hulp. Deze ouders geven de mogelijkheid om een basisgevoel van eigenwaarde te vormen. Ze vormen vertrouwen in relaties en het geloof dat relaties voortduren. Zo wordt de basis gelegd voor een betrouwbare bevestiging.
Tijdens de groeiperiode zijn kinderen die een betrouwbare gehechtheid hebben ervaren moediger. Ze doorlopen alle volgende ontwikkelingsstadia. Ze scheiden van hun ouders en ontwikkelen onafhankelijkheid. Ze voelen hun waardigheid en bouwen met succes andere relaties op.
Psycholoog John Bowlby was de eerste psycholoog die hechting bestudeerde. Hij ontwikkelde het idee dat vroege relaties een enorme invloed hebben die het hele leven aanhoudt.
HECHTINGSTRAUMA
Het zijn die kinderen die in hun jeugd geen betrouwbare gehechtheid hebben ervaren. Deze kinderen voelen op volwassen leeftijd een sterke behoefte aan hechte relaties. Dit lijkt misschien vreemd, omdat kinderen zich aanpassen aan alle ouders. Ze kunnen wennen aan de afwezigheid van hechte emotionele banden in het gezin.
Maar het blijkt dat het negeren van de behoefte aan intimiteit in de toekomst het pathologisch noodzakelijk maakt. Dit leidt er onbewust toe dat het gecompenseerd moet worden. Hier ligt de wortel van de ontwikkeling van codependente relaties.
Een persoon kan zich niet autonoom, heel en onafhankelijk voelen.
Zo’n persoon lijkt vast te zitten in het stadium van medeafhankelijkheid met haar moeder. Dat is een natuurlijk stadium voor de kindertijd. Maar het is niet voor de volwassenheid. In de volwassenheid is het onmogelijk om te leven zonder een betrouwbare volwassene.
In een codependente relatie kunnen twee mensen samenkomen die in dit contact eindelijk de volledigheid van hun persoonlijkheid willen krijgen. Er is een gevoel van binnen dat ik niet alleen kan functioneren.
De ervaring van emotionele kilheid in relatie tot een kind laat een diepe indruk achter.
Het individu lijdt onder de ervaring van nutteloosheid. Alleen samensmelten met een ander kan deze pijn overstemmen. “Hier is eindelijk iemand die me nodig heeft!”
Het verliezen van zo’n relatie is opnieuw een ervaring van ongelooflijke pijn en leegte. Het verbreken van een relatie wordt als een ramp ervaren. Daarom moeten deze relaties koste wat het kost worden behouden.
Verliefdheid.
Aan het begin van bijna elke relatie is een zekere versmelting kenmerkend. In de eerste fase van verliefdheid willen veel mensen zoveel mogelijk tijd met elkaar doorbrengen. Ze dompelen zich graag onder in het leven en de zaken van hun partners.
Dit is de mooiste tijd voor een medeafhankelijke partner. Hij of zij wil dat het voor altijd zo blijft. En als het nog dichterbij is, is het nog beter.
Verlies aan vreugde
Elke vervreemding van de partner is natuurlijk in een gezonde relatie. Dit verhoogt de angst. Het triggert neurotische acties om de partner aan zichzelf te hechten.
Na verloop van tijd verliezen dergelijke relaties de vreugde van elke deelnemer. Een afhankelijke relatie heeft te veel angst en spanning. Ze veroorzaken pijn en lijden. Maar tegelijkertijd dwingt de onmogelijkheid om uit elkaar te gaan deze relatie voort te zetten.
Wie de beschreven afhankelijkheidspatronen verder wil onderzoeken, kan lezen in ** Voorbij codependentie van Melody Beattie (Nederlandse editie). Een aanvullende leestip naast het begrijpen van je eigen situatie. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
KENMERKEN VAN CO-AFHANKELIJKE RELATIES
Codependente relaties zijn relaties waarin er een “harde” gehechtheid aan de partner is. Dan veroorzaakt zelfs het idee van bestaan zonder het object van gehechtheid, angst en pijn. Het belangrijkste kenmerk van zo’n relatie is niet vreugde en zorg geassocieerd met het object van liefde, maar liefdesleed.
De reden waarom afhankelijke relaties worden opgebouwd, is een innerlijk gevoel van nutteloosheid, gebrek aan interesse. En ook een diepe angst voor afwijzing en angst om alleen te zijn. Met zo’n angst leven betekent dat je altijd afhankelijk bent van de stemming en emoties van je partner. Het betekent ook dat je leeft met de gevoelens en behoeften van de partner en de jouwe volledig vergeet.
Een afhankelijke persoon heeft liefde nodig of de schijn van liefde.
Dit is de enige manier waarop hij zijn volheid kan voelen. “Als ik geliefd ben, dan is alles in orde met mij.” Hij voelt zich vervolgens compleet en tevreden. Ik heb waarde, ik ben nodig, ik heb het recht om te leven. Als ze me niet mogen, ben ik niet oké, waardeloos, nutteloos, en is het onmogelijk om te leven.
Bij een persoon met een gezonde gehechtheid klinkt het innerlijke idee over zichzelf anders. Ze denken: “Ik ben oké. Ik ben waardevol. Ik ben nodig. Ik ben levend. Daarom ben ik geliefd.”
Het ergste voor een persoon die vatbaar is voor pathologische gehechtheid, is dat de partner de relatie zal beëindigen. Om deze pijn te voorkomen, om te voorkomen dat de relatie wordt verbroken, neemt de afhankelijke partner zijn toevlucht tot verschillende strategieën:
Fusie met de partner.
Het idee ontstaat dat als ik hetzelfde word als mijn partner, dan geeft dit mij zekerheid. Het idee dat ze me dan niet zullen verlaten, stelt me gerust. Ik denk dan: “Ik ben de perfecte optie!” In de afhankelijke partner leeft het idee dat hij, zoals hij is, oninteressant en onnodig is. Dus wordt het mechanisme geactiveerd om actief de interesses, hobby’s, voorkeuren en het leven van de partner over te nemen. Allemaal om de vorm te vinden om geliefd te worden.
Offer jezelf op.
Het verdienen van liefde dwingt je om je belangen op te offeren. Je geeft jezelf te veel in een relatie. Je vervult altijd de wensen van je partner. Dat alles wordt gedaan zodat er een mogelijkheid is om op het juiste moment een “rekening” te presenteren. Het doel is om wederzijdse “betaling” te berekenen en aan te dringen. Er wordt geëist: “Als ik alles geef, dan moet mijn partner dat ook doen.” Mijn partner moet de schuld aan mij terugbetalen.
Door wederzijdse opoffering te zoeken, vindt de verslaafde partner een gewenst gevoel van eigenwaarde en tijdelijke verlichting. Tot de volgende “betaling”.
Volledige controle.
In welke situatie het controlemechanisme ook wordt gebruikt, de belangrijkste taak is het verminderen van angst. Het werkt op dezelfde manier in codependente relaties: “Als ik alles weet over mijn partner, ik weet waar hij is. Ik weet met wie hij is en wat hij doet. Dan zal ik niet toestaan dat iets onze relatie kapot maakt.”
Meestal proberen ze controle te tonen in de vorm van zorg, inspanning voor het algemeen welzijn en relaties. Hoewel de relatie alleen maar vervaagt door zulke overmatige aandacht, ontstaan er schadelijke banden. Het object van liefde ontwikkelt vroeg of laat een verlangen om weg te rennen.
Een spel over gevoelens.
De afhankelijke partner vindt verschillende manieren van druk om zich geliefd te voelen. Zij zoeken naar de nodige “dosis” emoties. Je kunt het slachtoffer spelen of huilen. Ook kun je aandringen op medelijden. Verder kunnen schuldgevoelens of schaamte worden gecreëerd. Achter dergelijke manipulaties zit een simpele behoefte: “Aandacht en zorg zijn onmisbaar!” In een gezonde relatie wordt aan deze behoefte voldaan door een direct, oprecht verzoek.
De afhankelijke partner denkt dat hij niet belangrijk is. Hij gelooft niet dat hij zal krijgen wat hij vraagt. Het uitspelen van schandalen, drama en ruzies wordt dan ook beschouwd als een manier om emotioneel op te laden. Dit is een constant onderdeel van afhankelijke relaties. Wat na verloop van tijd leidt tot verlatenheid van gevoelens.
De afhankelijke partner bouwt zijn leven op basis van dergelijke manipulaties. Hierdoor verliest hij zijn persoonlijkheid. Hij leeft met de problemen en geneugten van de partner.
Zonder een object van liefde en zonder bevestiging in het onderhouden van relaties, is er een gevoel van onmogelijkheid. Het is onmogelijk om iets te doen, te leven, te werken, te wandelen, zich te verheugen of te ademen.
In een afhankelijke relatie wordt de ander het middelpunt van het leven.
Alles is om hem heen geregeld. Iemand grapte eens dat je een codependent bent als je sterft. Het leven van iemand anders flitst dan aan je voorbij, maar niet het jouwe.
Herwin de kans om je leven met vreugde te leven. Let niet op relaties, maar op jezelf. Dat is leren jezelf aan te vullen, begrijpen wat voor soort persoon je bent zonder deze andere persoon! Begrijp je identiteit!
Zelfreflecteren over wie je diep van binnen bent. Wees niet bang om daar naar te kijken. Het belangrijkste voor echte intimiteit in een relatie is de bereidheid om eerlijk naar jezelf te kijken. Kijk eerlijk naar je acties. Geloof dat je je leven kunt veranderen. Daarvoor dienen onze groeitaken.
Bij de aandacht voor een eigen identiteit én verbinding in relaties past ** How to be the love you seek van Nicole LePera (Nederlandse editie). Een bredere invalshoek voor het nadenken over wederkerigheid.
Samenvatting van deze tekst
- Interpersoonlijke relaties vormen een essentieel onderdeel van ons leven als sociaal wezen.
- Diepe emotionele banden met dierbaren zijn een bron van levenskracht en de kans om jezelf te leren kennen.
- Betrouwbare gehechtheid en bevestiging in de kindertijd vormen de basis voor gezonde relaties op latere leeftijd.
- Hechtingstrauma kan leiden tot de ontwikkeling van codependente relaties op volwassen leeftijd.
- De kenmerken van codependente relaties omvatten fusie met de partner, zelfopoffering, volledige controle en manipulatie van gevoelens.
- Om echte intimiteit in een relatie te bereiken, is zelfreflectie en het begrijpen van je eigen identiteit essentieel.
Hoe kan een orthopedagoge helpen naar volwassen relatie bij co-dependentie?
Een orthopedagoog kan op verschillende manieren helpen bij het omgaan met co-dependentie in volwassen relaties:
1. Psycho-educatie:
De orthopedagoog kan de betrokkenen voorlichting geven over co-dependentie. Dit omvat wat het betekent, hoe het ontstaat en welke impact het kan hebben op individuen en relaties. Het begrijpen van co-dependentie kan de eerste stap zijn naar het erkennen van de problemen in de relatie.
2. Individuele therapie:
De orthopedagoog kan individuele therapie aanbieden aan elk lid van het paar. Het doel is te werken aan het identificeren en begrijpen van hun eigen co-dependente gedrag. Ook worden de onderliggende oorzaken ervan onderzocht.
Dit kan onder meer het verkennen van eerdere ervaringen omvatten. Ook overtuigingen en patronen uit de kindertijd hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van co-dependentie.
3. Grenzen stellen:
Veiligheid gaat vóór communicatie. Grenzen stellen betekent niet dat ieder onveilig conflict met betere communicatie kan worden opgelost. Bij dreiging, dwang, stalking of geweld kan een uitgesproken nee of een confrontatie het risico juist vergroten. Je hoeft de ander dan niet te overtuigen of jouw plannen vooraf bekend te maken. Zoek, op een voor jou veilige manier, steun bij een vertrouwd persoon of een gespecialiseerde hulpverlener en bespreek zo nodig een veiligheidsplan. De verantwoordelijkheid voor grensoverschrijdend gedrag ligt bij degene die het stelt. Dat iemand jouw grens negeert, betekent niet dat jij die verkeerd hebt geformuleerd. Steun, afstand en bescherming mogen vóór dialoog komen.
De orthopedagoog kan helpen bij het ontwikkelen van gezonde grenzen binnen de relatie door middel van communicatie- en assertiviteitstraining. Dit kan onder meer het leren herkennen van persoonlijke grenzen omvatten. Het respecteren en handhaven van deze grenzen is hierbij belangrijk. Daarnaast is het identificeren van ongezonde gedragspatronen die deze grenzen kunnen schenden van belang.
Na de bespreking van veiligheid en persoonlijke behoeften sluit ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab aan als aanvullende lectuur over grenzen, naast de steun die je situatie vraagt.
4. Relatietherapie:
De orthopedagoog kan relatietherapie faciliteren. Dit kan het paar helpen communicatieproblemen aan te pakken. Het helpt ook conflicten op te lossen en gezondere interactiepatronen te ontwikkelen.
Dit kan onder meer het leren van effectieve communicatievaardigheden. Het omvat ook het verbeteren van wederzijds begrip en empathie. Daarnaast wordt het verkennen van manieren om elkaar te ondersteunen zonder co-dependentie gestimuleerd.
5. Zelfzorg en zelfcompassie:
De orthopedagoog kan het belang benadrukken van zelfzorg en zelfcompassie voor elk individu binnen de relatie. Dit kan onder meer het aanleren van strategieën om stress te verminderen, gezonde copingvaardigheden te ontwikkelen en zelfacceptatie te bevorderen.
6. Netwerk van ondersteuning:
De orthopedagoog kan helpen bij het opbouwen van een netwerk van ondersteuning buiten de relatie, zoals vrienden, familieleden of ondersteuningsgroepen. Een sterk ondersteuningssysteem kan afhankelijkheid van de partner verminderen. Het vergroot ook de individuele veerkracht.
Het is belangrijk op te merken dat het omgaan met co-dependentie een complex proces is. Dit proces vereist tijd, inzet en geduld van alle betrokkenen. Een orthopedagoog kan helpen bij het begeleiden van dit proces. Ze bieden de nodige ondersteuning en begeleiding om gezondere en meer bevredigende relaties te ontwikkelen. Meer over de grenzen van online adviezen bij herstel vind je in onze richtlijnen voor verantwoord gebruik van gezondheidsinformatie.
De tags en categorieën die bij deze tekst passen omvatten interpersoonlijke relaties, gehechtheid, co-dependentie en eigenwaarde. Andere thema’s zijn relatietherapie, psycho-educatie en grenzen stellen. Zelfzorg en zelfcompassie zijn ook belangrijke onderwerpen. Verder omvatten ze hechtingsproblemen bij kinderen, affirmaties en groeitaken.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Je kunt ons gratis steunen door uw aankopen bij bol.com
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Je kunt ons gratis steunen door uw aankopen bij bol.com
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.