Somatic Experiencing oefeningen
Zolang mensen lijden aan een onopgelost trauma, blijven gefragmenteerde ervaringen zich tonen. Somatic experiencing kan hierbij helpen. Ook genoemde veralgemeende en negatieve overtuigingen verschijnen in gefixeerde, ineffectieve patronen. Een deel van iemands eerdere (traumatiserende) ervaring is gekoppeld aan bepaalde gewaarwordingen, zoals een kloppend hart en zweten. Echter, de ervaring zelf of aspecten daarvan zijn gedissocieerd. Mogelijk rest er alleen de angst.
De somatic experiencing therapeut helpt zijn of haar cliënt. Hij of zij verruimt een te dominerend gebruik van cognitie tot een lichaam-geest-bewustzijn. Hij begeleidt de ander bij het doorlopen van de eerste vier kanalen van gewaar zijn. Dit helpt om tot nieuwe betekenissen te komen en tot een re-integratie van de gefragmenteerde ervaring (bottom-up-verwerking).
De cliënt kan zich bewust worden van het gedrag van zijn lichaam in de veiligheid van het moment. Dan worden de onderbroken bewegingen vanzelf afgemaakt. De correctieve ervaring komt vanzelf.
Zoek je ondersteuning bij lichaamsgerichte traumabehandeling? Bekijk het overzicht van traumahulp, organisaties en therapeuten in België en Nederland om mogelijkheden voor begeleiding te verkennen.
Trauma kan een erg destructieve invloed hebben. Paradoxalerwijze draagt het in zich ook de kracht om iemand tot transformatie te laten komen. ‘Somatic Experiencing’ ondersteunt het transformeren van angst en hulpeloosheid tot ‘present zijn’ in het leven via gewaar zijn van lichaamssensaties.
De prioriteit van deze werkwijze ligt niet in het bereiken van inzicht (top-down). Meer zelfs: mentalisatie in dit stadium staat een oplossing in de weg. Eerste bedoeling van S.E. is het creëren van ‘ruimte’ waarbinnen het verhaal van het lichaam zich kan ontvouwen en voltooien. Nieuwe betekenissen, inzicht en waarnemingen worden gaandeweg mogelijk, als een secundair effect van dat proces (bottom-up).
Te vroeg verbanden leggen met het verleden (premature cognitie) is riskant. Iemand kan de bottom-up-verwerking overslaan. Ook kan het innerlijke ontwikkelingsproces worden overgeslagen.
In de geschiedenis van de psychologie kregen lichaamssensaties altijd minder aandacht. De focus lag meer op cognitie of emotie.
Zonder gewaarwording via proprioceptie, kinesthesie, en viscerale gewaarwording, kun je niet weten wie je bent. Je weet ook niet wat je wilt en nodig hebt. In staat zijn tot gewaarwording geeft ons m.a.w. een soort ‘kompas’ in het leven. Om die reden is in therapie evenwichtige aandacht voor gewaarwording, gevoel, cognitie en levensenergie noodzaak.
Via onze zintuigen ontvangen we uiteraard onophoudelijk allerlei stimuli die ons kunnen prikkelen, soms overprikkelen. Het cognitieve (top-down-)paradigma gaat ervan uit dat de bewuste geest eerst de stimulus herkent. Vervolgens geeft het lichaam bevel te antwoorden.
Op het vlak van het stellen van een simpele, alledaagse handeling geldt hetzelfde. De bijna vanzelfsprekende top-down-aanname is dat iemand eerst een beslissing neemt. Bijv. om een handgebaar te maken, dat dan de intentie, en daarna de beweging, volgt. Dit klopt niet.
Uit onderzoek (Libet) bleek dat een bewuste beslissing te laat komt om een handeling te kunnen veroorzaken. Er is al een continue activiteit van een halve seconde in de sensorische cortex. Dit gebeurt voordat we ons zelfs maar gewaar worden van een zintuiglijke (externe) stimulus.
Onze hersenen bereiden ons m.a.w. al geruime tijd onbewust voor op een handeling voordat we een bewuste beslissing nemen. De beweging die we in de regel op een stimulus of prikkel laten volgen, kan ons bewust worden. Tijdens deze voorbereidende activiteit in de sensorische cortex wordt deze voorafgegaan door een onbewuste voorbeweging. Dit plaatst vraagtekens bij het idee van de vrije wil.
We gaan van het top-down-idee uit. We zijn vaak niet bewust van deze voorbeweging en ook niet van de oorspronkelijke prikkels. Hierdoor schrijven we ons eigen doen en laten vaak toe aan irrelevante of verzonnen oorzaken.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Als je ons wilt steunen kunt U dat gratis door uw aankopen bij bol.com