Psychologische magie of psychologie?
Inhoudsopgave
- Hoe werkt dat eigenlijk psychologie?
- Functionele analyse en klinisch belangrijk gedrag van de klant.
- Contextuele gedragstherapie en ACT
- Dus, hoe verander je het probleemgedrag?
- De therapeutische relatie zal de sleutel zijn tot het produceren van de verandering.
- Het belang van CCR’s (klinisch belangrijke gedragingen) en functionele analyse.
- Misschien zoeken we soms te veel naar de magische techniek
- Probleemgedrag is vaak ooit een oplossing geweest
- Hetzelfde gedrag kan bij twee mensen iets totaal anders betekenen
- Misschien moeten we minder vragen: “Wat héb je?” en vaker: “Wat gebeurt er?”
- En dan wordt de therapiekamer ineens heel interessant
- Een goede therapeut hoeft daarom niet altijd het perfecte antwoord te hebben
- “Waarom doe ik dit toch?” is soms niet de beste vraag
- Een kleine oefening: word even onderzoeker van je eigen gedrag
- Opluchting is niet altijd hetzelfde als herstel
- Therapie is geen strijd tegen symptomen
- Verandering gebeurt bovendien niet alleen tijdens dat ene uur therapie
- Een therapeut kan de deur openen, maar jij moet er uiteindelijk doorheen
- En nee, vooruitgang verloopt zelden in een rechte lijn
- Misschien is dát de echte ontmaskering van psychologische magie
- Lees ook
Hoe werkt dat eigenlijk psychologie?
Functionele analyse en klinisch belangrijk gedrag van de klant.
Zoals ik in een vorige post al zei over dit onderwerp. Dit was deel 1. De tool die we gaan gebruiken is de functionele analyse (AF). Dat is de centrale as van het theoretische model dat we hier presenteren. Dat is dus echt geen psychologische magie of therapeutische toverkracht.
Met deze tool kunnen we de juiste technieken ontwerpen en toepassen op het probleem van de klant. Dit alles gebeurde nadat hij de functionaliteit van zijn gedrag heeft geanalyseerd. Hij deed dit om de problemen die hem bij het consult brengen te verklaren.
Wil je beter begrijpen hoe een functionele analyse in de praktijk wordt opgebouwd? In Praktijkboek gedragstherapie 1 van Bas van Heycop ten Ham en Bert de Vos worden functieanalyse, betekenisanalyse en het gedragstherapeutische proces stap voor stap met elkaar verbonden. Een waardevolle verdieping wanneer je wilt begrijpen waarom gedrag niet alleen beschreven, maar vooral in zijn context onderzocht moet worden.
Daarbij dienen we ervoor te zorgen dat we geen contextuele variabelen verliezen.
Voordat we verder gaan, ALLE psychologische functies moeten worden begrepen als gedrag.
“Doen”, “zeggen”, “voorstellen”, “emoties hebben”, “onthouden” en “denken”.
We willen het debat nu niet beginnen. We moeten nog beantwoorden of denken een stil praatje is. Zoals Marino Pérez zelf zegt of, integendeel, het cognitieve is anders dan de verbale.
Als eenmaal begrepen is dat ALLE gedrag dient begrepen te zijn, moet je het gedrag als interactie begrijpen.
Dat betekent, het heeft geen eigen extensie, maar het houdt een relationele eigenschap tussen twee variabelen.
Deze hele benadering is gebaseerd op de uitgangspunten van radicaal behaviorisme. Skinner stelde dit voor. Hij analyseerde taal als verbaal gedrag.
De therapeut houdt rekening met het milieukarakter bij de analyse van gedrag. Hij pakt de pathologische verschijnselen aan door een contextuele therapie.
Contextuele gedragstherapie en ACT
Wie de stap van klassieke gedragstherapie naar een meer contextuele kijk op gedrag verder wil verkennen, vindt in Acceptance & Commitment Therapy – Theorie en praktijk van Jacqueline A-Tjak en Francis De Groot een sterke verdieping. ACT kijkt niet alleen naar wat iemand denkt, voelt of doet, maar vooral naar de functie daarvan binnen de context waarin iemand leeft en probeert psychologische flexibiliteit te vergroten.
Taal is en verwijst naar een zinvolle sociaal-culturele praktijk. In deze praktijk wordt de stoornis zelf gemaakt.
Dus, hoe verander je het probleemgedrag?
Therapeutische verandering vindt niet op onverklaarbare manier plaats.
Het is het gevolg van verbale interactie binnen de therapie dat therapeuten enkele klinisch belangrijke gedragingen beschouwen (CCR). Deze interactie vindt plaats in een natuurlijke context.
Wie dieper wil begrijpen waarom gedrag dat buiten de therapiekamer problemen veroorzaakt ook ín de therapeutische relatie zichtbaar kan worden, vindt in Functional Analytic Psychotherapy: Distinctive Features van Mavis Tsai en collega’s een bijzonder passende verdieping. FAP laat zien hoe juist die momenten in de therapiesessie kansen kunnen worden om nieuw en meer helpend gedrag te leren.
Met andere woorden, de problematische gedragingen of psychische problemen verschijnen op dezelfde manier waarop ze verschijnen in de externe omgeving.
Daardoor kan de klant het probleem ook gaan zien en toestaan dat de therapeut handelt. Door dit leerproces ontstaat rechtstreeks een bevorderende generalisatie.
De verandering komt door leerprocessen die ons in staat stellen om het probleemgedrag te veranderen in meer adaptieve gedrag.
Belangrijk punt: alles wat eerder is geformuleerd, helpt niet veel zonder de ontwikkeling van een goede therapeutische relatie. Het is dus geen psychologische magie.
De therapeutische relatie zal de sleutel zijn tot het produceren van de verandering.
De therapeutische relatie
Technieken alleen maken nog geen therapie. Wie verder wil onderzoeken hoe de relatie tussen cliënt en therapeut zelf een motor van verandering kan worden, kan terecht bij De therapeutische relatie bij cognitieve gedragstherapie van Nikolaos Kazantzis en Frank M. Dattilio. Het boek maakt concreet hoe samenwerking, empathie, feedback en wat er tussen cliënt en therapeut gebeurt onderdeel kunnen worden van het therapeutische proces.
Bevordering van de processen van leren en generalisatie van wijzigingen in externe contexten van de probleemstelling.
De therapeut smeet de therapeutische relatie door interactie in de therapie. Tot slot wil ik benadrukken dat de meeste psychologische modellen een verbale interactie tussen therapeut en cliënt centraal stellen. Ze baseren hierop het therapeutische proces. Het is geen soort psychologische magie.
Maar in principe zou ook een non-verbale die mogelijkheid geven zoals in creatieve therapieën (muziek, dans, schilder, bio-energetica enz.)
Het belang van CCR’s (klinisch belangrijke gedragingen) en functionele analyse.
Binnen deze interactie geven psychologen klinisch belangrijke gedragingen aan en ze wijzigen deze door deze interactie. Dus niet door een soort psychologische magie.
Het verschil is of de therapeut op de hoogte is van deze processen. Of hij in staat is om de CRC’s te identificeren. De leerprocessen zijn onafhankelijk van of we ons ervan bewust zijn of niet.
Onafhankelijk of ze een provocatie krijgen of geven door “geïnfundeerde wetenschap” ontstaat er een leerproces.
Een psycholoog met een goede theoretische basis zal uiteraard de CCR bevorderen.
En daarom kun je ernaar handelen in de gewenste richting. Integendeel, als we hier niet vertrouwd mee zijn, kunnen we sleutels spelen en ons geluk beproeven. Later zullen de leerprocessen plaatsvinden.
Door je bewust te zijn van deze processen, kun je controle hebben over wat er in de therapie gebeurt. En in staat zijn om onze cliënten effectieve therapie te bieden.
Veel modellen en soorten therapieën wijzen niet op psychologische magie.
Om af te sluiten, het verschijnen van zoveel modellen en soorten therapieën is te rechtvaardigen. Het lijkt op en theoretiseert over gedrag in topografische (formele) termen. Dit gebeurt in plaats van functionele termen.
Daarom bieden ze, geconfronteerd met hetzelfde “pathologische verschijnsel”, afhankelijk van het model, verschillende “oplossingen”. Toch zijn sommige meer geldig dan andere.
Daarom wordt een fenomenologische benadering van de pathologische benadering overwogen.
Men legt de nadruk nu meer op het individu – context – interactie.
Er is nu ook meer aandacht voor de functionaliteit van het probleemgedrag van klanten bij psychologen. Om al deze redenen is functionele analyse zo belangrijk. Dit is veel wetenschappelijker dan de psychologische magie of therapeutische toverkunst van één specifiek individu.
Misschien zoeken we soms te veel naar de magische techniek
Ik begrijp die verleiding wel.
Je hebt een probleem. Je loopt er misschien al maanden of jaren tegenaan. Je hebt geprobeerd anders te denken, anders te reageren, sterker te zijn, positiever te worden.
En dan wil je eigenlijk maar één ding weten:
Wat moet ik doen zodat dit stopt?
Geef mij de juiste oefening.
De juiste therapie.
De juiste therapeut.
De juiste techniek.
En liefst eentje die snel werkt.
Maar psychologie werkt zelden zo netjes.
Mensen zijn geen apparaten waarin je het verkeerde onderdeel vervangt en waarna alles opnieuw functioneert.
We hebben een geschiedenis. Een lichaam. Relaties. Verwachtingen. Angst. Hoop. Gewoontes. Beschermingsmechanismen. En we leven voortdurend in wisselwerking met onze omgeving.
Daarom vind ik een andere vraag vaak interessanter dan:
“Hoe krijg ik dit gedrag weg?”
Namelijk:
“Wat doet dit gedrag voor jou?”
Dat is een totaal andere manier van kijken.
Probleemgedrag is vaak ooit een oplossing geweest
Dat vind ik misschien een van de belangrijkste inzichten uit de gedragstherapeutische en contextuele benadering.
Gedrag dat vandaag lastig, pijnlijk of beperkend is, kan ooit bijzonder nuttig geweest zijn.
Stel dat je conflicten voortdurend probeert te vermijden.
Van buitenaf kan iemand zeggen:
Je moet assertiever worden.
Misschien.
Maar eerst wil ik iets anders weten.
Wat gebeurt er wanneer jij wél voor jezelf opkomt?
Wat verwacht je dat de ander dan zal doen?
Wat heb je vroeger geleerd over boosheid, afwijzing of grenzen?
En wat levert vermijden je op?
Misschien voorkom je spanning.
Misschien vermijd je schuldgevoel.
Misschien bescherm je jezelf tegen afwijzing.
Misschien heb je ooit geleerd dat stil zijn veiliger was dan jezelf uitspreken.
Dan is vermijden niet zomaar een “fout gedrag”.
Het is gedrag met een functie.
En precies daar wordt psychologie interessanter.
Hetzelfde gedrag kan bij twee mensen iets totaal anders betekenen
Twee mensen kunnen allebei zwijgen tijdens een conflict.
Aan de buitenkant zie je hetzelfde.
Maar functioneel kan er iets compleet anders gebeuren.
De ene persoon zwijgt omdat hij bang is verlaten te worden.
De andere zwijgt omdat hij de ander wil straffen.
Nog iemand zwijgt omdat hij eerst tijd nodig heeft om zijn emoties te reguleren.
En iemand anders heeft simpelweg geleerd dat praten toch niets verandert.
Zie je het verschil?
De vorm van gedrag vertelt niet automatisch waarom het gedrag bestaat.
Daarom kan een techniek die voor de ene persoon uitstekend werkt, voor een ander nauwelijks effect hebben.
Dat is ook waarom ik voorzichtig word wanneer iemand beweert:
“Deze ene methode werkt voor iedereen.”
Mensen verschillen.
Hun leerervaringen verschillen.
Hun relaties verschillen.
Hun context verschilt.
Goede psychologie probeert die verschillen niet weg te poetsen.
Ze probeert ze te begrijpen.
Misschien moeten we minder vragen: “Wat héb je?” en vaker: “Wat gebeurt er?”
Diagnoses kunnen belangrijk zijn.
Ze kunnen herkenning geven, communicatie tussen hulpverleners vergemakkelijken en richting geven aan behandeling.
Maar een label vertelt nooit het volledige verhaal.
Wanneer iemand bijvoorbeeld angst ervaart, wil ik niet alleen weten dát die angst bestaat.
Ik wil ook weten:
Wanneer verschijnt ze?
Waar?
Bij wie?
Wat gebeurt vlak daarvoor?
Wat doe je wanneer de angst opkomt?
Wat vermijd je daarna?
Wat geeft onmiddellijk verlichting?
En wat kost die oplossing je op langere termijn?
Daar begint functioneel denken.
Niet:
“Wat is er mis met jou?”
Maar:
“Welke patronen zijn hier ontstaan en waardoor blijven ze bestaan?”
Dat klinkt misschien als een klein verschil.
Het is een enorme verschuiving.
En dan wordt de therapiekamer ineens heel interessant
Want wat iemand buiten de therapie doet, kan vroeg of laat ook binnen de therapie verschijnen.
Misschien durf je tegen je partner nooit te zeggen dat iets je pijn doet.
En plots merk je dat je ook tegenover je therapeut zegt:
“Nee hoor, alles is goed.”
Terwijl je eigenlijk gekwetst bent.
Misschien probeer je voortdurend anderen tevreden te houden.
En voordat je het beseft, probeer je ook de “goede cliënt” te zijn.
Je doet je huiswerk.
Je knikt.
Je zegt dat de oefeningen helpen.
Maar ergens diep vanbinnen denk je:
Dit werkt helemaal niet voor mij.
Dát moment kan therapeutisch bijzonder waardevol worden.
Niet omdat je iets verkeerd doet.
Maar omdat een patroon zichtbaar wordt terwijl het gebeurt.
De therapie is dan niet alleen een plaats waar je over je leven praat.
Ze wordt een plaats waar delen van dat leven zich opnieuw laten zien.
Een goede therapeut hoeft daarom niet altijd het perfecte antwoord te hebben
Dat klinkt misschien vreemd.
We zijn gewend deskundigheid te verbinden met zekerheid.
De expert weet het.
De patiënt weet het niet.
Maar goede therapie is volgens mij veel minder eenrichtingsverkeer.
Een therapeut kan theoretische kennis hebben over leren, gedrag, trauma, emoties en relaties.
Maar jij bezit andere kennis.
Jij kent jouw leven.
Jij weet hoe die stilte voelt.
Jij weet wat er gebeurt wanneer iemand zijn stem verheft.
Jij weet welke gedachte ’s nachts telkens terugkomt.
Jij weet wanneer een oefening je helpt en wanneer ze je juist verder van jezelf verwijdert.
Therapie wordt sterker wanneer die twee soorten kennis elkaar ontmoeten.
Niet wanneer de therapeut boven je staat.
Maar wanneer er samen onderzocht wordt.
“Waarom doe ik dit toch?” is soms niet de beste vraag
We kunnen eindeloos zoeken naar oorzaken.
Waarom ben ik zo?
Waarom reageer ik zo?
Waarom ben ik bang?
Waarom kies ik telkens dezelfde soort mensen?
Waarom blijf ik pleasen?
Soms is die zoektocht waardevol.
Maar soms verandert ze in een nieuwe gevangenis.
Dan blijven we graven naar het perfecte antwoord terwijl het huidige patroon gewoon verdergaat.
Een functionele blik vraagt daarom ook:
Wat gebeurt er vóór dit gedrag?
Wat gebeurt er onmiddellijk erna?
Wat levert het mij op?
Wat vermijd ik ermee?
En wat kost het mij uiteindelijk?
Probeer daar eens rustig bij stil te staan.
Niet om jezelf te beoordelen.
Gewoon om te observeren.
Je kunt soms verrassend veel ontdekken.
Een kleine oefening: word even onderzoeker van je eigen gedrag
Denk aan één patroon waar je regelmatig tegenaan loopt.
Niet meteen het zwaarste probleem van je leven.
Neem iets concreets.
Misschien uitstelgedrag.
Pleasen.
Jezelf verdedigen.
Een gesprek vermijden.
Boos worden.
Jezelf terugtrekken.
Overmatig geruststelling vragen.
Vraag jezelf vervolgens:
Wat gebeurde er vlak ervoor?
Wat dacht ik?
Wat voelde ik lichamelijk?
Wie was erbij?
Waar was ik bang voor?
Wat deed ik vervolgens?
En daarna:
Wat veranderde onmiddellijk?
Voelde ik opluchting?
Kreeg ik aandacht?
Stopte het conflict?
Voelde ik tijdelijk controle?
En ten slotte:
Wat zijn de gevolgen op langere termijn?
Misschien is dat wel de interessantste vraag.
Want gedrag dat onmiddellijk opluchting geeft, kan op langere termijn precies het probleem versterken.
Opluchting is niet altijd hetzelfde als herstel
Dat onderscheid vind ik ontzettend belangrijk.
Als je bang bent voor sociale situaties en je zegt een afspraak af, daalt je spanning misschien onmiddellijk.
Dat voelt als succes.
Oef. Ik hoef niet te gaan.
Je zenuwstelsel krijgt rust.
Maar ondertussen leert je brein mogelijk iets anders:
Vermijden heeft mij gered.
En daardoor kan de volgende situatie nóg bedreigender voelen.
Dat betekent niet dat je jezelf altijd moet forceren.
Dat betekent wel dat we moeten kijken naar wat gedrag op korte én lange termijn doet.
De vraag is dus niet alleen:
“Voel ik mij hierdoor beter?”
Maar ook:
“Helpt dit mij om het leven te bouwen dat ik uiteindelijk wil leiden?”
Dat is een veel moeilijkere vraag.
Maar vaak ook een eerlijkere.
Therapie is geen strijd tegen symptomen
We willen verdriet weg.
Angst weg.
Boosheid weg.
Herinneringen weg.
Onzekerheid weg.
Maar soms maken we het probleem juist groter doordat we voortdurend proberen niets onaangenaams meer te voelen.
Niet elke pijnlijke emotie is een storing.
Angst kan waarschuwen.
Verdriet kan verbonden zijn met verlies.
Boosheid kan vertellen dat een grens werd overschreden.
Schaamte kan iets zeggen over hoe we denken dat anderen naar ons kijken.
Het doel hoeft daarom niet altijd te zijn dat moeilijke gevoelens verdwijnen.
Soms gaat groei over iets anders:
leren hoe je aanwezig kunt blijven terwijl een gevoel er is, zonder dat het automatisch jouw gedrag bestuurt.
Dat is geen magie.
Dat is oefenen.
En vaak opnieuw oefenen.
Verandering gebeurt bovendien niet alleen tijdens dat ene uur therapie
Misschien gebeurt het belangrijkste wel daarna.
Wanneer je thuiskomt.
Wanneer je opnieuw tegenover dezelfde partner, ouder, collega of vriend staat.
Wanneer iemand opnieuw iets zegt waardoor je oude reflex onmiddellijk wakker wordt.
Dán komt de vraag:
Doe ik automatisch wat ik altijd deed?
Of ontstaat er een paar seconden ruimte?
Soms begint verandering precies daar.
Niet met een spectaculaire doorbraak.
Maar met drie seconden.
Drie seconden waarin je merkt:
Ik voel de neiging om mezelf te verdedigen.
Ik voel dat ik wil pleasen.
Ik merk dat ik wil vluchten.
Ik hoor mezelf denken dat ik waardeloos ben.
En vervolgens:
“Moet ik die automatische reactie werkelijk volgen?”
Die kleine ruimte kan gigantisch worden.
Een therapeut kan de deur openen, maar jij moet er uiteindelijk doorheen
Dat klinkt misschien streng, maar ik bedoel het juist hoopvol.
Therapie kan ondersteunen.
Een therapeut kan patronen helpen herkennen.
Een veilige relatie aanbieden.
Nieuwe ervaringen mogelijk maken.
Je uitdagen.
Je confronteren.
Je helpen betekenis geven aan wat je meemaakte.
Maar geen therapeut kan jouw leven voor jou leven.
Uiteindelijk moet nieuw gedrag zijn weg vinden naar de wereld buiten de therapiekamer.
Naar je relaties.
Je keuzes.
Je grenzen.
Je werk.
Je lichaam.
Je dagelijkse leven.
Daarom vind ik generalisatie zo’n belangrijk begrip.
Een verandering die alleen lukt wanneer de therapeut tegenover je zit, is nog kwetsbaar.
De echte kracht ontstaat wanneer jij merkt:
Ik kan dit ook daarbuiten.
En nee, vooruitgang verloopt zelden in een rechte lijn
Dat mag misschien ook wat vaker gezegd worden.
Je kunt een patroon begrijpen en het tóch opnieuw doen.
Je kunt geleerd hebben grenzen te stellen en op een moeilijke dag opnieuw pleasen.
Je kunt maanden rustig zijn en plots opnieuw overspoeld worden.
Dat betekent niet automatisch dat therapie mislukt.
Leren verloopt niet lineair.
Nieuwe patronen moeten concurreren met gedrag dat soms tientallen jaren geoefend werd.
Daarom kijk ik liever naar een andere vraag:
Merk je het patroon sneller op dan vroeger?
Kun je sneller herstellen?
Durf je andere keuzes te maken?
Ben je milder geworden wanneer het toch misgaat?
Kun je verantwoordelijkheid nemen zonder jezelf af te breken?
Dat zijn óók vormen van verandering.
Misschien is dát de echte ontmaskering van psychologische magie
Goede psychologie belooft je niet dat één briljante therapeut plots al je knopen ontwart.
Ze laat eerder zien dat gedrag begrijpelijk wordt wanneer we aandacht hebben voor functie, context, geschiedenis, gevolgen en relaties.
Ze vraagt nieuwsgierigheid.
Van de therapeut.
Maar ook van jou.
Niet:
“Wat is er mis met mij?”
Maar:
“Wat heb ik geleerd?”
Niet alleen:
“Hoe krijg ik dit gevoel weg?”
Maar:
“Hoe reageer ik erop?”
Niet:
“Welke magische techniek heb ik nodig?”
Maar:
“Welke nieuwe ervaring moet ik voldoende vaak opdoen zodat er werkelijk iets kan veranderen?”
Misschien is psychologie juist daarom zo fascinerend.
Niet omdat ze magisch is.
Maar omdat mensen kunnen leren.
Omdat gedrag kan veranderen.
Omdat relaties nieuwe ervaringen kunnen bieden.
En omdat een patroon dat ooit noodzakelijk was, niet noodzakelijk je hele verdere leven hoeft te bepalen.
Een vraag aan jou
Wanneer je naar je eigen leven kijkt: welk gedrag waar je jezelf vandaag voor veroordeelt, heeft je vroeger misschien ooit beschermd?
En misschien nog belangrijker:
heb je die bescherming vandaag nog op dezelfde manier nodig?
Echt bruikbare suggesties.
Gezonde zelfliefde Waarom het nodig is en hoe je het kunt beoefenen
‘Gezonde zelfliefde’ is een werkvorm ontwikkeld door Hans Knibbe. Het helpt om de liefde, die in ieder mens besloten ligt, vrij te maken. Deze werkvorm leert ons ontspannen en weer aanwezig te zijn bij de lege plekken in onszelf.
Hierdoor ontwikkelen we compassie voor onszelf en voor anderen. Niet door te streven. Juist door vertrouwend te rusten in jezelf, kan de liefde en helderheid van je aard toegang tot jou krijgen.
Zo creëer je een goed uitgangspunt. Dit helpt passende antwoorden te vinden op de uitdagingen die het leven ons iedere dag stelt. Gezonde zelfliefde is niet vanzelfsprekend.
Onze westerse leefstijl zorgt ervoor dat we wegkijken van onszelf. De emotionele tekorten uit onze jeugd drijven ons naar vervulling buiten onszelf. Deze zoekende houding zet zich door in onze omgang met geliefden.
Dat is het te bespeuren op het werk en in de psychologische of spirituele ontwikkeling die we doormaken. In essentie blijven we zo blijven we van onszelf verwijderd.
Gezonde zelfliefde is daarom geen luxe, maar een noodzaak. Dit boek biedt een schat aan inzichten en praktische methoden om deze kunst te ontwikkelen.
Van kwetsuur naar litteken hulpverlening aan kinderen met complex trauma Paperback
auteurs:
Eileen Tang, Nicole Vliegen, Patrick Meurs
Ouders melden kinderen met complex trauma (ook gehechtheidstrauma of vroeg ontwikkelingstrauma genoemd) aan in de hulpverlening. Dit komt omdat ze moeilijk in de omgang zijn.
Hun opvoeders, begeleiders en ouders kunnen een gespecialiseerde handleiding gebruiken om deze kinderen zonder kleerscheuren te helpen opgroeien.
Ontwikkelingstaken die bij andere kinderen iets meer ‘vanzelf’ verlopen, zijn voor deze kinderen soms onoverkomelijke struikelblokken. Bij andere kinderen zijn er slechts kleinere hobbels in de weg. Deze struikelblokken doen de ontwikkeling soms helemaal vastlopen.
Ze krijgen wel eens etiketten als ‘ontwikkelingsgestoord’, ‘gedragsgestoord’, of ‘gehechtheidsgestoord’ opgeplakt.
Deze kinderen en hun ouders verdienen een trauma-sensitieve context met veel begrip en professionele kennis.
Dit boek wil daartoe bijdragen.
In het boek wordt geanalyseerd hoe moeilijke ervaringen tijdens de eerste levensfase de ontwikkeling van een kind kunnen beïnvloeden. Daarnaast wordt onderzocht welke ontwikkeling deze kinderen, vaak adoptie- en pleegkinderen, vervolgens kunnen doormaken.
Daarna nemen ze de lezer mee in de therapieruimte. Daar sta je om na te denken bij de processen van verandering. Hopelijk zul je daardoor groei kunnen stimuleren. Op die manier maak je meer constructieve ontwikkelingssporen mogelijk.
Links om meer te lezen
Het is heel moeilijk om een snelle transformatie naar herstel en bloei te hebben zonder online programma. Het is echter niet moeilijk als je begrip hebt van de werkwijze. Die vind je in de gelinkte teksten als je zoekt op werkwijze en heel veel werkt aan je “zelfliefde tekort”.
Zeker in de beginperiode om je stabiliteit te herverzekeren.
Het is essentieel om systematisch aan je zelfliefde tekort te werken. Hierdoor stopt het negatieve in je leven. Het negatieve kan dan transformeren. Links vind je in het menu of met de zoekfunctie.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
Zie je een fout of heb je een vraag?
We doen ons best om de informatie op narcisme.blog zo zorgvuldig, correct en actueel mogelijk te houden. Toch kan er altijd ergens een fout, onduidelijkheid of verouderde informatie staan.
Merk je een onjuistheid op, heb je een inhoudelijke vraag of denk je dat bepaalde informatie moet worden aangepast? Laat het ons dan gerust weten via het daarvoor voorziene contactkanaal.
We bekijken meldingen zo zorgvuldig mogelijk en passen informatie aan wanneer daar een gegronde reden voor is. Ook verzoeken om bepaalde inhoud te corrigeren, aan te vullen of te verwijderen worden ernstig genomen en individueel beoordeeld.
Om je vraag efficiënt te kunnen behandelen, vragen we om dezelfde melding niet via verschillende kanalen tegelijk te versturen. Eén duidelijke boodschap met de link naar de betreffende pagina en een korte toelichting helpt ons het snelst verder.
Betrouwbare informatie, transparantie en respect voor onze lezers staan voor narcisme.blog centraal. Daarom waarderen we het wanneer je ons attent maakt op mogelijke fouten of verbeterpunten.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier!
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq