Het begon met een man die niet meer wilde eten.
Niet uit protest. Niet uit overtuiging. Niet omdat hij een filosofische keuze had gemaakt over autonomie of waardigheid. Zijn lichaam was eenvoudigweg moe geworden. De artsen spraken over prognoses. Zijn kinderen spraken zachter dan anders. In de kamer stond een plastic kan water die niemand nog leek aan te raken.
Hij lag daar alsof hij al gedeeltelijk vertrokken was.
En toch kneep hij elke ochtend opnieuw zijn ogen open.
Alsof ergens, diep onder de vermoeidheid, een onbekende machine bleef draaien.
Ik herinner me hoe vreemd dat voelde. Hoe weinig het overeenkwam met de verhalen die wij onszelf vertellen over keuzevrijheid. We spreken graag alsof mensen voortdurend beslissingen nemen. Alsof het leven een reeks bewuste handelingen is. Maar daar, in die ziekenhuiskamer, leek iets anders aan het werk.
Iets ouder.
Iets dat niet sprak.
Iets dat eenvoudig bleef volhouden.
Misschien begint de wil tot leven precies daar.
Niet als gedachte.
Niet als overtuiging.
Maar als een beweging.
Zoals een plant die zich naar licht richt zonder ooit het woord licht te hebben geleerd.
Wat het lichaam weet
Wij leven in een tijd waarin bewustzijn vaak wordt behandeld als de belangrijkste menselijke eigenschap.
Alsof wij voornamelijk denkende wezens zijn.
Alsof het lichaam een vervoermiddel is voor de geest.
Toch zijn er momenten waarop die hiërarchie instort.
Een bijna-ongeluk.
Een diagnose.
Een verdrinking.
Een oorlog.
Een hart dat plotseling weigert zich aan onze plannen te houden.
Dan ontdekken mensen vaak iets onverwachts: hoe hard zij eigenlijk willen blijven bestaan.
Niet omdat het leven op dat moment bijzonder aangenaam is.
Integendeel.
Soms juist wanneer het leven ondraaglijk lijkt.
Existentiële filosofen hebben daar vaak op gewezen. Niet omdat lijden verheven zou zijn, maar omdat bedreiging iets zichtbaar maakt wat in normale omstandigheden verborgen blijft.
Een mens weet vaak pas hoeveel hij aan het leven gehecht is wanneer het leven begint weg te glijden.
Het is een ongemakkelijke gedachte.
Want ze suggereert dat wij onszelf minder goed kennen dan wij denken.
Misschien woont een groot deel van ons bestaan onder de oppervlakte van het bewustzijn.
Misschien zijn wij niet de auteurs van onze levensdrift.
Misschien zijn wij slechts de getuigen ervan.
Het lichaam bezit herinneringen waarvoor de taal soms jaren te laat komt.
De markt van de hoop
Wanneer mensen geconfronteerd worden met ziekte, verlies of sterfelijkheid ontstaat er vaak een merkwaardige industrie van verklaringen.
Boeken.
Podcasts.
Goeroes.
Optimalisatieprogramma’s.
Apps die beloven dat gezondheid maakbaar is.
Alsof de dood een technisch defect is dat met voldoende discipline kan worden opgelost.
De moderne cultuur heeft een vreemde verhouding tot kwetsbaarheid.
Enerzijds vieren we authenticiteit.
Anderzijds verwachten we dat iedereen zijn pijn efficiënt verwerkt.
Zelfs verdriet krijgt tegenwoordig KPI’s.
Zelfs herstel moet productief zijn.
Wie lang blijft worstelen wordt al snel gezien als iemand die onvoldoende aan zichzelf gewerkt heeft.
Maar wat als de wil tot leven helemaal niet efficiënt is?
Wat als zij juist rommelig is?
Onlogisch.
Traag.
Tegenstrijdig.
Wat als een mens soms tegelijkertijd wil verdwijnen én blijven?
De taal van zelfverbetering heeft weinig ruimte voor zulke paradoxen.
Toch lijken echte levens er vol van te zitten.
Sommige vormen van hoop lijken verdacht veel op een afkeer van onzekerheid.
De ondergrondse rivier
Wetenschappers spreken soms over overlevingsmechanismen.
Over neurologische systemen die gericht zijn op bescherming en voortbestaan.
Dat zijn waardevolle inzichten.
Maar zelfs wanneer we alle hersengebieden in kaart brengen, blijft er iets raadselachtigs bestaan.
Waarom blijft iemand vechten?
Waarom geeft iemand niet op?
Waarom kruipt een gewond dier nog verder?
Waarom probeert een mens onder puin vandaan te komen terwijl elke statistiek tegen hem spreekt?
De wetenschap beschrijft mechanismen.
Maar mechanismen zijn niet hetzelfde als betekenis.
Tussen beide gaapt een ruimte.
En precies in die ruimte lijkt de menselijke ervaring zich af te spelen.
Religies hebben die ruimte gevuld met ziel.
Filosofen met vrijheid.
Biologen met evolutie.
Psychologen met hechting.
Misschien hebben ze allemaal gedeeltelijk gelijk.
Misschien ook niet.
De werkelijkheid heeft de vervelende gewoonte groter te zijn dan onze verklaringen.
Een verklaring is niet hetzelfde als een antwoord.
De schaduwzijde van het voortbestaan
Toch is de wil tot leven niet uitsluitend mooi.
Dat maakt haar ingewikkeld.
Wie wil leven, vreest verlies.
Wie zich hecht, wordt kwetsbaar.
Wie toekomst verlangt, kan ook wanhopen.
Dezelfde kracht die mensen door oorlogen heen helpt, kan hen gevangen houden in destructieve situaties.
Dezelfde levensdrift die genezing mogelijk maakt, kan ontkenning voeden.
Er bestaat geen zuivere versie van de menselijke wil.
Geen perfecte kern.
Wij dragen altijd tegenstrijdigheden met ons mee.
Misschien is dat waarom simplistische verhalen zo aantrekkelijk zijn.
Ze beloven orde.
Een duidelijke oorzaak.
Een duidelijke oplossing.
Maar een mens is geen handleiding.
Een mens is eerder een landschap waarin verschillende tijden tegelijk bestaan.
Het kind dat bang was.
De volwassene die volhoudt.
De oudere die loslaat.
Allemaal wonen ze in hetzelfde lichaam.
Wat overblijft
Ik denk opnieuw aan die ziekenhuiskamer.
Aan de man die nauwelijks nog sprak.
Aan zijn handen die af en toe bewogen alsof ze iets zochten.
Misschien zochten ze niets.
Misschien projecteer ik betekenis waar alleen beweging was.
Ook dat hoort bij eerlijk denken.
Niet alles begrijpen.
Niet alles invullen.
Niet alles reduceren.
Toch bleef één gedachte hangen.
Dat er in mensen soms een kracht werkzaam is die ouder lijkt dan overtuigingen, ouder dan ideologieën, ouder zelfs dan taal.
Niet heroïsch.
Niet verheven.
Gewoon aanwezig.
Zoals ademhaling.
Zoals eb en vloed.
Zoals wortels die onder een winterse bodem blijven bestaan terwijl alles boven de grond dood lijkt.
De wil tot leven is misschien geen antwoord op de vraag waarom wij bestaan, maar een herinnering dat die vraag nog steeds gesteld wordt.
En misschien ligt daarin een bescheiden vorm van hoop.
Niet in zekerheid.
Niet in controle.
Niet in de belofte dat alles goed komt.
Maar in de mogelijkheid om aandachtig te blijven voor wat zich niet laat reduceren.
Voor datgene wat blijft bewegen wanneer onze verklaringen uitgeput raken.
Want hoe langer ik erover nadenk, hoe minder de wil tot leven mij verschijnt als een eigenschap die wij bezitten.
Eerder als een mysterie waaraan wij deelnemen.
Een ondergrondse rivier.
Onzichtbaar het grootste deel van de tijd.
Tot het moment waarop de grond openscheurt en we plots beseffen dat zij er altijd al was.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij bol. klik nu op de afbeelding :
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq