Als de wanhoop en verdriet van iemand zo intens is, voel je spontaan dat je die persoon wilt omhelzen. Het lijkt dan wreed om dit niet te doen. Je vraagt je af of iemand in die situatie enige opluchting of troost zou kunnen putten uit een omhelzing. Zou een specifieke knuffel op een bepaald moment iemand kunnen veranderen? Kan het een depressie opheven? Zou een knuffel echt zo’n effect kunnen hebben?
Freud gebruikte aanraking in zijn vroege werk. Maar later hekelde hij het. Hij noemde de gevaren ervan in gevallen van intense overdracht. Sindsdien hebben psychoanalytici, advocaten, risicomanagers en ethici therapeuten geadviseerd om aanraking te vermijden als onderdeel van gesprekstherapie. Ze stellen dat het een ‘gladde helling’ is.
Het hellend vlak-argument is goed bedoeld; niemand wil ongepaste aanrakingen bestraffen of aanmoedigen. Het argument ontstaat alleen door het ontbreken van een stevig theoretisch onderscheid in de psychoanalytische literatuur. Dit onderscheid betreft koesterende aanraking en seksuele aanraking. Dat onderscheid staat centraal in elke doordachte discussie over het therapeutisch gebruik van aanraking. Dit geldt of het nu door een psychoanalyticus of een ander wordt gedaan.
Mijn vrouw (orthopedagoge) vertelt me regelmatig dat ze van haar cliënten een omhelzing krijg. Dit gebeurt zonder waarschuwing aan het begin of aan het einde van een sessie.
Sommigen pedagogen stellen voor om de knuffel te stoppen. In plaats daarvan moet de betekenis ervan met de patiënt worden geanalyseerd. Andere begeleiders suggereerden het tegenovergestelde: dat ik het toesta en accepteer als onderdeel van een cultureel of familiaal gebruik. Het ter sprake brengen, suggereerden ze, zou de patiënt kunnen schamen.
De ethische richtlijnen van de National Association of Social Workers stelt voor hun organisaties natuurlijk uitdrukkelijk seksuele grensoverschrijdingen te verbieden. Maar aanraking wordt niet uitdrukkelijk verboden.
De verzorgende aanraking is nauwelijks een nieuw idee.
In het begin tot het midden van de 20e eeuw hielpen objectrelatietheoretici. Ze verschoof de focus van de psychoanalyse. Belangrijke figuren waren Otto Rank, Melanie Klein, Ronald Fairbairn en DW Winnicott. Ze verschoven deze van oedipale ontwikkeling naar pre-oedipale ontwikkeling. Dit betreft de ontwikkeling van baby’s en zeer jonge kinderen. In deze fase speelt rustgevende aanraking een cruciale rol.
Later hebben psychologische onderzoekers ons begrip vergroot. Fysieke aanraking is namelijk onmisbaar voor het bieden van comfort. Het speelt ook een rol in emotionele regulatie bij zowel volwassenen als kinderen.
Tegenwoordig hebben neurowetenschappers geleerd dat wanneer mensen emotioneel van streek raken, ons lichaam reageert om de toegenomen energie te beheersen. Deze fysieke reacties brengen in het beste geval ongemak met zich mee en zijn in het slechtste geval ondraaglijk. Wat kunnen we doen om onmiddellijke hulp te krijgen als we van streek zijn? Hoe voorkomen we dat we onze toevlucht nemen tot oppervlakkige balsems zoals drugs? Hoe vermijden we psychologische mechanismen zoals onderdrukking? Wat voor soort verlichting is betaalbaar, efficiënt, effectief en niet-toxisch?
Het antwoord is aanraken.
Knuffels en andere vormen van niet-seksuele fysieke rust, zoals handen vasthouden en hoofdstrelen, bieden fysieke interventie. Ze helpen de hersenen en het lichaam te kalmeren van overweldigende staten van angst, paniek en schaamte.
Traumapsychotherapieën zoals versnelde experiëntiële dynamische psychotherapie (AEDP) en eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) zijn met nadruk somatisch. Ze zijn lichaamsgerelateerd.
Therapeuten leren gebruik te maken van de fantasieën en verbeeldingskracht van mijn patiënten. Ze helpen hen onvervulde behoeften te bevredigen of hun rammelende zenuwstelsel te reguleren. Die fantasieën zijn vaak geworteld in fysiek comfort.
Oftewel, therapeuten leren hun patiënten vaak hoe ze zichzelf kunnen verzorgen. Ze treden op als een soort moeder- of vaderfiguur. Deze figuur biedt troost aan alle lijdende delen van zichzelf die aandacht en liefde nodig hebben. Dit doen we net zoals in het reparenting.
Leren knuffels vragen aan je dierbaren.
Een therapeutische knuffel, ontworpen om het zenuwstelsel te kalmeren, vereist enige instructie. Een goede knuffel moet van harte zijn. Je kunt het niet half doen. Twee mensen, de knuffelaar en de ‘geknuffelde’, kijken elkaar aan en omhelzen elkaar met hun volle lichamen elkaar rakend. Ja, het is intiem. De knuffelaar moet gefocust zijn op de knuffelaar met een doelbewuste bedoeling om troost te bieden. Het is letterlijk een ervaring van hart tot hart. De hartslag van de knuffelaar kan de hartslag van de knuffelaar reguleren.
Ten slotte en heel belangrijk, de knuffelaar moet de geknuffelde omhelzen totdat de geknuffelde klaar is om los te laten. De knuffelaar mag niet eerder loslaten.
De paradox van knuffels is dat alhoewel ze in wezen fysiek zijn, ze ook mentaal kunnen worden uitgevoerd.
Je kunt ook mensen uitnodigen, als het voor hen goed voelt. Ze kunnen zich voorstellen dat iemand hen vasthoudt. Dit moet iemand zijn bij wie ze zich veilig voelen. Dit werkt omdat de hersenen op veel manieren het verschil tussen realiteit en fantasie niet kennen.
Je kunt iemand helpen om zich beter te voelen door fantasie. Je kunt vragen om te proberen dat deel van je dat zich nu schaamt naar een bepaalde plaats te verplaatsen? Probeer je van dat deel van jezelf af te scheiden. Zo kun je het zien vanuit de ogen van je huidige kalme en zelfverzekerde zelf.
Je kunt daarbij gebaren maken met je handen. Dit brengt een deel van de persoon over dat uit haar lichaam komt. Het deel voegt zich bij je. Je kunt het beschaamde gedeelte van jezelf visualiseren. In deze fantasie knuffelt en kalmeer je dat jongere deel. Iemand anders kan ook voorstellen om dat deel (het jongere zelf) te omhelzen. Je kunt dus iemand aanraken zonder ze echt aan te raken.
Uiteindelijk is het de fantasie van de persoon zelf die het doet. Door die fantasie te cultiveren kun je die persoon een vaardigheid leren om te kalmeren. Maar soms moet je wel het echte aanraken doen.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie