Zolang mensen lijden aan een onopgelost trauma, blijven gefragmenteerde ervaringen zich tonen. Somatic experiencing kan hierbij helpen. Ook genoemde veralgemeende en negatieve overtuigingen verschijnen in gefixeerde, ineffectieve patronen. Een deel van iemands eerdere (traumatiserende) ervaring is gekoppeld aan bepaalde gewaarwordingen, zoals een kloppend hart en zweten. Echter, de ervaring zelf of aspecten daarvan zijn gedissocieerd. Mogelijk rest er alleen de angst.
De somatic experiencing therapeut helpt zijn of haar cliënt. Hij of zij verruimt een te dominerend gebruik van cognitie tot een lichaam-geest-bewustzijn. Hij begeleidt de ander bij het doorlopen van de eerste vier kanalen van gewaar zijn. Dit helpt om tot nieuwe betekenissen te komen en tot een re-integratie van de gefragmenteerde ervaring (bottom-up-verwerking).
De cliënt kan zich bewust worden van het gedrag van zijn lichaam in de veiligheid van het moment. Dan worden de onderbroken bewegingen vanzelf afgemaakt. De correctieve ervaring komt vanzelf.
Zoek je ondersteuning bij lichaamsgerichte traumabehandeling? Bekijk het overzicht van traumahulp, organisaties en therapeuten in België en Nederland om mogelijkheden voor begeleiding te verkennen.
Trauma kan een erg destructieve invloed hebben. Paradoxalerwijze draagt het in zich ook de kracht om iemand tot transformatie te laten komen. ‘Somatic Experiencing’ ondersteunt het transformeren van angst en hulpeloosheid tot ‘present zijn’ in het leven via gewaar zijn van lichaamssensaties.
De prioriteit van deze werkwijze ligt niet in het bereiken van inzicht (top-down). Meer zelfs: mentalisatie in dit stadium staat een oplossing in de weg. Eerste bedoeling van S.E. is het creëren van ‘ruimte’ waarbinnen het verhaal van het lichaam zich kan ontvouwen en voltooien. Nieuwe betekenissen, inzicht en waarnemingen worden gaandeweg mogelijk, als een secundair effect van dat proces (bottom-up).
Te vroeg verbanden leggen met het verleden (premature cognitie) is riskant. Iemand kan de bottom-up-verwerking overslaan. Ook kan het innerlijke ontwikkelingsproces worden overgeslagen.
In de geschiedenis van de psychologie kregen lichaamssensaties altijd minder aandacht. De focus lag meer op cognitie of emotie.
Zonder gewaarwording via proprioceptie, kinesthesie, en viscerale gewaarwording, kun je niet weten wie je bent. Je weet ook niet wat je wilt en nodig hebt. In staat zijn tot gewaarwording geeft ons m.a.w. een soort ‘kompas’ in het leven. Om die reden is in therapie evenwichtige aandacht voor gewaarwording, gevoel, cognitie en levensenergie noodzaak.
Via onze zintuigen ontvangen we uiteraard onophoudelijk allerlei stimuli die ons kunnen prikkelen, soms overprikkelen. Het cognitieve (top-down-)paradigma gaat ervan uit dat de bewuste geest eerst de stimulus herkent. Vervolgens geeft het lichaam bevel te antwoorden.
Op het vlak van het stellen van een simpele, alledaagse handeling geldt hetzelfde. De bijna vanzelfsprekende top-down-aanname is dat iemand eerst een beslissing neemt. Bijv. om een handgebaar te maken, dat dan de intentie, en daarna de beweging, volgt. Dit klopt niet.
Uit onderzoek (Libet) bleek dat een bewuste beslissing te laat komt om een handeling te kunnen veroorzaken. Er is al een continue activiteit van een halve seconde in de sensorische cortex. Dit gebeurt voordat we ons zelfs maar gewaar worden van een zintuiglijke (externe) stimulus.
Onze hersenen bereiden ons m.a.w. al geruime tijd onbewust voor op een handeling voordat we een bewuste beslissing nemen. De beweging die we in de regel op een stimulus of prikkel laten volgen, kan ons bewust worden. Tijdens deze voorbereidende activiteit in de sensorische cortex wordt deze voorafgegaan door een onbewuste voorbeweging. Dit plaatst vraagtekens bij het idee van de vrije wil.
We gaan van het top-down-idee uit. We zijn vaak niet bewust van deze voorbeweging en ook niet van de oorspronkelijke prikkels. Hierdoor schrijven we ons eigen doen en laten vaak toe aan irrelevante of verzonnen oorzaken.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Lees meer
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.