Er was een periode waarin ik elke ochtend wakker werd met het gevoel dat iemand anders mijn leven had geleefd. Dit gevoel zette me aan het denken over de betekenis van dromen.
Niet veel anders.
Geen spectaculaire omwentelingen.
Geen geheime minnaars, geen vliegrampen, geen openbaringen van religieuze aard.
Gewoon een lichte verschuiving.
Alsof iemand ‘s nachts de meubels van mijn binnenwereld een paar centimeter had verplaatst.
Net genoeg om erover te struikelen.
Ik herinner me een droom waarin ik een huis betrad dat tegelijk het mijne was en volledig onbekend. De kamers werden groter naarmate ik verder liep. Achter elke deur bleek nog een deur te bestaan. Alsof architectuur zich had losgemaakt van de wetten van de fysica en zich uitsluitend nog door nieuwsgierigheid liet leiden.
Toen ik wakker werd, dacht ik eerst dat de droom niets betekende.
Dat was natuurlijk een betekenis op zich.
Want misschien is er geen domein waarin de moderne mens zo hardnekkig probeert niets te horen als in zijn dromen.
De laatste plek waar efficiëntie faalt
We leven in een tijd waarin bijna alles een functie moet hebben.
Stappen tellen.
Slaap optimaliseren.
Productiviteit meten.
Geluk kwantificeren.
Zelfs stilte krijgt tegenwoordig een abonnement en een maandelijkse factuur.
Maar dromen blijven zich daar opvallend weinig van aantrekken.
Ze zijn inefficiënt.
Omslachtig.
Associatief.
Soms ronduit absurd.
Ze gedragen zich als een dichter op een aandeelhoudersvergadering.
Dat maakt ze verdacht.
Een cultuur die verslaafd is aan meetbaarheid heeft weinig geduld met boodschappen die zich niet onmiddellijk laten vertalen naar een dashboard.
Misschien is dat precies waarom dromen zo belangrijk blijven.
Niet ondanks hun raadselachtigheid.
Maar dankzij die raadselachtigheid.
De onbekende die in ons woont
Carl Jung schreef ooit dat er in ieder van ons een ander leeft die wij niet kennen.
Lisa Marchiano bouwt voort op dat idee. Zij beschrijft dromen als boodschappen van een innerlijke instantie die ons anders ziet dan wij onszelf zien. Niet noodzakelijk juister. Niet noodzakelijk wijzer.
Maar anders.
Dat woord blijft hangen.
Anders.
Want veel van wat wij identiteit noemen bestaat eigenlijk uit herhaling.
Ik ben dit.
Ik geloof dat.
Ik handel zo.
Ik houd van deze mensen.
Ik ben niet dat soort mens.
Maar wat als het grootste deel van een mens juist bestaat uit alles wat buiten dat verhaal valt?
Wat als identiteit niet het huis is waarin wij wonen, maar slechts de verlichte kamer waarin wij toevallig zitten?
En wat als de droom iedere nacht een deur opent naar de rest van het gebouw?
De zombies aan de deur
Een van de voorbeelden uit Marchiano’s workshop gaat over een vrouw die droomt van zombies.
Ze barricadeert zichzelf.
Hakt handen af.
Hakt hoofden af.
Probeert zichzelf te beschermen.
De droom lijkt aanvankelijk eenvoudig.
Gevaar.
Overleving.
Verdediging.
Maar Marchiano leest hem anders.
Niet de zombie is het probleem.
De afwijzing is het probleem.
Dat inzicht voelt ongemakkelijk.
Omdat het ons confronteert met een mogelijkheid die wij liever vermijden:
Misschien zijn niet al onze monsters vijanden.
Misschien zijn sommige monsters boodschappers.
Dat klinkt bijna spiritueel.
Maar misschien is het juist biologisch.
Want het menselijk zenuwstelsel heeft een opmerkelijke eigenschap.
Wat niet gevoeld wordt, verdwijnt niet.
Wat niet gehoord wordt, wordt luider.
Wat niet geïntegreerd wordt, zoekt een andere ingang.
Trauma weet dat.
Verdriet weet dat.
Het lichaam weet dat.
En blijkbaar weten dromen dat ook.
Het neoliberalisme van de ziel
Er bestaat een vreemde overeenkomst tussen onze economie en onze psychologie.
Beide houden van specialisatie.
Beide belonen efficiëntie.
Beide wantrouwen complexiteit.
Ook innerlijk proberen we voortdurend afdelingen te sluiten.
Boosheid? Niet nodig.
Twijfel? Onproductief.
Rouw? Later misschien.
Kwetsbaarheid? Kan wachten.
We reorganiseren onszelf zoals bedrijven reorganiseren.
Tot alleen de functies overblijven die onmiddellijk rendement opleveren.
Maar wat gebeurt er met de ontslagen delen?
Waar gaan zij naartoe?
Misschien worden ze zombies.
Misschien worden ze motorrijders die midden in de nacht de oprijlaan opkomen.
Misschien worden ze een lekkend dak in een droomhuis dat langzaam instort.
Het onbewuste lijkt soms op een vakbond.
Het weigert definitief ontslagen te worden.
De ironie van zelfkennis
De moderne cultuur produceert een merkwaardig soort zelfkennis.
Nooit eerder beschikten mensen over zoveel psychologische taal.
Trauma.
Triggers.
Hechtingsstijlen.
Narcisme.
Grenzen.
Zelfzorg.
We kunnen onszelf tegenwoordig analyseren met een precisie waar eerdere generaties alleen van konden dromen.
En toch.
Misschien hebben we nog nooit zo weinig contact gehad met het deel van onszelf dat niet onmiddellijk verklaarbaar is.
Het verschil tussen begrijpen en ontmoeten wordt vaak onderschat.
Je kunt weten waarom je verdrietig bent.
En toch nooit werkelijk verdriet toelaten.
Je kunt je hechtingsstijl benoemen.
En toch dezelfde partner kiezen.
Je kunt twintig podcasts beluisteren over authenticiteit.
En nog steeds bang zijn voor je eigen waarheid.
Kennis is soms een briljante vermomming van vermijding.
Wat waarheid misschien werkelijk betekent
Misschien fascineert droomwerk daarom zoveel mensen.
Niet omdat dromen antwoorden geven.
Maar omdat ze onze antwoorden verstoren.
Een droom lijkt zelden geïnteresseerd in gelijk krijgen.
Hij lijkt geïnteresseerd in volledigheid.
Dat is iets anders.
Waarheid wordt tegenwoordig vaak voorgesteld als correcte informatie.
De juiste feiten.
De juiste analyse.
De juiste positie.
Maar misschien bestaat er nog een andere waarheid.
Een waarheid die niet vraagt:
“Heb je gelijk?”
Maar:
“Wat heb je buitengesloten om dit verhaal over jezelf mogelijk te maken?”
Dat is een veel moeilijkere vraag.
En misschien ook een veel eerlijkere.
De nachtelijke oppositiepartij
Ik moet denken aan democratie.
Niet de democratie van verkiezingsposters.
Maar de democratie van tegenstemmen.
Een samenleving waarin slechts één partij bestaat, verliest vroeg of laat het vermogen zichzelf te corrigeren.
Misschien geldt hetzelfde voor een mens.
Misschien zijn dromen de oppositiepartij van de psyche.
Ze verschijnen wanneer het bewustzijn zichzelf te vanzelfsprekend begint te vinden.
Ze onderbreken.
Ze protesteren.
Ze dienen amendementen in.
Soms fluisterend.
Soms schreeuwend.
Soms in de vorm van een kind.
Soms in de vorm van een monster.
Soms in de vorm van een huis dat instort.
En misschien is hun grootste waarde niet dat zij ons vertellen wat waar is.
Maar dat zij ons eraan herinneren dat wij niet volledig samenvallen met het verhaal dat wij over onszelf vertellen.
Wat overblijft
Ik weet niet of dromen boodschappen zijn.
Ik weet niet of er werkelijk een innerlijke wijsheid bestaat die elke nacht tot ons spreekt.
Ik weet zelfs niet of betekenis altijd gevonden moet worden.
Maar ik vermoed wel dit:
Een mens wordt kleiner wanneer hij alleen nog luistert naar de delen van zichzelf die hij begrijpt.
En groter wanneer hij ook aandacht schenkt aan wat vreemd blijft.
Misschien is dat uiteindelijk wat hoop betekent.
Niet de zekerheid dat alles een verklaring heeft.
Maar de bereidheid om aanwezig te blijven bij wat zich nog niet laat verklaren.
Niet elke deur hoeft onmiddellijk geopend.
Niet elke zombie hoeft onmiddellijk ontmaskerd.
Niet elke droom hoeft onmiddellijk begrepen.
Soms is aandacht voldoende.
Soms is aandacht zelfs het moedigste wat er bestaat.
Omdat aandacht erkent dat de werkelijkheid groter is dan onze theorieën erover.
En omdat zij ruimte laat voor de mogelijkheid dat er, ergens achter een half geopende deur in onszelf, nog iemand woont die iets belangrijks te zeggen heeft.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid.
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq
Steun narcisme.blog door aankopen bij bol.