Vriendschap met vriendin van een narcist is complex.
Iemand schreef mij over haar vriendschap met een vriendin van een narcist. Een vriendin van mij heeft naar mijn aanvoelen een narcistische partner. Hij lijdt aan alle kenmerken vermeld in de DSM.
Mijn antwoord over een vriendschap met een vriendin van een narcist.
Dergelijk artikel heb ik nog niet geschreven wat betreft de relatie van een vriendin met een ‘slachtoffer’ van een narcist.
Maar wel enkele artikelen waar elementen van dit soort relatie in verweven zijn.
Vooreerst wil ik het hebben over jouw bedoeling.
Een vriendin die geen energie meer in jullie vriendschap wil of kan stoppen. Die vraagt je niet jezelf te zijn, enz. enz. wat heb jij daar nog aan?
Als vriend kun je alleen maar luisteren naar iemand, niet oordelen over die relatie.
Dan kun je alleen maar raad geven als je dat gevraagd wordt. Gezien dit niet meer kan in je vriendschap met een vriendin van een narcist. Die vriendschap kan niet verder bestaan, vrees ik.
Je zou dus kunnen een relatie met die persoon opbouwen als je daar zin in hebt. Het is mogelijk als je daar “iets” aan hebt. Zij beschouwt deze relatie als veilig en de ‘narcist’ wordt er niet bij betrokken.
Waarschijnlijk zal de narcist al het mogelijke doen om haar verder te isoleren. Dan is alleen maar de vraag hoe ze daarop zal reageren. Wat voor jou nog belangrijk is, moet ook overwogen worden.
Wat je moet begrijpen is dat je haar niet als een slachtoffer mag beschouwen. Hoe charmant en manipulatief haar narcist ook is, ze laat het ten slotte toe. Het is haar keuze.
Ze heeft dan nog het voordeel dat ze een ‘vriendin’ had die haar daar op attent gemaakt heeft …. wat velen niet hebben.
Misschien verdwijnt je vriendin niet uit jouw leven omdat jij haar niets meer betekent
Dit is misschien een van de pijnlijkste dingen om te begrijpen.
Iemand kan steeds minder contact met je opnemen en je tóch missen.
Iemand kan afspraken afzeggen en je tóch nodig hebben.
Iemand kan haar partner verdedigen terwijl een ander deel van haar misschien heel goed voelt dat er iets niet klopt.
Van buitenaf lijkt dat tegenstrijdig.
Van binnenuit kan het een manier zijn om te overleven.
Wanneer iemand langdurig leeft in een relatie waarin controle, vernedering, dreiging, jaloezie of emotionele manipulatie aanwezig is, verandert immers niet alleen haar relatie met haar partner.
Ook haar relatie met de buitenwereld kan veranderen.
En dus ook haar relatie met jou.
Isolatie begint zelden met: “Je mag jouw vriendin niet meer zien”
Daarom wordt isolatie soms zo laat herkend.
Het kan veel subtieler beginnen.
“Waarom moet je haar eigenlijk zo vaak zien?”
“Ze heeft iets tegen mij.”
“Je vertelt haar zeker alles over ons.”
“Na alles wat ik voor jou doe, kies jij opnieuw voor haar?”
Of misschien volgt er telkens ruzie wanneer ze met jou heeft afgesproken.
Tot afspreken niet langer ontspannend voelt.
Het kost haar vóór de ontmoeting spanning.
Tijdens de ontmoeting kijkt ze voortdurend op haar telefoon.
En achteraf wacht misschien een verhoor, stilte, verwijt of conflict.
Dan kan een mens uiteindelijk iets merkwaardigs beginnen doen:
niet omdat de vriendschap onbelangrijk is, maar omdat de prijs ervan te hoog begint te voelen.
Ze trekt zich terug.
Niet noodzakelijk van jou.
Maar van de spanning die rond jullie contact is ontstaan.
Daarom zou ik één gedachte vandaag voorzichtig willen nuanceren
We zeggen soms:
“Ze blijft toch zelf bij hem?”
En natuurlijk blijft een volwassen mens verantwoordelijk voor haar eigen beslissingen.
Maar verantwoordelijkheid is niet hetzelfde als volledige vrijheid.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Want keuzes worden soms gemaakt binnen een heel kleine psychologische ruimte.
Angst kan die ruimte verkleinen.
Financiële afhankelijkheid kan dat doen.
Kinderen kunnen meespelen.
Schaamte.
Hoop.
Loyaliteit.
Een beschadigd zelfbeeld.
Of jarenlang te horen krijgen dat jouw waarneming verkeerd is.
Van buitenaf zie jij misschien tien mogelijke uitwegen.
Van binnenuit ziet zij er misschien geen enkele die veilig voelt.
Dat betekent niet dat jij haar moet redden.
Het betekent alleen dat we voorzichtig mogen zijn met de conclusie dat iemand eenvoudigweg “ervoor kiest” om slecht behandeld te worden.
De grote valkuil voor een vriendin: redder worden
Misschien herken je dit.
Je ziet dingen die zij niet lijkt te zien.
Je wilt haar wakker schudden.
Je stuurt artikels.
Je wijst haar op patronen.
Je analyseert uitspraken van haar partner.
Je probeert bewijzen te verzamelen.
En voor je het weet draait een groot gedeelte van jullie vriendschap nog maar rond één onderwerp:
hem.
Dat is begrijpelijk.
Maar tegelijk kan daar iets verloren gaan.
Zij wordt dan opnieuw vooral bekeken vanuit haar relatie.
Niet meer als de vrouw die ze daarnaast ook nog is.
Misschien is daarom een van de krachtigste dingen die je als vriendin kunt doen verrassend eenvoudig:
haar blijven behandelen als een volledig mens.
Vraag ook:
Hoe gaat het met jou?
Waar krijg jij energie van?
Wat mis jij?
Waar droom jij nog van?
Wat wil jij?
Niet iedere ontmoeting hoeft een interventie te worden.
Soms is een middag waarop iemand opnieuw even zichzelf mag zijn al veel belangrijker dan het zoveelste gesprek over haar partner.
Een veilige vriendschap probeert niet te concurreren met de partner
Dit klinkt misschien vreemd.
Want wanneer jij ziet dat iemand slecht wordt behandeld, wil je soms bijna roepen:
“Kies dan toch voor jezelf.”
Of misschien zelfs:
“Kies tussen hem en onze vriendschap.”
Maar daarmee kan onbedoeld opnieuw een loyaliteitstest ontstaan.
En juist daarvan heeft iemand die gecontroleerd wordt vaak al genoeg.
Een veilige vriendschap zegt eerder:
Ik ga niet bepalen wat jij moet beslissen.
Maar ik ga ook niet doen alsof alles normaal is wanneer jij mij vertelt dat je bang, vernederd of gecontroleerd wordt.
Dat is iets anders.
Je respecteert haar autonomie zonder jouw werkelijkheid te ontkennen.
Dat is een moeilijke evenwichtsoefening.
Let daarom niet alleen op wat ze zegt, maar ook op hoeveel ruimte ze nog heeft
Misschien vertelt ze dat alles goed gaat.
Maar kan ze nog vrij afspreken?
Mag ze een eigen mening hebben?
Kan ze zonder angst haar telefoon neerleggen?
Heeft ze nog eigen vrienden?
Beschikt ze over eigen geld?
Kan ze een beslissing nemen zonder te berekenen hoe haar partner zal reageren?
Kan ze nee zeggen?
Kan ze boos zijn?
Kan ze ergens naartoe zonder verantwoording af te leggen?
Dat zijn soms veel informatievere vragen dan:
“Is jouw partner een narcist?”
Want uiteindelijk gaat het niet alleen over een etiket.
Het gaat over vrijheid.
Wederkerigheid.
Veiligheid.
En de ruimte om jezelf te mogen blijven.
Misschien moet je de deur niet voortdurend openzetten — maar vooral vermijden dat je ze dichtslaat
Er bestaat een groot verschil tussen beschikbaar blijven en jezelf opofferen.
Je mag dus zeggen:
“Ik ben er voor jou.”
Maar je mag óók zeggen:
“Ik kan niet iedere nacht urenlang dezelfde crisis opvangen.”
Je mag zeggen:
“Je mag mij bellen als je mij nodig hebt.”
En tegelijk:
“Ik wil niet tussen jullie ruzies terechtkomen.”
Je mag betrokken zijn zonder medeplichtig te worden aan geheimhouding die jou kapotmaakt.
Je mag luisteren zonder therapeut te worden.
Je mag liefde voelen zonder verantwoordelijkheid te dragen voor haar beslissingen.
Dat zijn geen koude grenzen.
Dat zijn grenzen die ervoor zorgen dat een vriendschap überhaupt kan blijven bestaan.
Soms wordt jouw aanwezigheid zelfs bedreigend voor het systeem
Niet omdat jij iets verkeerd doet.
Maar omdat gezonde relaties iets laten zien.
Bij jou mag ze misschien een andere mening hebben.
Bij jou hoeft ze misschien niet voortdurend rekening te houden met iemands humeur.
Bij jou wordt ze niet kleiner wanneer ze succes heeft.
Bij jou kan ze lachen zonder achteraf verantwoording af te leggen.
En precies daardoor kan een gewone vriendschap een contrast zichtbaar maken.
Niet doordat jij zegt:
“Kijk eens hoe ongezond jouw relatie is.”
Maar doordat ze ervaart:
“Blijkbaar kan nabijheid ook zó voelen.”
Dat verschil kan belangrijk worden.
Misschien niet vandaag.
Misschien zelfs niet binnenkort.
Maar ervaringen van respect en wederkerigheid verdwijnen niet zomaar.
Verwacht geen rechte lijn
Dit is misschien essentieel.
Mensen kunnen beseffen dat een relatie schadelijk is en daarna opnieuw twijfelen.
Ze kunnen vertrekken en teruggaan.
Ze kunnen iets verschrikkelijks vertellen en de volgende dag hun partner verdedigen.
Voor een vriendin kan dat ongelooflijk frustrerend zijn.
Je denkt:
Maar gisteren zei je nog…
Toch is psychologische losmaking zelden één helder moment waarop alle mist ineens verdwijnt.
Er kunnen liefde, angst, schuldgevoel, hoop en herinneringen tegelijk bestaan.
Dat lijkt van buitenaf inconsistent.
Voor de persoon zelf kan het heel werkelijk zijn.
En kijk ondertussen ook naar jezelf
Want er bestaat nog iemand in deze vriendschap.
Jij.
Wat doet deze situatie met jou?
Ben je voortdurend alert?
Voel je schuld wanneer je niet onmiddellijk antwoordt?
Ben je bang dat er iets ergs gebeurt wanneer jij afstand neemt?
Word jij steeds opnieuw in conflicten getrokken?
Moet jij geheimen bewaren die zwaar op je wegen?
Ben jij stilaan meer hulpverlener dan vriendin geworden?
Dat zijn belangrijke signalen.
Vriendschap betekent betrokkenheid.
Maar vriendschap betekent niet dat jij iemands volledige vangnet moet worden.
Een kleine oefening: teken drie cirkels
Schrijf in de eerste cirkel:
Wat behoort tot haar verantwoordelijkheid?
Haar relatie.
Haar beslissingen.
Haar timing.
Haar keuzes.
Schrijf in de tweede:
Wat behoort tot mijn verantwoordelijkheid?
Mijn grenzen.
Mijn beschikbaarheid.
Mijn veiligheid.
Mijn eerlijkheid.
Mijn energie.
En schrijf in de derde:
Wat kunnen wij samen bewaren?
Respect.
Contact.
Menselijkheid.
Een plek waar niemand hoeft te bewijzen wie gelijk heeft.
Misschien maakt dat iets duidelijk wat in complexe vriendschappen snel verloren gaat.
Misschien is jouw belangrijkste rol niet haar overtuigen
Misschien hoeft jouw vriendin vandaag nog helemaal niets toe te geven.
Misschien hoeft ze het woord narcisme nooit te gebruiken.
Misschien hoeft ze jouw analyse zelfs niet te delen.
Wat uiteindelijk veel belangrijker kan zijn, is dat ze ergens in haar leven een relatie behoudt waarin ze niet gecontroleerd, vernederd of gemanipuleerd wordt.
Een relatie waarin een grens geen straf veroorzaakt.
Waarin verschil van mening geen oorlog wordt.
Waarin ze geen rol hoeft te spelen.
Waarin iemand niet vraagt:
“Waarom ga je niet weg?”
maar soms eenvoudig:
“Hoe gaat het werkelijk met jou?”
Want misschien is dat wat een gezonde vriendschap uiteindelijk kan bieden.
Geen reddingsoperatie.
Geen diagnose.
Geen ultimatum.
Maar een stukje relationele veiligheid.
Een plek waar iemand opnieuw kan ervaren:
ik mag bestaan zonder mezelf voortdurend te verdedigen.
En soms begint verandering precies daar.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
Zie je een fout of heb je een vraag?
We doen ons best om de informatie op narcisme.blog zo zorgvuldig, correct en actueel mogelijk te houden. Toch kan er altijd ergens een fout, onduidelijkheid of verouderde informatie staan.
Merk je een onjuistheid op, heb je een inhoudelijke vraag of denk je dat bepaalde informatie moet worden aangepast? Laat het ons dan gerust weten via het daarvoor voorziene contactkanaal.
We bekijken meldingen zo zorgvuldig mogelijk en passen informatie aan wanneer daar een gegronde reden voor is. Ook verzoeken om bepaalde inhoud te corrigeren, aan te vullen of te verwijderen worden ernstig genomen en individueel beoordeeld.
Om je vraag efficiënt te kunnen behandelen, vragen we om dezelfde melding niet via verschillende kanalen tegelijk te versturen. Eén duidelijke boodschap met de link naar de betreffende pagina en een korte toelichting helpt ons het snelst verder.
Betrouwbare informatie, transparantie en respect voor onze lezers staan voor narcisme.blog centraal. Daarom waarderen we het wanneer je ons attent maakt op mogelijke fouten of verbeterpunten.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier!
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq