Slachtoffer en de gevolgen van narcistisch misbruik
Inhoudsopgave
- Het slachtoffer de schuld geven tiert welig in de samenleving, bij therapeuten en ook bij overlevenden van misbruik.
- Ik blijf deze scapegoating aanvechten.
- Het slachtoffer heeft geen controle over de dader.
- Overlevenden van misbruik zijn gewoon om de schuld te krijgen dat ze niet goed genoeg zijn.
- Wat als de reactie van het slachtoffer voor de dader geen enkele betekenis heeft?
- Lezen in jouw dagboek door een narcist(e).
- De meeste mensen willen zich niet als een slachtoffer voelen.
- Het is de ethische en wettelijke verantwoordelijkheid dat een therapeut voor narcisme de grenzen van een relatie handhaaft.
- Reflectievragen voor lezers
Het slachtoffer de schuld geven tiert welig in de samenleving, bij therapeuten en ook bij overlevenden van misbruik.
Het slachtoffer heeft zichzelf ook de schuld van alles. Gaat de therapeut voor narcisme daar tegen in? Ergens is het allemaal wel begonnen met verbaal geweld. Het is mogelijk dat je dat vergeten bent, maar is dat jouw fout?
Ik blijf deze scapegoating aanvechten.
Meestal zegt men dat het slachtoffer gepamperd wordt. Dat het veel gemakkelijker is om een einde te maken aan misbruik door een narcist. Dat is niet waar. Daarom herhaal ik dat het niet je fout is. Het is niet gemakkelijk om het ziekelijke gedrag van een andere persoon te zien. Beseffen wat het misbruik en de invloed is op het slachtoffer, is ook lastig.
Het slachtoffer heeft geen controle over de dader.
Dat inzien is een heel grote uitdaging voor het slachtoffer. Het wordt nog moeilijker wanneer de samenleving, het publiek, familieleden, vrienden en de dader zeggen dat het je keuze was. Zij maken het nog lastiger. Ze beweren ook dat het onder jouw controle is.
Het publiek kan verkeerd geïnformeerd worden. Veel narcisten opereren in het publiek domein en zoeken de aandacht van de media. Op die manier kan een narcistische cultuur heersen in een organisatie en omgeving.
Sommigen vermommen zich als genezers en therapeuten. Echter, van psychologen en psychiaters kun je anders verwachten. Die zouden beter moeten weten.
Overlevenden van misbruik zijn gewoon om de schuld te krijgen dat ze niet goed genoeg zijn.
Mijn vrouw was niet goed genoeg als moeder. Ze had haar kinderen ter wereld gebracht met de keizersnede. Dat vertelde haar misbruiker. Honderden malen werd ze met woorden geïndoctrineerd dat ze niet goed genoeg was. Dat had haar moeder ook getoond door haar te verwaarlozen tegenover haar broer en zus.
Tijdens alle mishandelingen werd ze ervan overtuigd dat ze niet goed genoeg was. Ze voelde zich niet goed als moeder. Ze dacht dat ze niet goed was als ambtenaar. Ook was ze niet goed als huishoudster en had ze moeite met geld. Ze vond dat ze niet goed was met seks en niet goed in religie. Vergeving gaf haar ook problemen, enzovoort.
En uiteraard voel je je niet goed door de mishandelingen. Dat kan je verder overtuigen dat je niet goed genoeg bent. Dit gebeurt niet als je werkt aan je genezing.
De waarheid is echter dat de dader de schuld is van de mishandeling en niet het mikpunt.
De dader is de persoon die geen goed doet. Hij of zij brengt opzettelijk schade toe aan een ander waarvoor hij of zij je als prooi gekozen heeft. In tegenstelling tot de narcistische dader, heb jij geen fout aan zijn of haar daden. Je bent natuurlijk wel verantwoordelijk voor je reactie, maar dan ook weer niet als je een kind bent.
Je misbruiker voelt zich superieur aan jou. Jij hoeft niemand te misbruiken om je goed genoeg te voelen. Je bent goed genoeg, zelfs al ben je niet perfect. In de ogen van de narcist ben je minder dan niets. Als je niet doet zoals hij het wil is hij in staat je te vermoorden. In veel gevallen wordt dit uitdrukkelijk gezegd. Het is dus absoluut nodig tijdig te breken.
Het is moeilijk om als prooi vrede te vinden. Je moet jezelf overtuigen dat het niet je fout of schuld is.
Het is bovendien moeilijk voor een therapeut, genezer of vriend om iemand te overtuigen dat het niet hun schuld is. Dikwijls vindt het slachtoffer dat de narcist eerlijk naar hun fouten willen kijken zoals elk goed mens. Maar dit is niet de reden waarom ze therapie nodig hebben.
De prooi hoeft niet eerlijk naar zijn fouten te kijken om te genezen tijdens een therapie sessie. Dat kan niet het doel zijn. Bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor jouw eigen genezingsproces is iets anders. Het betekent niet dat je de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de fouten van een dader of tijdens een slachtofferrol.
Het is niet omdat iedereen fouten, vergissingen maakt dat je een gelijke deelnemer bent aan je eigen misbruik. Maar het is best wel mogelijk dat het zo voelt en dat je er zo overdenkt.
Je kunt niet de schuld hebben aan de dreigementen, slagen, diefstallen, opsluitingen, leugens, afpersing, ontvoeringen, gewelddaden, vernederingen, dwingelandij enz. van de dader. Volgens de “de wet van aantrekking” trekken we ervaringen aan om van te leren. Maar is dat er schuld aan hebben?
Wil je verder werken aan herstel zonder de schuld voor het misbruik op je te nemen? Onze gids over herstel na narcistisch misbruik: stap voor stap jezelf terugvinden biedt houvast rond veiligheid, grenzen en vertrouwen in jezelf.
Bij het loslaten van onterecht zelfverwijt en het zoeken naar meer mildheid voor jezelf past ** Zelfcompassie van Kristin Neff. Een aanvullende leestip over omgaan met pijnlijke gevoelens zonder hard zelfoordeel. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Ben je dan verantwoordelijk voor de daden van een misbruiker?
Je hebt geleerd te luisteren en te begrijpen. Je verplaatst je in de gevoelens van een ander. Heb je dan de schuld aan de daden van een misbruiker? Een therapeut voor narcisme kan ons attent maken op kwesties van vroeger. Het zijn issues die je hebt herhaald en die een patroon kunnen zijn geworden. Maar is het daardoor onze schuld?
Inderdaad je moet een dader en een slachtoffer hebben, maar het is nog steeds niet de schuld van de gedupeerde.
Dit is een moeilijk aspect om uit te leggen, zelfs al erkent je hart dat als de waarheid. Het vinden van een rationale manier om dat uit te leggen is moeilijk. Dit gaat verder dan een uitleg over het Stockholm syndroom, gaslighting en een verschil in macht (fysiek, emotioneel, financieel enz.).
Schrik bijvoorbeeld voor de invloed van de leugens van de dader over het gebeurde. Wat is het effect van het vertellen van wat er gebeurd is, terwijl je nog in shock bent? Wat is het gevolg van de PTSS voor je geheugen? Schrik dat je het niet kan vertellen.
Taal kan ook tekort schieten, en zeker het begrip voor iemand die geen ervaring heeft met misbruik.
Dus is er steeds een schrik bij de gedupeerde dat hij of zij misbegrepen zal worden. Onze kwetsbaarheid accepteren in die situatie kan moeilijk zijn. Deze situatie kan al een lange tijd aanslepen. Ze kan ook gedurende een periode intens zijn geweest.
Dat kan betekende dat bij het bespreken, vertellen enz. over de gebeurtenissen dat er een grote woede de kop op steekt. Een grote pijn komt ook op. Er is een intens verdriet. Bovendien ontstaat er een grote verwarring.
Het is een moeilijk aspect om met taal uit te leggen wat het misbruik was. Het is nog moeilijker als je in een afhankelijke positie verkeerd. Afhankelijk ook van de mate van empathie van de luisteraar en de luisterbereidheid van de toehoorder.
Wie meer achtergrond wil bij de gevolgen van ingrijpende ervaringen en de moeite om die te verwoorden, kan lezen in ** Traumasporen in lichaam, brein en geest van Bessel van der Kolk. Het boek biedt aanvullende lectuur naast persoonlijke begeleiding.
Onze kwetsbaarheid wordt groter in situaties waar onze macht drastisch wordt gereduceerd of waar we totaal geen macht meer hebben.
Als volwassenen willen we graag geloven dat we de controle en de keuze over ons leven hebben. We willen graag de uitkomst zelf bepalen. Als er iets ergs gebeurt willen we graag geloven dat een andere reactie een andere uitkomst tot gevolg zou hebben. Dat kan waar zijn, maar dat betekent daarom niet dat het ‘iets’ ergs had vermeden worden.
Wat als de reactie van het slachtoffer voor de dader geen enkele betekenis heeft?
Het is moeilijk om onze eigen machteloosheid onder ogen te zien. We kunnen letterlijk verstijven bij agressie. Dat is eng. Dat is ook bedreigend. We denken vaak dat we een slecht resultaat hadden kunnen vermijden. Het lijkt gemakkelijker als we ‘gewoon’ iets anders hadden gedaan.
Maar dat ‘gemakkelijk denken’ is niet altijd van toepassing als er dingen gebeuren buiten onze controle.
Dat kan angstaanjagend zijn om in te zien. Het is ook gebruikelijk voor een co-afhankelijke type om te veel macht te nemen. Ze nemen ook te veel verantwoordelijkheid, zoals het nemen van verantwoordelijkheid voor de gevoelens en gedragingen van anderen.
Ze nemen de schuld van de narcisten in hun leven over, zodat ze denken dat alles hun fout is. De schuld dan overnemen betekent dat ze het gevoel van machteloosheid niet hoeven onder ogen te zien. Dat heeft dan een vals gevoel van macht.
Lezen in jouw dagboek door een narcist(e).
Als bijvoorbeeld zonder je toestemming de dader leest in je dagboek, dan sta je daar behoorlijk machteloos tegenover. Als je iets op papier zet, of op een pc zet dan loop je altijd een risico. Daders kunnen je device hacken. In plaats van woede omwille van het hacken, ga je de schuld op jezelf leggen.
Als een dader geen enkele grens aanvaard tegenover jouw privacy, ben je machteloos. De dader doet er absoluut alles aan om in te breken in jouw privacy. Zijn kennis is groter dan jouw kennis om je te beschermen.
Veiligheid gaat vóór communicatie. Grenzen stellen betekent niet dat ieder onveilig conflict met betere communicatie kan worden opgelost. Bij dreiging, dwang, stalking of geweld kan een uitgesproken nee of een confrontatie het risico juist vergroten. Je hoeft de ander dan niet te overtuigen of jouw plannen vooraf bekend te maken. Zoek, op een voor jou veilige manier, steun bij een vertrouwd persoon of een gespecialiseerde hulpverlener en bespreek zo nodig een veiligheidsplan. De verantwoordelijkheid voor grensoverschrijdend gedrag ligt bij degene die het stelt. Dat iemand jouw grens negeert, betekent niet dat jij die verkeerd hebt geformuleerd. Steun, afstand en bescherming mogen vóór dialoog komen.
Diegene die verantwoordelijk is, blijft diegene die de privacy van een ander met de voeten treedt.
Is het dan moeilijk om te aanvaarden dat een ander dit soort macht heeft over je? Het lijkt niet rationeel. Hoe kan het gebeurd zijn dat het slachtoffer zo heeft gereageerd vraag je en het slachtoffer zich af.
De meeste mensen willen zich niet als een slachtoffer voelen.
Maar er is een machtsverschil in de relatie tussen de dader en het slachtoffer. Dat kan door de plaats, het tijdstip, de verrassing, de onvoorspelbaarheid. De dader/ en of het slachtoffer kunnen niet weten waar ze stoppen en iemand anders begint.
Een inherent machtsverschil tussen therapeut en patiënt.
Bijvoorbeeld in de relatie met een therapeut voor narcisme kan er een inherent machtsverschil zijn. Of bijvoorbeeld ook in een relatie met een politieagent.
Je kunt iemand vertrouwen, zelfs als niet is bewezen dat de persoon te vertrouwen is. Dit komt omdat iemand de overtuiging heeft dat ‘deze’ therapeut te vertrouwen is. Dan ontbloot je je ziel en belijd je je zwakheden en schaduwrijke plaats, waardoor je in een kwetsbare positie verkeerd.
We willen meestal goedkeuring en validatie, en liefde van gezagsdragers.
Dat schept bepaalde tendensen in ons gedrag. De gezagsdrager kan dan gebruikmaken van deze tendensen. Hij kan er gebruik van maken om ons op een bepaalde manier te doen denken en te gedragen.
Niemand vindt het leuk om voor de gek gehouden te worden of te worden gebruikt. Het is verwoestend om dat toe te geven, omdat het onze zwakheid blijkt te zijn. Het is wat we liever willen verbergen voor het publiek.
In zo’n situatie ben je wel ook met twee, maar wel een leider en een volger. De leider kan een manipulator en dader zijn, en de ander een slachtoffer. Hoewel er een specifieke uitkomst is die niet georkestreerd werd door leider, de dader en de gezagsdrager.
Ethische code
In het geval van een therapeut is het een welbewuste overtreding van een ethische code. In sommige gevallen schenden ze de wet voor hun eigen gewin. Niemand anders dan de therapeut zelfs kan daar verantwoordelijk worden gehouden.
Het is de ethische en wettelijke verantwoordelijkheid dat een therapeut voor narcisme de grenzen van een relatie handhaaft.
Het is een deel van hun professionele opleiding om te weten hoe je dat doet. Ze leren ook om te gaan met moeilijke situaties.
Je vertrouwt op hun professionele vaardigheid en je betaalt ervoor. Als een therapeut voor narcisme een grens overtreedt, is het hun professionele verantwoordelijk. Het is niet de schuld van de patiënt.
Wat er ook gebeurt tijdens een sessie, de therapeut moet altijd de grenzen handhaven. Het is hun verantwoordelijkheid.
Je kunt wel leren en groeien uit deze ervaringen, zodat je niet langer kwetsbaar bent voor deze vorm van misbruik. Vergeef jezelf, hou van jezelf en weet dat je dan een beter therapeut voor narcisme verdient.
Ik hoop dat dit artikel echt helpt. Als je stevig en echt stabiel wilt worden, wil ik je graag helpen. Ik wil je helpen om contact te maken met je gezonde, ware en goddelijke zelf. Ik wil je helpen een oplossing te vinden voor je problemen met narcisme.
Na de bespreking van steun en verantwoordelijkheid in relaties kun je je eigen behoeften verder verkennen met ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab. Een aanvullende leestip over persoonlijke ruimte en grenzen.
Reflectievragen voor lezers
- Heb je ooit het gevoel gehad dat je verantwoordelijk werd gehouden voor mishandeling? Was het een situatie waar je geen controle over had?
- Hoe denk je dat de samenleving het slachtoffer van misbruik vaak benadert? En is dit in lijn met je eigen ervaringen?
- In welke mate kan het lezen in jouw dagboek door een misbruiker leiden tot gevoelens van machteloosheid en schuld? Heb je dit ooit ervaren of bij anderen gezien?
- Hoe beïnvloedt het machtsverschil tussen een dader en een slachtoffer de perceptie van verantwoordelijkheid?
- Heb je ervaring met het zoeken naar goedkeuring en validatie van gezagsdragers? Op welke manieren kan dit onze interacties beïnvloeden?
- Wat zijn jouw gedachten over de ethische verantwoordelijkheid van therapeuten? Wat denk je over hun wettelijke verplichtingen bij het handhaven van grenzen in de therapeutische relatie?
- Hoe denk je dat je zelfvertrouwen en zelfliefde kunt cultiveren na confrontatie met misbruik of manipulatie?
- Welke acties zou je overwegen om jezelf te beschermen tegen vormen van misbruik en manipulatie in de toekomst?
- Wat zou jij een vriend of geliefde aanraden die te maken heeft met vergelijkbare uitdagingen? Welke steun en advies zou jij hen bieden?
Deze vragen zijn bedoeld om je dieper te laten nadenken over de complexe dynamiek van misbruik, manipulatie en het herstelproces. Neem de tijd om ze te overdenken en eventueel te bespreken met anderen die je vertrouwt.
Wetenschappelijke Artikelen
- The Role of Gaslighting in Narcissistic Abuse
- Psychological Impact of Coercive Control in Abusive Relationships
- Understanding the Dynamics of Narcissistic Relationships
- Vulnerability and Power Dynamics in Therapeutic Relationships
- The Ethics of Boundaries in Therapeutic Practice
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Als je ons wilt steunen kunt U dat gratis door uw aankopen bij bol.com