De wond die zichzelf leert liefhebben
Verdieping bij stap 3 van de leesroute herstel na narcistisch misbruik. Dit persoonlijke verhaal verkent mildheid na onveiligheid. De verdieping over identiteit maakt de beweging concreet: welke voorkeur is van jou en welke kleine keuze wil je weer ruimte geven? Jouw vervolgstap: jezelf terugvinden via kleine eigen keuzes.
Inhoudsopgave
Er was een periode waarin ik dacht dat genezing eruitzag als een deur.
Je opent ze.
Je stapt erdoor.
En daarna ligt het verleden achter je zoals een verlaten huis waarvan je het adres niet meer kent.
Maar zo werkt het blijkbaar niet.
Ik denk aan een vrouw die op de vloer van haar badkamer lag. Niet als een metafoor, maar als een lichaam. Een lichaam dat niet meer wist hoe het verder moest. Het soort uitputting waarbij zelfs het woord uitputting nog te energiek klinkt. Angst had zich niet alleen in haar gedachten genesteld, maar ook in haar spieren, haar ademhaling, haar zenuwstelsel. Alsof haar lichaam een archief was geworden van alles wat zij had geprobeerd te vergeten.
We spreken vaak over narcistisch misbruik alsof het een gebeurtenis is.
Iets dat plaatsvindt tussen twee mensen.
Een dader.
Een slachtoffer.
Een begin.
Een einde.
Maar misschien is dat te eenvoudig.
Misschien begint het echte raadsel pas wanneer de ander verdwenen is en zijn stem toch blijft klinken in je hoofd.
Wanneer de gevangenis leegstaat, maar de deuren van binnenuit nog altijd gesloten blijven.
De stem die blijft wonen
Het merkwaardige aan psychologische wonden is dat ze vaak de taal van hun veroorzaker overnemen.
De vernedering verdwijnt niet wanneer de vernederaar weggaat.
De afwijzing vertrekt niet samen met degene die afwees.
Ze nestelen zich in ons.
Ze worden onderdeel van ons innerlijke klimaat.
Soms vraag ik me af hoeveel van wat wij een identiteit noemen eigenlijk bestaat uit stemmen die oorspronkelijk niet van ons waren.
Hoeveel van onze overtuigingen zijn ooit als vreemde voorwerpen binnengekomen?
Hoeveel van onze schaamte heeft ooit iemand anders aan ons gegeven?
En belangrijker nog:
hoe herken je het verschil?
Er bestaat tegenwoordig een groeiende belangstelling voor trauma, zenuwstelsels, hechting en herstel. Boeken vullen winkelrekken. Podcasts analyseren emoties alsof ze economische indicatoren zijn. Sociale media produceren dagelijks nieuwe woorden voor oude pijnen.
Dat is winst.
En tegelijk schuilt er gevaar in.
Want zodra een wond een populaire term wordt, ontstaat de verleiding om haar te reduceren tot een formule.
Trauma wordt dan een algoritme.
Genezing een stappenplan.
Alsof een mens een softwarefout is die wacht op een update.
Maar een mens is geen machine.
En een wond is geen defect.
Een wond is een verhaal dat zich heeft vastgezet in vlees.
Lieke Marsman boek: Op een andere planeet kunnen ze me redden
Wil je eerst weten welke teksten bij jouw leesvraag passen, dan helpt de leeswijzer bij Lieke Marsmans werk. Het auteursportret is een literaire kennismaking, geen onderbouwing van de herstelclaims in dit essay.
Het lichaam gelooft wat het hoofd al lang ontkent
Wat me fascineert aan verhalen over herstel, is dat de doorbraak zelden begint bij inzicht.
Niet bij begrip.
Niet bij kennis.
Maar bij iets veel eenvoudigers.
Het lichaam dat niet meer kan.
De knie die knikt.
De adem die stokt.
De paniekaanval in een supermarkt.
De nacht waarin slapen onmogelijk wordt.
Wij leven in een cultuur die denken hoger waardeert dan voelen.
Alsof bewustzijn zich uitsluitend boven de nek bevindt.
Toch lijkt trauma zich weinig aan te trekken van intellectuele argumenten.
Je kunt begrijpen dat je veilig bent.
En toch angst voelen.
Je kunt weten dat iemand van je houdt.
En toch verlatenheid ervaren.
Je kunt honderd keer tegen jezelf zeggen dat het voorbij is.
En toch reageren alsof het opnieuw gebeurt.
Het lichaam heeft zijn eigen tijdrekening.
Zijn eigen archief.
Zijn eigen waarheid.
Misschien verklaart dat waarom zoveel mensen uiteindelijk uitkomen bij methoden die niet uitsluitend cognitief zijn. Methoden die proberen te werken met emoties, herinneringen, lichamelijke sensaties en onbewuste patronen.
Niet omdat wetenschap onbelangrijk is.
Integendeel.
Neurowetenschappelijk onderzoek laat steeds duidelijker zien hoe ervaringen zich letterlijk inschrijven in het zenuwstelsel.
Maar zelfs de wetenschap eindigt hier vaak met een vraagteken.
Zij beschrijft wat er gebeurt.
Niet altijd hoe het voelt.
En zeker niet wat het betekent.
De merkwaardige taal van zelfliefde
Zelfliefde.
Het woord alleen al roept weerstand op.
Misschien omdat het inmiddels zo vaak gebruikt wordt dat het begint te klinken als achtergrondmuziek in een wellnesscentrum.
Een slogan op een mok.
Een hashtag onder een foto van iemand die avocado-toast eet in de ochtendzon.
Toch denk ik dat er achter dat versleten woord iets schuilgaat dat moeilijker en radicaler is dan we meestal vermoeden.
Zelfliefde is niet jezelf geweldig vinden.
Zelfliefde is niet jezelf voortdurend bevestigen.
Zelfliefde is misschien wel het tegenovergestelde.
Het vermogen om jezelf te ontmoeten zonder weg te kijken.
Ook wanneer wat je aantreft niet mooi is.
Niet succesvol.
Niet spiritueel.
Niet genezen.
De Duitse filosoof Hannah Arendt schreef ooit dat denken betekent dat je een gesprek voert met jezelf.
Wat als zelfliefde begint bij de vraag of dat gesprek nog leefbaar is?
Wat als genezing minder te maken heeft met geluk dan met de kwaliteit van de relatie die je met jezelf onderhoudt?
Dat klinkt eenvoudig.
Maar misschien is het een van de moeilijkste opdrachten die bestaan.
Een economie van tekort
Er speelt nog iets anders.
Iets maatschappelijks.
Want we leven in systemen die opmerkelijk goed functioneren wanneer mensen zichzelf onvoldoende waard vinden.
Een consument die zich compleet voelt, koopt minder oplossingen.
Een werknemer die zijn grenzen kent, is moeilijker uit te buiten.
Een burger die zichzelf vertrouwt, is minder vatbaar voor manipulatie.
Misschien is dat een ongemakkelijke gedachte.
Maar het is opvallend hoeveel industrieën draaien op het gevoel dat wij nog niet genoeg zijn.
Mooier.
Succesvoller.
Productiever.
Gezonder.
Verlichter.
Zelfs de zoektocht naar genezing kan soms veranderen in een markt waarin mensen eindeloos nieuwe methodes verzamelen zonder ooit werkelijk thuis te komen bij zichzelf.
De vraag wordt dan niet meer:
Wat heb ik nodig?
Maar:
Welke techniek ontbreekt nog?
En misschien is dat precies waarom sommige mensen op een bepaald moment een verschuiving ervaren.
Niet omdat ze de perfecte methode vinden.
Maar omdat ze ophouden zichzelf te behandelen als een probleem dat opgelost moet worden.
Een persoonlijk symbool hoeft die economie van tekort niet te versterken. In juwelen als symbool van zelfzorg, zonder koopdruk staat daarom niet de aankoop centraal, maar jouw eigen betekenis en een concrete handeling. Ook een bestaand voorwerp gebruiken of helemaal niets kopen mag: jouw waarde gaat eraan vooraf.
Wat achterblijft
Ik weet niet of een techniek ooit iemand volledig geneest.
Ik weet zelfs niet zeker of genezing het juiste woord is.
Sommige verliezen verdwijnen niet.
Sommige herinneringen lossen niet op.
Sommige littekens blijven zichtbaar.
Misschien ligt vrijheid niet in het verdwijnen van de wond.
Misschien ligt zij in het moment waarop de wond niet langer bepaalt wie je bent.
Dat lijkt een klein verschil.
Maar het verandert alles.
“De meest hardnekkige gevangenissen zijn de gevangenissen die wij zijn gaan bewonen.”
“Trauma leeft niet alleen in herinneringen, maar ook in verwachtingen.”
“Een wond wordt gevaarlijk wanneer zij zich vermomt als identiteit.”
“Zelfliefde begint waar zelfverbetering haar macht verliest.”
“Hoop is niet geloven dat alles goed komt; hoop is aandacht blijven geven aan wat werkelijk is.”
Misschien is dat uiteindelijk wat verhalen over herstel ons leren.
Niet dat er een magische techniek bestaat.
Niet dat het verleden uitgewist kan worden.
Maar dat een mens soms ontdekt dat er onder de angst nog iets anders aanwezig is.
Een stille kern.
Een plaats die niet volledig beschadigd kon worden.
Een plaats die bleef wachten.
Niet op redding.
Niet op perfectie.
Maar op aandacht.
En misschien is dat de vreemdste gedachte van allemaal:
dat de weg naar buiten soms begint met ophouden te vluchten voor wat zich vanbinnen bevindt.
Niet omdat het eenvoudig is.
Maar omdat de werkelijkheid, hoe pijnlijk ook, vaak de enige plek is waar echte vrijheid kan ontstaan.
Verder lezen over zelfliefde na onveiligheid
Deze selectie past bij het herkennen van een kritische innerlijke stem en het terugvinden van een zorgzamere verhouding tot jezelf. De links naar bol.com zijn affiliatelinks.
Voor de invloed van emotioneel onbeschikbare ouders: ** Ongezien opgegroeid van Lindsay C. Gibson onderzoekt hoe jeugdervaringen doorwerken in het volwassen leven.
Voor de doorwerking van langdurig jeugdtrauma: ** Complexe PTSS van Pete Walker bespreekt complexe traumaklachten en het begrijpen van overlevingsreacties.
Voor minder zelfkritiek tijdens verandering: ** Zelfcompassie van Kristin Neff biedt verdieping in zorgzaam omgaan met moeilijke gevoelens.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.