Tijdens mijn carrière heb ik helaas de ervaring gehad om met narcistische collega’s te werken. Ik beschouw deze persoon nu als een kwaadaardige narcist. In het begin had ik geen idee dat dit zo was. Toen ik deze persoon voor het eerst ontmoette, viel hun charme en extraversie me op. Ik herinner me nog goed hoe ze in een vergaderruimte de aandacht naar zich toetrokken.
Ze hadden een zelfverzekerdheid die indruk maakte op iedereen.
Het leek alsof ze altijd de juiste woorden hadden en iedereen met hun charisma konden overtuigen. Maar naarmate ik ze beter leerde kennen, merkte ik dat hun gedrag het voor mij moeilijker maakte. Hierdoor was het lastig om effectief samen te werken. Het maakte het ook voor anderen steeds moeilijker.
Ik herinnert me een specifieke situatie waarin we een teamproject moesten presenteren. Tijdens de voorbereiding had ik een paar ideeën aangedragen. Het leek alsof ze alles wat ik zei zonder enige erkenning negeerden.
Op dat moment nam ik de beslissing dat ik niet in hun spel wilde trappen. Ik wilde niet betrokken raken bij hun eindeloze pogingen om iedereen te overtreffen. Ze jaagden alleen maar hun eigen succes na. Het was echt een uitdaging om me staande te houden, met het constante gevoel dat ik onder druk stond.
Naarmate de tijd verstreek, werd ik het doelwit van hun gedragingen.
Het gaslighten begon, en ik voelde me soms echt overweldigd. In mijn kern ben ik een empathisch en onafhankelijk denker. Ik ben absoluut niet het type dat het slachtoffer wil zijn van iemand anders. Maar de druk die ze uitoefenden, was verbijsterend.
Het kostte me vaak veel moeite om mijn integriteit niet op het spel te zetten. Toch moest ik een enorme veerkracht opbouwen. Ik moest dit doen om in deze situatie te overleven. Een collega moest me erop wijzen dat ik met een kwaadaardige narcist te maken had. Anders had ik misschien nooit geweten wat er echt aan de hand was.
Narcisme op het werk
Wist je dat de prevalentie van narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD) maar liefst 6,2% bedraagt onder de algemene bevolking? Volgens een onderzoek uit 2004-2005 komen deze cijfers vaker voor bij mannen (7,7%) dan bij vrouwen (4,8%). Wat me opviel, was hoe een opgeblazen gevoel van eigenbelang het gedrag van deze persoon volledig samenvatte. De drang naar bewondering en een gebrek aan empathie speelden hier ook een grote rol.
Er zijn studies gedaan naar narcisme op de werkvloer en het blijkt dat het soms zelfs kan leiden tot ondernemingssucces.
Echter, als het ongezond wordt, kan het ernstige schade toebrengen aan de werksfeer. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij NPD of kwaadaardig narcisme. Het kan ook zakelijk succes in de weg staan.
Mijn ervaring heeft me geleerd dat sommige mensen bijzonder kwetsbaar zijn voor dit soort narcistische gedragingen.
Ik heb het zelf meegemaakt. “Vliegende apen” — dat zijn vaak andere collega’s die de narcist willen behagen — stelden zich op in een team. Het was frustrerend om te zien hoe goed presterende medewerkers soms uit het bedrijf worden geduwd. Dit gebeurde simpelweg omdat ze niet het juiste “type” waren voor de narcist.
Voor een bredere kijk op de invloed van narcistisch gedrag binnen een team sluit ** Narcisme in organisaties van Alice Vlottes aan bij deze werkervaringen, met aandacht voor narcistisch leiderschap en de gevolgen voor medewerkers. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Tips voor het werken met een narcist
Ik wilde leren hoe ik het beste met deze narcist kon omgaan. Daarom besloot ik vier boeken over het onderwerp te kopen. Ik wilde meer weten om beter met deze persoon om te gaan. Daarom kocht ik vier boeken. Ik begon deze boeken te lezen.
Ik had de hoop dat ik een langetermijnoplossing kon vinden, zodat ik gelukkig in mijn functie kon blijven. Echter, het voornaamste advies dat ik kreeg was vaak: “ren weg” en “ga zo snel mogelijk weg.” Dit voelde totaal niet nuttig in het moment. Ik kon niet zomaar vertrekken; ik moest blijven functioneren en met deze persoon samenwerken.
Deze werkcontext vraagt om bewuste keuzes in wat je zegt en waarop je reageert. De bredere gids over communiceren met iemand die manipulatief gedrag vertoont biedt aanvullende gesprekssituaties, met jouw veiligheid als uitgangspunt.
Hier zijn enkele lessen die ik heb geleerd over het communiceren met narcistische collega’s
1. Blijf kalm.
Dit was een grote uitdaging voor me. Iedere keer als ze weer hun extreme gedrag vertoonden, moest ik mezelf eraan herinneren om kalm te blijven. Ik moest focus houden op mijn eigen doelen.
2. Gebruik vleierij.
Ik ontdekte dat een beetje vleierij niet altijd negatief was, mits het authentiek was. Door ze op de juiste momenten te complimenteren, kreeg ik soms beter gehoor voor mijn ideeën.
3. Wees wendbaar.
Ik moest snel reageren en het tempo hoog houden. Dit moest ik doen, zelfs als ik binnenin echt gestrest was. Ik leerde dat ik mijn boodschap bondig moest houden.
4. Focus op feiten.
Tijdens discussies kon ik mijn punt alleen maar maken door feitelijke informatie te delen. Ik merkte dat ik vaak met overbodige details beladen werd, dus ik moest me concentreren op wat echt belangrijk was. Dat betekent niet dat je elk gesprek met snelheid of overtuigingskracht moet winnen. Bij veilig en begrensd communiceren bij narcistisch gedrag staat centraal wat nodig en haalbaar is, met steun van verantwoordelijken wanneer dat nodig is.
Bondig blijven en je richten op de feiten kun je verder oefenen met ** BIFF van Bill Eddy; dit Engelstalige boek werkt met korte, informatieve, vriendelijke en duidelijke reacties bij lastige communicatie.
5. Toon je empathie.
Dit was soms best moeilijk. Maar ik heb geleerd dat begrip tonen voor de emoties van anderen de narcist vaak aan het denken zette. Hierdoor stonden ze iets meer open voor mijn perspectief.
6. Wees assertief in uw communicatie.
Dit was cruciaal voor mijn mentale gezondheid. Elke keer als ik gaslighting ervoer, moest ik rustig reageren en proberen niet in een machtsstrijd terecht te komen.
7. Stel grenzen.
Ik moest duidelijke grenzen stellen, wat aanvankelijk moeilijk was, omdat deze persoon altijd probeerde mijn grenzen te testen. Maar hoe meer ik dat deed, hoe beter ik mezelf kon beschermen.
Je werkgrenzen worden concreter wanneer je benoemt welke taken, toon en beschikbaarheid voor jou aanvaardbaar zijn. ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab geeft handvatten om daar heldere afspraken over te maken.
8. Keer terug naar een hoger doel.
Ik leerde om mijn gesprekken terug te brengen naar het grotere geheel en wat we gezamenlijk wilden bereiken. Op die manier werd het moeilijker voor hen om het gesprek te beïnvloeden.
9. Wees voorbereid.
Ik begon eerder situaties voor te bereiden en mogelijke scenario’s te doorlopen. Dit gaf me zelfvertrouwen en maakte me minder kwetsbaar.
10. Zoek steun.
Uiteindelijk was het essentieel om een ondersteunend netwerk op te bouwen. Ik deelde mijn ervaringen met vrienden en collega’s die me hielpen om het hoofd boven water te houden.
Werken met iemand die blijkt te kunnen functioneren als een kwaadaardige narcist is een unieke uitdaging. Maar ik heb ontdekt dat door helder te communiceren. Ook helpt het om met vertrouwen op te treden. Zo kan ik hun gedrag effectief aanpakken. Het heeft me een sterke les in assertiviteit gegeven. Het heeft me ook een les in zelfvertrouwen en het belang van mijn eigen mentale gezondheid gegeven.
Vragen om dieper na te denken over narcistische collega’s
- Heb jij ooit samengewerkt met iemand die een vergelijkbaar narcistisch gedrag vertoonde? Hoe ging je daarmee om?
- Wat waren enkele signalen die je opvielen bij de persoon met wie je samenwerkte?
- Hoe zou je jouw communicatiestijl aanpassen wanneer je met een narcist omgaat?
- Welke strategieën vind je het meest effectief om je mentale gezondheid te behouden in een uitdagende werkomgeving?
- In hoeverre denk je dat empathie kan helpen in het omgaan met narcistische persoonlijkheden?
- Hoe belangrijk vind je het om grenzen te stellen in jouw werksituatie?
- Welke rol speelt een ondersteunend netwerk voor jou bij het omgaan met stress op de werkvloer?
- Hoe kun je jouw sterke punten inzetten om effectiever te communiceren met iemand die narcistisch gedrag vertoont?
- Wat zou je de volgende keer anders doen, als je opnieuw met een narcist zou moeten samenwerken?
- Welke lessen heb je geleerd van eerdere samenwerkingen die je in de toekomst kunt toepassen?
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Lees meer over de narcistische collega’s
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.