Triangulatie met narcisme: Begrijpen en vermijden
Inhoudsopgave
- Een voordeel behalen vergeleken met waargenomen of potentiële rivalen.
- Beschrijving triangulatie:
- Deze competitieve of “win-lose” houding wordt af en toe boosaardig.
- Voorbeelden van verdeel en heers:
- Hoe het voelt om in een triangulatie terecht te komen?
- Hoe leer je omgaan met verdeel en heers?
- Wat je niet moet doen als reactie op triangulatie?
- Reageer niet snel op verrassend nieuws.
- Maak geen beloften, toezeggingen of contracten die je relatie met mensen die je vertrouwt, zou kunnen schaden.
- Wat doe je als je in triangulatie terecht komt?
- Handhaaf je zelfbeheersing.
- Deel 1 – Triangulatie gaat niet alleen over een derde persoon
- Deel 2 – De echte strijd kan over positie gaan
- Deel 3 – Waarom de reddersrol zo verleidelijk kan worden
- Het zenuwstelsel kan mee in de driehoek getrokken worden
- Deel 4 – Triangulatie leeft van informatie zonder context
- Rechtstreekse communicatie breekt veel driehoeken open
- Deel 5 – De zondebok- en favorietenrol kunnen wisselen
- Triangulatie binnen een gezin heeft een bijzondere impact
- Triangulatie op het werk ziet er vaak heel anders uit
- Sociale media hebben triangulatie een nieuw speelveld gegeven
- Een smaadcampagne: negeren is niet altijd hetzelfde als niets doen
- Sociale agressie hoeft niet luid te zijn
- Je hoeft je emoties niet volledig onder controle te hebben
- De krachtigste reactie op triangulatie is vaak saai
- Let vooral op het patroon, niet op het etiket
- Van “Wie kiest hij?” naar “Wat kies ik?”
- Een kleine oefening: teken de driehoek eens uit
- Herstel betekent niet dat het je nooit meer raakt
- Interessante lectuur:
Een voordeel behalen vergeleken met waargenomen of potentiële rivalen.
Een narcist gebruikt manipulatie en leugens om triangulatie te bereiken. Meestal zal een narcist er een derde persoon bij brengen, misschien als vriend of vriendin. Om zichzelf begerenswaardig te maken. Zo strijden jullie beiden om een reddersrol op te nemen en niet tot zondebok te worden. Zo kan de narcist de controle uitoefenen door je onvoorspelbaar te veranderen van rol.
De bedoeling moet zijn om niet zo’n reddersrol te willen opnemen. Trek het je geen zak aan dat je dan een smaadcampagne over je krijgt.
Beschrijving triangulatie:
Sommige mensen lijden aan persoonlijkheidsstoornissen. In het bijzonder betreft dit de Cluster B-stoornissen zoals Narcistische persoonlijkheidsstoornis, antisociale persoonlijkheidsstoornis, histrionische persoonlijkheidsstoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis. Deze mensen hebben een speciale neiging om zichzelf te zien. Ze beoordelen zichzelf in termen van hoe zij zichzelf zien in competitie met anderen.
Deze competitieve of “win-lose” houding wordt af en toe boosaardig.
De narcist zoekt dan manieren om de positie van anderen te saboteren. Zij zien deze anderen als een potentiële bedreiging. De narcist probeert hen te manipuleren of anderszins te ondermijnen.
Een van de manieren waarop ze dit kunnen doen, is proberen degenen die zij als een bedreiging beschouwen. Ze sturen hen in een confrontatie met anderen.
Dit is een passief-agressieve benadering “verdelen en veroveren”. Deze benadering maakt gebruik van een proxy. Dit vermijdt een direct conflict met hun doelwit te veroorzaken.
Wanneer het werkt, krijgt de persoon met een persoonlijkheidsstoornis een gevoel van controle. Ze krijgen ook een gevoel van superioriteit. Bovendien ervaren ze bevrediging van het verkrijgen van controle over of het verlagen van de sociale status van een ‘rivaal’.
Dit heeft ook tot gevolg dat die persoon kwetsbaarder wordt om directer te worden gecontroleerd door de dader.
Voorbeelden van verdeel en heers:
Een vrouw liegt tegen een vriend die beweert dat een andere vriendin haar niet mag.
Een vrouw flirt met een collega voor haar vriend.
Een baas vertelt een ondergeschikte dat de anderen hem niet respecteren.
De baas houdt een etentje met enkele van de personeelsleden.
Een ouder toont vriendjespolitiek aan het ene kind, waardoor rivaliteit ontstaat met de anderen.
Hoe het voelt om in een triangulatie terecht te komen?
Wanneer je triangulatie ervaart, ben je misschien bang voor wat andere mensen van je zullen denken. U kunt zich vernederd, bezorgd en zelfbeschermend voelen.
U zou de neiging kunnen voelen om “uw naam te wissen” of “de feiten recht te zetten”. Misschien wil je de betrokkenen confronteren of zelfs vergelden. Maar door dat te doen, neem je het aas. Het is soms de hoop van de dader dat je de controle verliest en handelt in woede of angst.
Hoe leer je omgaan met verdeel en heers?
Wanneer je te maken hebt met een verdeel en heers – aanval, is het belangrijk om te onthouden. Alleen jij hebt controle. Jij hebt controle over wat je doet. Jij hebt controle, niet de persoon die je provoceert of probeert te lokken.
Zoals het gezegde luidt: “Niemand kan je slecht doen voelen over jezelf zonder jouw toestemming.” Kortom, vasthouden aan je eigen waarden is hier het motto. Lok nooit een reactie uit op triangulatie.
Wat je niet moet doen als reactie op triangulatie?
Geloof niet alles (of zo goed als niets) wat je wordt verteld door iemand die lijdt aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis.
De narcist(e) vertelt je misschien gewoon iets vals als een middel om een doel te bereiken.
Ze zullen vertellen dat ze geld hebben, terwijl ze schulden hebben. De narcist(e) zal zeggen dat ze werk zoeken met een zekere status. Ze weten dat ze daar niet voor kunnen geselecteerd worden. Allemaal om je op het verkeerde been te zetten, en zichzelf belangrijk te maken.
Reageer niet snel op verrassend nieuws.
U hebt het voorrecht om zo lang te denken als u wilt. U kunt reageren hoe en wanneer u maar wilt.
Verlies niet je geduld of verlies de controle niet over je emoties.
Je hebt geen controle over andere mensen. Je hebt altijd controle over je eigen woorden en acties. Dat is waar je de meeste kracht hebt.
Als men je laat uitschijnen dat iets begeerlijk is voor een ander, laat u niet verleiden. Het is daarom niet belangrijker.
Blijf niet stil zitten. Evenzo sta niet toe dat iemand op beledigingen of kritiek ingaat in de naam van een andere persoon.
Als de kamer een pijnlijke plek is om te zitten. Dan is het misschien een goed moment om in een andere kamer te gaan zitten.
Maak geen beloften, toezeggingen of contracten die je relatie met mensen die je vertrouwt, zou kunnen schaden.
Als je liefde, of mensen van wie je houdt, kunnen oude vrienden en vertrouwde familieleden schade ondervinden. Dit komt door wat je wordt voorgesteld door een narcist. Dan is het de bedoeling om je in conflict te brengen met hen en controle uit te voeren over jou.
Niemand die echt van je houdt, wil gezonde, ondersteunende en positieve relaties van je afnemen.
Wat doe je als je in triangulatie terecht komt?
Objectief verifiëren wat je wordt verteld voordat je erop handelt. In essentie kun je er van uitgaan dat een narcist liegt en bedriegt over alles.
Houd contact met mensen van wie je houdt. Vertrouw ze en vertel hen over eventuele problemen. Vertel hen ook over problemen die je ondervindt.
Zorg voor een gezonde balans tussen familie, vrienden, werk en spel. U hebt ze allemaal in de juiste maat nodig om een gezond evenwicht te bewaren.
Weiger beleefd om deel te nemen aan verdeel en heers zonder er een ruzie over te maken. Verwijder jezelf uit een gesprek als het een ongezonde of disfunctionele situatie is.
Handhaaf je zelfbeheersing.
Dit is hoe je je kracht behoudt en laat zien dat je niet zo gemanipuleerd gaat worden.
Omring jezelf met ondersteunende mensen. Zo’n vrienden zullen begrijpen en weten wat je doormaakt met een narcist. Leer wat je kunt over persoonlijkheidsstoornissen. Ontdek welke aanpassingsstrategieën werken en welke niet en werk vooral aan jouw eigen veerkracht.
Heb je suggesties hoe je triangulatie met een narcist kunt vermijden? Heb je enkele voorbeelden. Laat ze ons weten. Uw ervaring kan iemand helpen. Vragen? We antwoorden graag.
We hopen dat deze post over onoverwinnelijk worden je van dienst is! Als je het leuk vond, vergeet dan niet om het te delen.
Zoals altijd, heel erg bedankt voor het zijn van een mooie ziel!
We zijn out-reachers die hier zijn om je te helpen naar onoverwinnelijkheid. We helpen je je interne BS en blokkades te overwinnen. Zo kun je een ongelooflijk geweldig leven maken!
We schrijven over persoonlijke ontwikkeling, manifesteren & meer voor slachtoffers van narcisme.
Deel 1 – Triangulatie gaat niet alleen over een derde persoon
Wanneer we het woord triangulatie horen, denken we vaak onmiddellijk aan een narcistische partner die een ex, collega, vriend of nieuwe geliefde in het verhaal brengt om jaloezie op te wekken.
Dat gebeurt.
Maar triangulatie kan veel subtieler zijn.
Soms wordt die derde persoon zelfs nooit rechtstreeks bij het conflict betrokken.
Je hoort bijvoorbeeld:
“Mijn zus begrijpt tenminste wat ik bedoel.”
Of:
“Iedereen vindt eigenlijk dat jij de laatste tijd moeilijk doet.”
Of:
“Ik wilde het niet zeggen, maar mijn collega’s vinden jou nogal dominant.”
Wie zijn die mensen precies?
Wat hebben ze werkelijk gezegd?
In welke context?
Weet je dat niet, dan ontstaat er iets belangrijks: je moet reageren op een sociale werkelijkheid die je zelf niet kunt controleren of verifiëren.
En precies daar kan de kracht van triangulatie zitten.
Niet noodzakelijk in de derde persoon zelf, maar in de onzekerheid die tussen jullie wordt geplaatst.
Volgens de systeemtheorie van Bowen is een driehoeksverhouding zelfs een heel algemeen menselijk relationeel mechanisme. Wanneer de spanning tussen twee mensen stijgt, kan een derde persoon in het relationele systeem worden betrokken. Daardoor vermindert soms tijdelijk de spanning tussen de oorspronkelijke twee, maar het onderliggende probleem wordt niet opgelost. Bovendien ontstaat gemakkelijk een positie van insider en outsider.
Dat vind ik een belangrijke nuance.
Niet iedere driehoek is narcistisch.
Niet iedere persoon die iemand anders bij een ruzie betrekt heeft een persoonlijkheidsstoornis.
Het verschil zit onder andere in hoe het patroon wordt gebruikt, hoe vaak het gebeurt, hoeveel vrijheid de betrokkenen behouden en of iemand er systematisch macht, status of controle mee probeert te verwerven.
Deel 2 – De echte strijd kan over positie gaan
Soms lijkt triangulatie op jaloezie.
Maar onder die jaloezie kan iets anders zitten:
positie.
Wie staat het dichtst bij hem?
Wie wordt geloofd?
Wie krijgt waardering?
Wie wordt beschermd?
Wie wordt buitengesloten?
Wie wordt vandaag bewonderd?
En wie wordt morgen verantwoordelijk gesteld voor alles wat fout loopt?
Onderzoek naar narcistische trekken maakt daarbij een interessante nuance. Binnen het zogenoemde Narcissistic Admiration and Rivalry Concept wordt onderscheid gemaakt tussen bewondering zoeken en rivaliteit. Bewondering draait meer rond zelfpromotie en erkenning verkrijgen; rivaliteit meer rond de eigen positie beschermen door anderen te devalueren of als concurrent te behandelen.
Dat helpt verklaren waarom sommige interacties zo verwarrend kunnen voelen.
Vandaag ben jij fantastisch.
Morgen krijgt iemand anders plots alle bewondering.
Niet noodzakelijk omdat jij veranderd bent.
Misschien is de relationele functie die jij vervult veranderd.
En precies daarom is het gevaarlijk wanneer je eigenwaarde afhankelijk wordt van de positie die iemand anders jou geeft.
Want dan kan je gemakkelijk beginnen werken om je plaats terug te verdienen.
Meer helpen.
Meer bewijzen.
Meer uitleggen.
Meer verdragen.
Meer geven.
En voor je het beseft, ben je niet langer bezig met de vraag:
“Is deze relatie gezond voor mij?”
Je bent bezig met:
“Hoe krijg ik mijn oude plaats terug?”
Dat zijn twee totaal verschillende vragen.
Deel 3 – Waarom de reddersrol zo verleidelijk kan worden
Hier zit volgens mij een van de belangrijkste uitbreidingen op het klassieke verhaal over triangulatie.
Waarom stappen intelligente, empathische en zelfstandige mensen überhaupt in zo’n wedstrijd?
Niet omdat ze dom zijn.
Niet omdat ze graag gemanipuleerd worden.
Vaak omdat de situatie langzaam verandert.
Eerst help je iemand.
Daar is niets ongezonds aan.
Dan merk je dat iemand anders blijkbaar minder betrouwbaar, minder loyaal of minder begripvol is.
Je denkt:
Misschien heeft hij mij echt nodig.
Vervolgens krijg je waardering omdat jij degene bent die wél luistert.
Die wél begrijpt.
Die wél klaarstaat.
En ergens ontstaat dan een subtiele identiteit:
ik ben degene die hem kan redden.
Dat voelt aanvankelijk misschien zelfs als liefde.
Maar wanneer je moet concurreren om de redderspositie te behouden, is er iets veranderd.
Dan geef je niet langer uitsluitend vanuit vrijheid.
Je begint te geven uit angst om vervangen, gedevalueerd of buitengesloten te worden.
Dat is een heel andere dynamiek.
Misschien is dit dus de belangrijkste grens:
Help iemand omdat jij wilt helpen. Niet omdat je bang bent wat er gebeurt wanneer je stopt.
Dat verschil is enorm.
Het zenuwstelsel kan mee in de driehoek getrokken worden
Triangulatie speelt zich bovendien niet alleen af in gedachten.
Je lichaam kan beginnen meedoen.
Een bericht blijft onbeantwoord.
Je ziet een foto.
Iemand noemt plots voortdurend een nieuwe collega.
Een familielid reageert vreemd.
Je hoort dat “mensen over jou praten”.
En ineens begint je brein informatie te verzamelen.
Wie heeft wat gezegd?
Waarom reageerde zij zo?
Waarom kreeg hij wel een uitnodiging?
Waarom hoor ik daar nu pas van?
Na langdurige of eerdere bedreigende ervaringen kunnen mensen sterker op mogelijke dreiging letten. Hypervigilantie, verhoogde alertheid en sterke stressreacties zijn bekende reacties na trauma of langdurige stress.
Dat betekent niet dat iedereen die triangulatie ervaart getraumatiseerd is.
Het betekent wel dat chronische relationele onzekerheid je systeem voortdurend kan aansporen om te zoeken naar informatie.
En daardoor ontstaat een pijnlijke paradox:
hoe onveiliger de relatie wordt, hoe meer aandacht je eraan kunt beginnen geven.
Niet omdat de relatie waardevoller wordt.
Maar omdat je brein probeert te voorspellen waar de volgende dreiging vandaan komt.
Deel 4 – Triangulatie leeft van informatie zonder context
Een bijzonder krachtig wapen binnen ongezonde triangulatie is niet noodzakelijk een grote leugen.
Het kan ook een halve waarheid zijn.
Dat is soms veel effectiever.
“Je zus was gisteren nogal kritisch over jou.”
Misschien klopt dat.
Maar wat zei ze precies?
“Mijn collega vindt dat jij jaloers bent.”
Heeft die collega dat werkelijk gezegd?
“Iedereen merkte hoe je reageerde.”
Iedereen?
Wie dan?
Triangulatie kan je verleiden om te reageren op informatie waarvan je de bron, context of betekenis niet kent.
Daarom zou ik één regel bijzonder belangrijk maken:
Reageer niet onmiddellijk op informatie die je alleen via één belanghebbende persoon hebt gekregen.
Niet omdat alles noodzakelijk gelogen is.
Maar omdat verificatie gezond is.
Dat is trouwens een belangrijke correctie op de gedachte dat je ervan zou moeten uitgaan dat “een narcist over alles liegt”.
Dat is te absoluut.
Je hoeft niet te beslissen:
waar of leugen?
Je mag denken:
nog niet geverifieerd.
Dat is een veel sterkere positie.
Rechtstreekse communicatie breekt veel driehoeken open
Stel dat iemand zegt:
“Je broer vindt dat je egoïstisch bent.”
Je kunt twintig minuten discussiëren met de boodschapper.
Of je kunt denken:
Dat bespreek ik eventueel rechtstreeks met mijn broer.
Dat verandert het hele systeem.
Want ongezonde triangulatie heeft vaak baat bij gescheiden communicatiekanalen.
A vertelt jou iets over B.
B hoort via A iets over jou.
Maar jij en B spreken elkaar niet.
Daardoor beheert A de informatiestroom.
Je hoeft daar geen groot drama van te maken.
Je kunt simpelweg besluiten:
Als iemand een probleem met mij heeft, praat ik liefst rechtstreeks met die persoon.
Daarmee haal je enorm veel brandstof uit de driehoek.
Deel 5 – De zondebok- en favorietenrol kunnen wisselen
Een ander belangrijk punt: rollen zijn niet altijd permanent.
De ene week ben jij de vertrouweling.
Een ander familielid is “onmogelijk”.
Drie maanden later wordt diezelfde persoon opnieuw binnengehaald en ben jij plots degene die zogezegd problemen veroorzaakt.
Dat kan ongelofelijk verwarrend zijn.
Je denkt:
Maar vorige maand zei je nog precies het tegenovergestelde.
Precies.
Binnen gespannen familiesystemen kunnen mensen van positie veranderen. Bowen beschreef hoe binnen driehoeken de rollen van insider en outsider kunnen verschuiven naargelang de spanning verandert.
Dat betekent dat je soms iets probeert op te lossen wat helemaal niet oplosbaar is door nóg beter je best te doen.
Want je positie wordt niet uitsluitend bepaald door je gedrag.
Je positie kan een functie vervullen binnen het systeem.
Daarom is dit zo belangrijk:
Stop met solliciteren naar de functie van favoriet.
Dat klinkt misschien hard.
Maar het kan ongelooflijk bevrijdend zijn.
Je hoeft geen golden child te worden.
Geen ideale partner.
Geen perfecte werknemer.
Geen onmisbare vriend.
Geen redder.
Je hoeft alleen een mens te blijven met grenzen, waarden en relaties die niet afhankelijk zijn van voortdurende goedkeuring.
Triangulatie binnen een gezin heeft een bijzondere impact
Wanneer volwassenen elkaar trianguleren, is dat pijnlijk.
Wanneer kinderen erin worden betrokken, kan het nog complexer worden.
Een kind kan bijvoorbeeld horen:
“Je vader denkt alleen aan zichzelf.”
Of:
“Jij begrijpt mama tenminste.”
Dat tweede klinkt bijna als een compliment.
Maar kijk eens naar wat er onder kan liggen.
Een kind krijgt verantwoordelijkheid voor de emotionele toestand van een ouder.
Het wordt bondgenoot.
Vertrouweling.
Bemiddelaar.
Soms zelfs scheidsrechter.
En dat is geen kinderrol.
Een kind zou van beide ouders mogen houden zonder voortdurend te moeten bewijzen aan welke kant het staat.
Binnen systeemtheorie is uitgebreid beschreven hoe spanningen van ouders op kinderen kunnen worden geprojecteerd en hoe kinderen hierdoor een verhoogde gevoeligheid kunnen ontwikkelen voor goedkeuring, verwachtingen en de emotionele toestand van anderen.
Daarom is één zin zo belangrijk:
Een kind hoeft nooit jouw bondgenoot tegen een andere volwassene te worden.
Triangulatie op het werk ziet er vaak heel anders uit
Ook organisaties kennen driehoeken.
Een leidinggevende zegt tegen werknemer A:
“B vindt dat jij te weinig initiatief neemt.”
Tegen B zegt dezelfde leidinggevende:
“A klaagt voortdurend over jouw werk.”
Maar A en B hebben nooit rechtstreeks met elkaar gesproken.
Wat ontstaat?
Wantrouwen.
Voorzichtigheid.
Competitie.
Zelfbescherming.
En precies daardoor vermindert de kans dat medewerkers informatie rechtstreeks uitwisselen.
In organisaties is daarom transparantie bijzonder belangrijk.
Vraag:
“Is dit feedback van jou of van iemand anders?”
Of:
“Kan die persoon dit rechtstreeks met mij bespreken?”
Of:
“Kunnen we dit samen bekijken met alle betrokkenen?”
Dat zijn geen agressieve vragen.
Het zijn anti-triangulatievragen.
Sociale media hebben triangulatie een nieuw speelveld gegeven
En dan is er nog iets wat in oudere teksten over triangulatie weinig aandacht kreeg:
digitale triangulatie.
Een like kan worden gebruikt als boodschap.
Een foto als provocatie.
Een story als insinuatie.
Een screenshot als bewijsstuk.
Een gezamenlijke WhatsAppgroep als publiek.
Een plotselinge nieuwe “beste vriend” als decorstuk.
En opnieuw ontstaat dezelfde verleiding:
kijken.
controleren.
interpreteren.
vergelijken.
reageren.
nog eens kijken.
Hier sluit triangulatie mooi aan bij wat we eerder schreven over het cognitie-attentioneel syndroom.
Want soms is de beste grens helemaal geen briljante repliek.
Het is stoppen met kijken.
Niet iedere story verdient jouw aandacht.
Niet iedere like bevat een verborgen boodschap.
En zelfs wanneer een bericht wél bedoeld is om jou te raken, hoef jij het niet voortdurend te analyseren.
Een smaadcampagne: negeren is niet altijd hetzelfde als niets doen
Ik zou ook één element uit de oorspronkelijke tekst iets genuanceerder formuleren.
“Trek het je geen zak aan dat je dan een smaadcampagne over je krijgt” kan emotioneel bevrijdend klinken.
Maar soms heeft reputatieschade wel degelijk gevolgen.
Op je werk.
Binnen een familie.
Bij vrienden.
Bij een vereniging.
Bij een scheiding.
Of wanneer kinderen betrokken zijn.
Het doel hoeft dus niet te zijn:
het kan mij niets schelen.
Een realistischer doel is:
ik laat mijn handelen niet volledig bepalen door wat iemand over mij zegt.
Dat betekent ook dat je onderscheid mag maken.
Een roddel zonder consequenties?
Misschien niets mee doen.
Een feitelijk onjuiste beschuldiging tegenover een werkgever?
Zakelijk corrigeren.
Een beschuldiging die juridische, professionele of veiligheidsrisico’s inhoudt?
Documenteren en eventueel professioneel advies zoeken.
Je hoeft dus niet te kiezen tussen twee uitersten:
alles bestrijden
of
alles negeren.
Er bestaat een derde mogelijkheid:
proportioneel reageren.
Sociale agressie hoeft niet luid te zijn
Een ander perspectief dat hier goed bij past, komt uit onderzoek naar indirecte of relationele agressie.
Agressie hoeft namelijk niet noodzakelijk openlijk confronterend te zijn.
Roddels verspreiden, reputaties aantasten en iemand sociaal uitsluiten worden in psychologisch onderzoek beschreven als vormen van indirecte of relationele agressie.
Dat verklaart waarom triangulatie soms zo moeilijk uit te leggen is.
Er was geen grote explosie.
Geen spectaculaire ruzie.
Niemand schreeuwde.
En toch veranderde langzaam de hele sociale omgeving.
Mensen werden afstandelijker.
Je werd niet meer uitgenodigd.
Iemand antwoordde anders.
Je voelde dat er iets was gebeurd, maar wist niet precies wat.
Dat kan bijzonder ontregelend zijn.
Juist omdat er zo weinig concreets is om op te reageren.
Je hoeft je emoties niet volledig onder controle te hebben
Ook dit wil ik graag nuanceren.
In de oorspronkelijke tekst staat ongeveer:
Je hebt altijd controle over je eigen emoties.
Dat is te eenvoudig.
Emoties ontstaan vaak automatisch.
Je kunt schrikken.
Woedend worden.
Bang zijn.
Je vernederd voelen.
Je lichaam kan reageren vóór je rationele brein alles heeft verwerkt.
Stressreacties zoals fight, flight, freeze en appease/fawn kunnen automatisch worden geactiveerd wanneer iets als bedreigend wordt ervaren.
De echte kracht zit dus niet in:
ik mag niets voelen.
Maar in:
ik hoef niet iedere emotie onmiddellijk om te zetten in gedrag.
Dat is iets totaal anders.
Je mag razend zijn en toch morgen antwoorden.
Je mag bang zijn en toch informatie controleren.
Je mag verdriet hebben en toch geen contact opnemen.
Je mag vernedering voelen en toch waardig blijven handelen.
Dat is zelfregulatie.
Niet emotionele gevoelloosheid.
De krachtigste reactie op triangulatie is vaak saai
We denken soms dat een manipulator overwonnen moet worden met één briljante zin.
Maar gezonde grenzen zijn meestal veel minder spectaculair.
“Dat bespreek ik rechtstreeks met haar.”
“Ik weet niet wat hij daarvan vindt. Dat moet je hem vragen.”
“Ik ga niet over haar praten wanneer ze er niet bij is.”
“Ik wil eerst weten wat er precies gezegd is.”
“Daar neem ik vandaag geen beslissing over.”
“Ik ga niet concurreren om jouw aandacht.”
“Ik wens jullie daar het beste mee.”
Geen lange verdediging.
Geen kruisverhoor.
Geen poging om de andere persoon jaloers te maken.
Geen tegen-triangulatie.
Gewoon uit de dans stappen.
Let vooral op het patroon, niet op het etiket
Misschien is dit uiteindelijk de belangrijkste aanvulling.
Mensen vragen vaak:
“Is dit narcistische triangulatie?”
Soms is een praktischere vraag:
“Wat gebeurt er met mij wanneer dit patroon zich herhaalt?”
Begin ik aan mezelf te twijfelen?
Word ik voortdurend tegen anderen uitgespeeld?
Moet ik concurreren om basisrespect?
Worden mijn relaties met andere mensen ondermijnd?
Krijg ik voortdurend informatie die ik niet kan controleren?
Word ik beloond wanneer ik partij kies en gestraft wanneer ik zelfstandig denk?
Moet ik anderen devalueren om mijn plaats te behouden?
Ben ik voortdurend bezig iemand te redden?
Dan hoef je soms niet eens het perfecte psychologische etiket te kennen om te beseffen:
dit relationele patroon doet mij geen goed.
Van “Wie kiest hij?” naar “Wat kies ik?”
Dat is misschien wel de diepste verschuiving in herstel.
In triangulatie draait je aandacht voortdurend naar buiten.
Wie kiest hij?
Wat vindt zij?
Wat heeft die persoon gezegd?
Wie gelooft mij?
Wie staat aan mijn kant?
Wie krijgt nu alle aandacht?
Maar langzaam kan een andere vraag ontstaan:
Wat kies ík?
Welke relaties wil ik behouden?
Welke waarden wil ik niet verkopen voor goedkeuring?
Welke gesprekken voer ik rechtstreeks?
Waar trek ik een grens?
Waar hoef ik niets meer te bewijzen?
Met wie voel ik mij veilig genoeg om gewoon mezelf te zijn?
Daar begint iets nieuws.
Niet wanneer je eindelijk de favoriete persoon wordt.
Maar wanneer je niet langer bereid bent te vechten voor een stoel aan een tafel waar mensen voortdurend tegen elkaar worden uitgespeeld.
Een kleine oefening: teken de driehoek eens uit
Pak papier.
Schrijf bovenaan de persoon die volgens jou de spanning verdeelt.
Schrijf links jouw naam.
Rechts de naam van de derde persoon.
Vraag vervolgens:
Welke informatie loopt rechtstreeks?
Trek daarvoor een volle lijn.
Welke informatie loopt via iemand anders?
Trek daarvoor een stippellijn.
Vraag vervolgens:
- Wie praat over wie?
- Wie praat rechtstreeks met wie?
- Wie wordt buitengesloten?
- Wie moet bewijzen dat hij loyaal is?
- Wie probeert vrede te bewaren?
- Wie krijgt de schuld?
- Welke rol speel jij?
- Wat gebeurt er wanneer jij stopt met die rol?
En tenslotte de moeilijkste vraag:
Wat zou er gebeuren wanneer ik alleen nog verantwoordelijkheid neem voor mijn eigen kant van de driehoek?
Misschien hoef je niemand te overtuigen.
Misschien hoef je niemand te redden.
Misschien hoef je niet te winnen.
Misschien hoef je alleen te stoppen met meespelen.
Herstel betekent niet dat het je nooit meer raakt
Sommige mensen denken dat genezing betekent:
Op een dag zal dit mij helemaal niets meer doen.
Dat hoeft niet.
Misschien doet het nog altijd pijn wanneer iemand die belangrijk voor je was, jou vervangt, kleineert of verkeerd voorstelt.
Misschien doet een leugen nog altijd pijn.
Misschien voel je nog altijd woede wanneer mensen iets geloven wat nooit gebeurd is.
Herstel betekent niet noodzakelijk dat je onkwetsbaar wordt.
Het betekent dat die pijn niet langer automatisch bepaalt wat jij daarna doet.
Je kunt geraakt worden zonder terug de driehoek in te stappen.
Je kunt verdriet hebben zonder opnieuw te gaan redden.
Je kunt boos zijn zonder een tegen-smaadcampagne te beginnen.
Je kunt iemand missen zonder opnieuw beschikbaar te worden voor dezelfde dynamiek.
Dat is veerkracht.
Niet:
niets raakt mij nog.
Maar:
ik raak mezelf niet meer kwijt wanneer iets mij raakt.
En misschien is dát wel wat onoverwinnelijk worden uiteindelijk betekent.
Niet dat niemand je ooit nog pijn kan doen.
Wel dat iemand anders niet langer zomaar kan bepalen wie jij moet worden om zijn of haar aandacht, liefde, goedkeuring of bescherming te verdienen.
Je hoeft geen redder te zijn.
Je hoeft geen favoriet te zijn.
Je hoeft geen zondebok te blijven.
Je hoeft zelfs de wedstrijd niet te winnen.
Je mag besluiten dat je niet meer meedoet.
Wij vallen.
Wij staan op.
Wij groeien.
Jouw verhaal telt.
Bronnen en verdere verdieping
- Bowen Center for the Study of the Family – Triangles
Basisuitleg vanuit de familiesysteemtheorie over driehoeksrelaties, spanning, insiders en outsiders binnen relationele systemen. (Bowen Centrum Familiewetenschap)
Bowen Center – Triangles - Merck Manual Professional Edition – Narcissistic Personality Disorder (NPD)
Klinisch overzicht van narcistische persoonlijkheidsstoornis, waaronder grootheidsgevoel, behoefte aan bewondering, problemen met zelfwaarderegulatie en devaluatie van anderen. De pagina werd in januari 2026 bijgewerkt. (Merck Manuals)
Merck Manual – Narcissistic Personality Disorder - Back, M. D. et al. – Narcissistic admiration and rivalry: disentangling the bright and dark sides of narcissism
Belangrijk wetenschappelijk artikel over het onderscheid tussen narcistische bewondering en narcistische rivaliteit. (PubMed)
PubMed – Narcissistic Admiration and Rivalry - Leckelt e.a. – Narcissism and romantic relationships: The differential impact of narcissistic admiration and rivalry
Onderzoek naar hoe bewondering en rivaliteit verschillend kunnen doorwerken binnen romantische relaties. (PubMed)
PubMed – Narcissism and Romantic Relationships - Grove, Smith, Girard & Wright – Narcissistic Admiration and Rivalry: An Interpersonal Approach to Construct Validation
Verdere wetenschappelijke onderbouwing van het onderscheid tussen zelfpromotie, dominantie en antagonistische rivaliteit. (PubMed)
PubMed – Narcissistic Admiration and Rivalry, interpersonal approach - Archer & Coyne – An integrated review of indirect, relational, and social aggression
Over indirecte en relationele agressie, waaronder roddelen, geruchten verspreiden, sociale uitsluiting en aantasting van de sociale positie van anderen. (PubMed)
PubMed – Indirect, Relational and Social Aggression - Heilbron & Prinstein – A review and reconceptualization of social aggression
Over sociale agressie, peer rejection, sociale status, relaties en de mogelijke sociale beloningen die agressief groepsgedrag kan opleveren. (PubMed)
PubMed – Review of Social Aggression - U.S. Department of Veterans Affairs – National Center for PTSD – Common Reactions After Trauma
Betrouwbare uitleg over stressreacties na trauma, waaronder verhoogde waakzaamheid, angst, boosheid en het voortdurend alert zijn op mogelijke dreiging. (PTSD.gov)
National Center for PTSD – Common Reactions After Trauma - Cleveland Clinic – What Is the Fight, Flight, Freeze or Fawn Response?
Toegankelijke medische uitleg over fight-, flight-, freeze- en fawnreacties en de rol van het autonome zenuwstelsel bij ervaren dreiging. (Cleveland Clinic)
Cleveland Clinic – Fight, Flight, Freeze or Fawn
Interessante lectuur:
Van kwetsuur naar litteken hulpverlening aan kinderen met complex trauma Paperback
Super interessant boek voor professionals en de hulpverlening.Maar ook voor wie inzicht in zijn eigen complex trauma wil hebben. Je krijgt een goed inzicht in het hoe en waarom van trauma. Je leert hoe dit het functioneren van een kind en zijn gezin beïnvloed. Dus ook hoe dit jou kan beïnvloed hebben.
Kinderen met complex trauma (ook gehechtheidstrauma of vroeg ontwikkelingstrauma genoemd) worden in de hulpverlening aangemeld. Ze zijn moeilijk in de omgang. Hun opvoeders, begeleiders en ouders kunnen een gespecialiseerde handleiding gebruiken om deze kinderen zonder kleerscheuren te helpen opgroeien.
Ontwikkelingstaken die bij andere kinderen iets meer ‘vanzelf’ verlopen. Bij andere kinderen zijn er alleen maar kleinere hobbels in de weg. Voor deze kinderen zijn het soms onoverkomelijke struikelblokken. Bij hen doet de ontwikkeling helemaal vastlopen. Ze krijgen wel eens etiketten als ‘ontwikkelingsgestoord’, ‘gedragsgestoord’, of ‘gehechtheidsgestoord’ opgeplakt.
Deze kinderen en hun ouders verdienen een trauma-sensitieve context met veel begrip én professionele kennis. Dit boek wil daartoe bijdragen. In het boek wordt bekeken hoe moeilijke ervaringen tijdens de eerste levensfase de ontwikkeling van een kind kunnen beïnvloeden. Het beschrijft ook welke ontwikkeling deze kinderen (vaak adoptie- en pleegkinderen) vervolgens kunnen doormaken.
Daarna wordt de lezer meegenomen in de therapieruimte. Er wordt stilgestaan bij de processen van verandering en groei. Deze processen kunnen meer opbouwende ontwikkelingssporen mogelijk maken.
Enkele vragen over Triangulatie met Narcisme
- Heb je ooit ervaring gehad met triangulatie of narcisme in je persoonlijke relaties?
- Welke strategieën heb je gebruikt om met verdeel-en-heers tactieken om te gaan?
- Hoe denk je dat kennis over narcisme kan helpen om misbruik te stoppen?
- Ken je iemand die te maken heeft (gehad) met triangulatie en hoe heb je hen ondersteund?
- Wat zijn jouw ervaringen met het herkennen en vermijden van manipulatieve situaties met narcisten?
“Ontwar de Termen: Begrippenlijst bij Triangulatie en Narcisme”
Triangulatie
Betekenis: Een manipulatietechniek waarbij een derde persoon wordt betrokken in een relatie om controle en invloed uit te oefenen.
Voorbeeld: Een narcist zet twee vrienden tegen elkaar op om zichzelf als onmisbaar te positioneren.
Cluster B-stoornissen
Betekenis: Een categorie van persoonlijkheidsstoornissen, waaronder narcistische, antisociale, histrionische en borderline persoonlijkheidsstoornissen.
Voorbeeld: Personen met deze stoornissen hebben vaak moeite met empathie en gezonde relaties.
Win-lose houding
Betekenis: Een competitieve mentaliteit waarin men alles ziet als een strijd waarbij één persoon wint en de ander verliest.
Voorbeeld: Een narcist kan een collega saboteren om er zelf beter uit te komen.
Passief-agressief
Betekenis: Indirecte uitingen van boosheid of frustratie, vaak via subtiele manipulatie of sabotage.
Voorbeeld: Een baas die via een andere collega kritiek geeft, in plaats van direct.
Verdelen en heersen
Betekenis: Een strategie waarbij een narcist bewust verdeeldheid zaait om controle over een groep te behouden.
Voorbeeld: Een ouder speelt broers en zussen tegen elkaar uit door vriendjespolitiek te bedrijven.
Zelfbeheersing
Betekenis: Het vermogen om emoties en reacties te beheersen, vooral in stressvolle situaties.
Voorbeeld: Kalm blijven als een narcist probeert je uit te lokken met kritiek.
Objectieve verificatie
Betekenis: Het proces van het dubbelchecken van informatie voordat je handelt.
Voorbeeld: Een narcist beweert dat een vriend negatief over je praat; je controleert dit eerst bij die vriend zelf.
Manipulatie
Betekenis: Het beïnvloeden van anderen op een subtiele, vaak oneerlijke manier om eigen doelen te bereiken.
Voorbeeld: Een narcist laat je geloven dat je fout zit, terwijl zij de situatie hebben veroorzaakt.
Smaadcampagne
Betekenis: Een georganiseerde poging van een narcist om iemands reputatie te schaden door leugens en roddels te verspreiden.
Voorbeeld: Een ex-partner vertelt leugens aan vrienden en familie om jouw imago te schaden.
Gehechtheidstrauma
Betekenis: Trauma dat ontstaat door verwaarlozing of instabiele hechting in de kindertijd.
Voorbeeld: Kinderen die geen consistent ouderlijk support ervaren, kunnen later moeite hebben met gezonde relaties.
Reddersrol
Betekenis: Een rol waarin iemand constant probeert problemen van anderen op te lossen, vaak ten koste van zichzelf.
Voorbeeld: Een partner blijft de narcist helpen, ondanks manipulatie en emotionele schade.
Littekens van complex trauma
Betekenis: Langdurige emotionele of psychologische schade door chronische blootstelling aan stress of misbruik.
Voorbeeld: Een volwassen persoon heeft moeite met vertrouwen vanwege een jeugd vol manipulatie.
Veerkracht
Betekenis: Het vermogen om te herstellen van tegenslagen en sterker terug te komen.
Voorbeeld: Na een toxische relatie leert iemand gezonde grenzen te stellen.
Balans in relaties
Betekenis: Het behouden van een gezonde mix tussen werk, familie, vrienden en persoonlijke tijd.
Voorbeeld: Tijd maken voor zelfzorg en sociale connecties, zelfs in stressvolle situaties.
“Weet Waar Je Voor Staat”
Het begrijpen van deze termen helpt je om triangulatie en narcisme beter te herkennen en effectief te hanteren. Hoe gebruik jij deze inzichten om sterker te staan? 🌱✨
🌟 Bescherm Jezelf Tegen Triangulatie en Bouw Aan Veerkracht! 🌟
Laat manipulatie en verdeeldheid niet de regie over jouw leven nemen! Leer hoe je triangulatie herkent, ermee omgaat en jezelf beschermt tegen de destructieve effecten ervan.
💡 Start Vandaag Nog:
- Begrijp de tactieken van narcisten en voorkom dat je in hun spel wordt betrokken.
- Gebruik praktische strategieën om je relaties gezond en sterk te houden.
- Deel jouw ervaringen en inzichten om anderen te helpen zich te wapenen tegen triangulatie.
💪 Neem controle, versterk je veerkracht, en laat je niet uit het veld slaan. Jij hebt de kracht om te kiezen hoe je reageert en hoe je jezelf beschermt! 🌱✨
👉 Ben jij klaar om sterker te staan in je relaties? Zet vandaag de eerste stap!
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
Zie je een fout of heb je een vraag?
We doen ons best om de informatie op narcisme.blog zo zorgvuldig, correct en actueel mogelijk te houden. Toch kan er altijd ergens een fout, onduidelijkheid of verouderde informatie staan.
Merk je een onjuistheid op, heb je een inhoudelijke vraag of denk je dat bepaalde informatie moet worden aangepast? Laat het ons dan gerust weten via het daarvoor voorziene contactkanaal.
We bekijken meldingen zo zorgvuldig mogelijk en passen informatie aan wanneer daar een gegronde reden voor is. Ook verzoeken om bepaalde inhoud te corrigeren, aan te vullen of te verwijderen worden ernstig genomen en individueel beoordeeld.
Om je vraag efficiënt te kunnen behandelen, vragen we om dezelfde melding niet via verschillende kanalen tegelijk te versturen. Eén duidelijke boodschap met de link naar de betreffende pagina en een korte toelichting helpt ons het snelst verder.
Betrouwbare informatie, transparantie en respect voor onze lezers staan voor narcisme.blog centraal. Daarom waarderen we het wanneer je ons attent maakt op mogelijke fouten of verbeterpunten.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier!
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq
Steun narcisme.blog door aankopen bij bol.