Inhoudsopgave
- Naarmate we ouder worden, ontwikkelen we het vermogen om rationeel en minder emotioneel denken aan te wenden.
- De lagere regionen in onze hersenen bevatten de centra voor genot en pijnverwerking en zijn verantwoordelijk voor onze emoties.
- Wat duwt de knoppen van de Emotionele Lift?
- Voorbeelden van Riding the Emotional Elevator.
- Hier zijn enkele voorbeelden van mensen die de emotionele lift naar beneden rijden en zich laten emotioneel triggeren:
- Hoe het voelt om je emotioneel denken te laten triggeren?
- Hoe omgaan met mensen die de emotionele lift nemen?
- Wat je niet moet doen als je emotioneel denken worden getriggerd?
- Wat moeten we doen als iemand frequent agressief wordt?
- Lees meer over emotioneel denken
- Laat je niet naar beneden trekken: leer omgaan met emotionele triggers bij NPD!
Sterke emoties in conflicten: gedrag en veiligheid
Een conflict kan spanning, boosheid of verstijving oproepen. Dat bewijst geen narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS). Kijk eerst naar concreet gedrag en de gevolgen voor jouw veiligheid; een diagnose vraagt professionele beoordeling.
Emoties en gedachten beïnvloeden elkaar. De hersenen schakelen niet eenvoudig tussen een hoger rationeel en een lager emotioneel systeem.
Verschillende hersennetwerken dragen samen bij aan voelen, waarnemen, denken en beslissen. Eén laag is niet alleen verantwoordelijk voor emoties.
We bezitten nog steeds die lagere regionen en hebben emoties. Gelukkig hebben we als we de volwassenheid hebben bereikt de neiging om die emotionele impulsen te reguleren. We doen dit met rationeel denken in plaats van met emotioneel denken.
Denken en emoties werken samen
Zenuwcellen wisselen elektrische en chemische signalen uit, maar afzonderlijke ‘lagere hersenen’ veroorzaken niet alle emoties.
De hersenschors draagt bij aan onder meer planning, aandacht en emoties. Verschillende gebieden werken samen. Zie de APA-uitleg over neurowetenschap en emoties.
Onder spanning kan zorgvuldig reageren moeilijker zijn. Dat betekent niet dat iemands ratio uitgeschakeld is. Situatie, slaap, veiligheid en eerdere ervaringen spelen mee.
De ‘emotionele lift’ is hier beeldspraak voor toenemende of afnemende spanning, geen medisch of neurologisch model.
Boosheid kan samengaan met impulsief gedrag, maar ook met een zorgvuldige keuze. Emoties rechtvaardigen geen geweld of vernedering.
Een sterke emotie maakt iemand niet minder volwassen
Soms reageer je direct en soms neem je afstand. Dat zegt op zichzelf niets over iemands volwassenheid.
‘Hoofd versus hart’ kan beeldend klinken, maar verklaart niet hoe de hersenen werken. Observeer wat er gebeurt en wat jij nodig hebt.
Een letterlijk gevecht tussen een hogere rationele en lagere emotionele geest bestaat niet. Een sterke emotie bewijst geen diagnose.
Wat duwt de knoppen van de Emotionele Lift?
Bepaalde situaties, vakanties en verjaardagen veroorzaken emotionele herinneringen, waardoor mensen gevoeliger worden om de emotionele lift naar beneden te rijden.
Wanneer we ons iets herinneren, slaat onze geest niet alleen de gebeurtenisgegevens op. Voor algemene achtergrond over trauma en de doorwerking van ingrijpende ervaringen past ** Traumasporen in lichaam, brein en geest van Bessel van der Kolk bij deze aandacht voor herinneringen en gevoelens. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Herinneringen kunnen opnieuw gevoelens oproepen, maar emoties worden niet als afzonderlijke pakketjes in het lichaam bewaard.
Bij herinneren kunnen gedachten en gevoelens terugkeren. Hoe iemand zich een gebeurtenis herinnert, is niet altijd een exacte weergave ervan.
Een moeilijke herinnering kan pijn doen. Je hoeft die niet bewust op te roepen om te begrijpen wat je vandaag nodig hebt.
Een reactie op herinneringen verschilt per persoon. Daaruit kun je de bedoelingen, jeugdgeschiedenis of diagnose van iemand anders niet afleiden.
De emotionele lift als beeldspraak
De denkbeeldige lift is een manier om de intensiteit van een gevoel te beschrijven, geen leeftijdsschaal of behandeling.
Vaste emotionele leeftijden bestaan hier niet:
Het oude voorbeeld koppelde gedachten aan vaste leeftijden. Dat is misleidend: intens verdriet, enthousiasme of boosheid maakt iemand niet automatisch kinderlijk. Richt je op concrete daden en omstandigheden.
Denkbeeldige voorbeelden: hoe ernstig is het gedrag?
Stel je verschillende situaties voor: iemand praat luid, iemand verbreekt een afspraak, iemand beschadigt spullen of bedreigt een partner. Die gedragingen verschillen in ernst. Bij dreiging of geweld is veiligheid het belangrijkste.
Je hoeft geen psychologische diagnose van een ander te bewijzen om gedrag als vernederend of bedreigend te erkennen. Kijk naar het patroon, je rechten en mogelijke steun. Voor verdere lectuur: persoonlijkheidsstoornis.
Mensen kunnen wisselend reageren in conflicten. Dat maakt hen niet meer of minder volwassen; een pauze of hulp zoeken kan soms passend zijn.
Je kunt andermans gevoelens niet beheren. Richt je op je eigen mogelijkheden, je grenzen en je veiligheid.
Wanneer spanning je reactie beïnvloedt
Niet iedereen ziet direct de gevolgen van een reactie. Je kunt daarom niet veronderstellen dat iemand bewust een ‘lagere mentale verdieping’ kiest.
Mensen gebruiken soms uitleg of overtuigingen om gedrag te verantwoorden. Beoordeel de daden, niet een vermeend psychologisch niveau.
Boosheid kan iets verklaren, maar rechtvaardigt geen bedreiging. Ook geloof of levensbeschouwing zegt op zichzelf niets over iemands emotionele veiligheid.
Hoe omgaan met kwetsend gedrag?
Ik geloof dat iedereen het recht heeft om zijn eigen gedachten en gevoelens te hebben en te beheersen. Iedereen rijdt tot op zekere hoogte in de emotionele lift. Wil je verder lezen over hoe je ruimte kunt geven aan gevoelens en toch bewust kunt handelen, lees dan ** De valstrik van het geluk van Russ Harris. Het boek verbindt omgaan met gedachten en gevoelens aan persoonlijke waarden.
Je hoeft geen robot zonder emoties te worden. Gevoelens mogen bestaan, terwijl je bij gevaar bescherming zoekt.
Een sterke reactie bewijst geen diagnose. Onderzoek de situatie, neem veiligheid serieus en kies een haalbare volgende stap.
Wat helpt wanneer een gesprek escaleert?
Wanneer een gesprek escaleert, hoef je niet te winnen of te overtuigen. Veilig afstand nemen kan passender zijn, als dat mogelijk is.
Spijt kan een aanleiding zijn om verantwoordelijkheid te nemen en herstel te zoeken. Ze duurt niet noodzakelijk ‘eeuwig’.
Een volwassen persoon met een sterke reactie is geen peuter. Bij dreiging zijn een veiligheidsplan en steun belangrijker dan wachten op een kalm gesprek.
Je waarde hangt niet af van kwetsende uitspraken. Neem bedreigingen of geweld tegelijk wel serieus.
Wat te doen bij herhaalde agressie of geweld?
Bij herhaalde agressie, bedreiging of geweld gaat bescherming voor. Maak zo nodig met deskundige hulp een plan voor jezelf en afhankelijke personen. Vlaanderen: 1712; bij onmiddellijk gevaar bel 112.
Bespreek met een veilige contactpersoon of gespecialiseerde dienst wat er gebeurt. Ga geen riskant gesprek aan omdat je denkt dat beter communiceren alles oplost.
Het is zeer belangrijk dat je de situatie kunt bespreken desnoods met een therapeut.
Bestudeer meer informatie over persoonlijkheidsstoornissen en wat de invloed is op uw geliefde.
Kennis over emoties kan inzicht geven, maar maakt een gevaarlijke situatie niet automatisch veilig. Beoordeel gedrag en vraag zo nodig gespecialiseerde steun. Voor verdere lectuur: Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab.
Deze algemene informatie stelt geen diagnose of behandelplan. MedlinePlus beschrijft dat persoonlijkheidsstoornissen door een bevoegde zorgverlener worden beoordeeld.
“Het complete narcisme handboek” van Fabio Vinago: Een veelgezocht handboek over bescherming tegen narcisme en gaslighting.Steun elkaar in de commentaren!
Als dit artikel resoneert met je, deel het dan alsjeblieft. We houden onze blog volledig zonder advertenties en delen helpt ons om meer mensen op hun reis te helpen. Volg ons ook op sociale media.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Lees meer over emotioneel denken
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.