De laatste keer dat ik een ziekenhuis binnenliep, viel mij iets op wat ik daarvoor nooit had gezien.
Niet de geur van ontsmettingsmiddel. Niet het zachte piepen van monitoren. Niet eens de vermoeidheid op de gezichten van mensen die al uren in wachtkamers zaten.
Wat mij opviel, waren de planten.
Ze stonden overal. Op vensterbanken, bij liften, naast automaten waar koffie werd verkocht die nauwelijks naar koffie smaakte. Alsof iemand had besloten dat een gebouw waarin voortdurend over leven en dood wordt onderhandeld, af en toe herinnerd moest worden aan iets wat vanzelf groeit.
Een blad dat zich naar het licht draait.
Een stengel die niet weet dat hij sterfelijk is.
Ik bleef langer naar zo’n plant kijken dan nodig was.
Misschien omdat ik net daarvoor iemand had horen zeggen dat de behandeling aansloeg.
Of misschien juist omdat niemand wist of dat werkelijk zo was.
Dat is het vreemde aan hoop.
Ze verschijnt zelden wanneer zekerheid aanwezig is.
Ze verschijnt wanneer zekerheid verdwenen is.
De economie van geruststelling
We leven in een tijd die allergisch lijkt voor onzekerheid.
Overal worden garanties aangeboden.
Verzekeringen voor risico’s die we nauwelijks begrijpen.
Apps die onze slaap meten.
Horloges die onze hartslag analyseren.
Algoritmes die voorspellen wat wij morgen zullen willen kopen voordat wij het zelf weten.
De moderne wereld presenteert zich graag als een groot beheersingsproject.
Alsof voldoende data uiteindelijk hetzelfde zal blijken als wijsheid.
Alsof voorspellen een vorm van begrijpen is.
Alsof meten gelijkstaat aan kennen.
Maar een menselijk leven laat zich opmerkelijk slecht reduceren tot grafieken.
Een scan kan een tumor zichtbaar maken.
Zij kan niet verklaren waarom iemand ondanks alles blijft dromen over een toekomst.
Een bloedwaarde kan stijgen of dalen.
Zij vertelt niets over de betekenis die iemand geeft aan een wandeling in de regen.
Technologie wordt vaak voorgesteld als een antwoordmachine.
Terwijl zij misschien vooral een verfijnde vragenmachine is.
Hoe meer we weten, hoe duidelijker soms wordt wat we niet weten.
Dat klinkt teleurstellend.
Misschien is het juist een vorm van volwassenheid.
Wat een lichaam weet
Er zijn momenten waarop het lichaam eerder begrijpt dan het verstand.
Je voelt spanning voordat je een reden kunt aanwijzen.
Je merkt verdriet voordat je het kunt benoemen.
Je wordt wakker met een onverklaarbaar gevoel van dreiging, alsof je zenuwstelsel nieuws heeft ontvangen waar je bewustzijn nog geen toegang toe heeft.
Wij spreken vaak over het lichaam alsof het een voertuig is.
Een machine.
Een biologisch apparaat.
Maar wie ooit ernstig ziek werd, weet hoe snel die metafoor tekortschiet.
Een lichaam is geen auto.
Een lichaam is een gesprek.
Tussen verleden en heden.
Tussen cellen en herinneringen.
Tussen angst en verlangen.
Misschien is dat waarom ziekte zo ontregelend kan zijn.
Niet alleen omdat zij pijn veroorzaakt.
Maar omdat zij onze diepste overtuiging ondermijnt:
de overtuiging dat wij controle hebben.
“De mens wil vaak genezing wanneer hij eigenlijk zekerheid verlangt.”
Dat zijn niet dezelfde dingen.
En misschien raken we die twee voortdurend met elkaar verward.
De verhalen die ons overeind houden
Wanneer systemen tekortschieten, keren mensen terug naar verhalen.
Sommigen noemen die verhalen religie.
Anderen noemen ze wetenschap.
Weer anderen noemen ze vooruitgang.
Het verschil is soms kleiner dan we denken.
Ook de meest rationele samenleving leeft van geloof.
Niet noodzakelijk geloof in God.
Maar geloof in morgen.
Geloof dat inspanning ergens toe leidt.
Geloof dat de wereld begrijpelijk genoeg is om plannen te maken.
Zonder dat geloof zouden we nauwelijks opstaan.
Niemand investeert in een toekomst waarvan hij volledig overtuigd is dat zij niet bestaat.
Hoop is daarom misschien minder een emotie dan een infrastructuur.
Een onzichtbare brug tussen wat is en wat nog niet bestaat.
“De toekomst is niet iets wat wij kennen. Het is iets wat wij gezamenlijk veronderstellen.”
Die gedachte klinkt bijna komisch.
Miljarden mensen die iedere ochtend handelen op basis van aannames.
En toch is precies dat de beschaving.
Het probleem met succesverhalen
Onze cultuur houdt van overwinningen.
Van verhalen waarin iemand vecht en wint.
De ziekte overwint.
Het trauma overwint.
De crisis overwint.
De berg beklimt.
De marathon voltooit.
Het bedrijf redt.
Het leven op orde krijgt.
Maar wat gebeurt er met mensen bij wie het verhaal anders verloopt?
Wat gebeurt er wanneer de uitkomst niet meewerkt aan het script?
Wanneer iemand alles goed doet en toch verliest?
Dat is een ongemakkelijke vraag.
Omdat ze blootlegt hoeveel van onze moraal gebaseerd is op resultaat.
Alsof succes achteraf bewijst dat de juiste keuzes zijn gemaakt.
Alsof falen achteraf bewijst dat ze verkeerd waren.
Maar de werkelijkheid werkt niet zo.
De werkelijkheid kent geen verplichting om rechtvaardig te zijn.
Soms wordt iemand beter.
Soms niet.
Soms houdt liefde stand.
Soms verdwijnt zij.
Soms redt een beslissing een leven.
Soms maakt exact dezelfde beslissing geen verschil.
“Het universum is niet verplicht onze behoefte aan logica te bevredigen.”
Misschien is dat een van de moeilijkste waarheden om te verdragen.
Tussen wanhoop en naïviteit
Er bestaat een vorm van optimisme die verdacht veel lijkt op ontkenning.
Alles komt goed.
Het universum heeft een plan.
Alles gebeurt met een reden.
Het zijn zinnen die vaak worden uitgesproken door mensen die proberen troost te bieden.
Soms lukt dat.
Soms voelen ze als een dunne laag verf over een scheur in de muur.
Maar er bestaat ook een andere valkuil.
Cynisme.
De overtuiging dat niets betekenis heeft.
Dat hoop slechts zelfbedrog is.
Dat betrokkenheid een verspilling van energie vormt.
Opmerkelijk genoeg lijken beide houdingen op elkaar.
Beide stoppen met kijken.
Beide beëindigen het onderzoek.
De één omdat het antwoord al vaststaat.
De ander omdat geen antwoord nog de moeite waard lijkt.
Werkelijke hoop bevindt zich misschien tussen die twee uitersten.
Niet als zekerheid.
Niet als illusie.
Maar als aandacht.
Een menselijk leven
Wat blijft er over wanneer de zekerheden verdwijnen?
Wanneer systemen falen.
Wanneer diagnoses onzeker zijn.
Wanneer de toekomst zich niet laat voorspellen.
Misschien minder dan we zouden willen.
Maar misschien meer dan we vermoeden.
Een gesprek.
Een aanraking.
Een boek.
Een herinnering.
Een kind dat lacht.
Een geliefde die blijft.
Een vraag die nog niet beantwoord is.
Ik denk opnieuw aan die plant in het ziekenhuis.
Aan dat blad dat zich naar het licht draaide zonder te weten of er morgen nog licht zou zijn.
Misschien is dat uiteindelijk geen slecht beeld van menselijkheid.
Niet omdat wij planten zijn.
Maar omdat wij, ondanks alles, blijven reiken.
Niet omdat succes gegarandeerd is.
Niet omdat de uitkomst vaststaat.
Niet omdat de wereld begrijpelijk wordt.
Maar omdat leven zelf een vorm van betrokkenheid is.
“Hoop is niet geloven dat alles goed komt. Hoop is weigeren te doen alsof niets ertoe doet.”
En misschien is dat de meest fundamentele overtuiging die een mens kan hebben.
Dat het leven kwetsbaar is.
Dat de dood onvermijdelijk is.
Dat systemen tekortschieten.
Dat zekerheid niet bestaat.
En dat juist daarom nieuwsgierigheid een morele daad wordt.
Niet omdat zij ons redt.
Maar omdat zij ons wakker houdt.
De werkelijkheid blijft groter dan onze verklaringen.
Gelukkig maar.
Want misschien is mens-zijn uiteindelijk niet het bezitten van antwoorden.
Misschien is het de bereidheid om aandachtig aanwezig te blijven in een wereld die zich niet laat reduceren tot eenvoudige antwoorden.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij bol. klik nu op de afbeelding :
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq