Wil je je wensen rond het levenseinde bespreken? Een voorafgaande wilsverklaring euthanasie heeft in België een beperkte wettelijke toepassing. Ze is geen algemene volmacht voor alle situaties waarin je later niet meer zelf kan beslissen. Deze leeswijzer helpt je om het juiste document en je vragen voor de arts te onderscheiden. Je hoeft vandaag geen keuze vast te leggen.
Voor welke situatie is de verklaring bedoeld?
Volgens de FOD Volksgezondheid gaat het om onomkeerbaar bewustzijnsverlies, zoals coma of een persisterende vegetatieve toestand. De arts moet onder meer een ernstige en ongeneeslijke aandoening door ziekte of ongeval vaststellen en beoordelen of de toestand medisch onomkeerbaar is. Een ingevuld of geregistreerd document garandeert geen uitvoering.
Bij bewustzijn en in staat je wil te uiten? Dan geldt de afzonderlijke procedure van een actueel verzoek. Een naaste kan zo’n verzoek niet in jouw plaats doen. Ook als alle voorwaarden vervuld zijn, is een arts niet verplicht euthanasie uit te voeren. Zie de officiële uitleg over beide procedures.
De verklaring geldt dus niet zomaar bij dementie of andere wilsonbekwaamheid. Een negatieve wilsverklaring over het weigeren van bepaalde behandelingen is een ander document. Vraag je arts welk document bij jouw concrete vraag hoort.
Geldigheid: niet standaard om de vijf jaar vernieuwen
Vlaanderen.be vermeldt dat verklaringen vanaf 2 april 2020 onbeperkt geldig blijven. Voor oudere verklaringen gold een termijn van vijf jaar. Laat een oud document afzonderlijk nakijken; ga er niet van uit dat het door bewaren of registreren automatisch onder de nieuwe regeling valt.
Je kan een verklaring herzien of intrekken. Bespreek wijzigingen met de mensen die een exemplaar hebben en, bij registratie, met de gemeente. Onbeperkte geldigheid betekent niet dat je wensen nooit meer mogen veranderen.
Getuigen en vertrouwenspersonen hebben verschillende rollen
Gebruik het wettelijk voorgeschreven model. Er zijn twee meerderjarige getuigen nodig; minstens één mag geen materieel voordeel hebben bij jouw overlijden. De eerdere formulering dat geen enkele getuige erfgenaam of behandelend arts mag zijn, was te streng. De FOD maakt uitdrukkelijk onderscheid tussen getuigen en vertrouwenspersonen.
Een vertrouwenspersoon aanduiden is niet verplicht. Die brengt de arts op de hoogte van jouw wil en het document. De behandelend arts, geraadpleegde artsen en betrokken zorgteamleden mogen die vertrouwensrol niet opnemen. Laat vóór het ondertekenen controleren of het formulier correct en volledig is ingevuld.
Registratie en vindbaarheid
Registratie bij de gemeente is gratis en vrijwillig. Volgens de FOD kunnen artsen het nationale register via een beveiligde toepassing raadplegen. Dat is iets anders dan de belofte dat elk document automatisch bij iedere zorgverlener op het scherm verschijnt.
Bespreek met je arts waar een exemplaar wordt bewaard en hoe naasten of een aangeduide vertrouwenspersoon het kunnen terugvinden. Vraag bij fysieke moeilijkheden met invullen, tekenen of verplaatsen naar de officiële bijzondere procedure; improviseer daarvoor geen eigen volmacht.
Vragen voor een rustig gesprek
Je kan bijvoorbeeld vragen: “Voor welke situatie geldt dit document?”, “Wat moet ik met mijn oudere verklaring doen?” en “Hoe leg ik mijn andere zorgwensen vast?” Bespreek ook ondersteuning, comfort en zorg die voor jou van belang zijn. Het doel is begrijpelijke informatie over jouw wensen, zonder druk om een bepaalde keuze te maken.
Zelfbeschikking maakt deel uit van een bredere vraag naar waardigheid en passende zorg. Lees ook een waardig leven na 65: menselijk en betaalbaar ouderenbeleid voor die maatschappelijke context.
Bronnen en afbakening
Gecontroleerd op 27 oktober 2026: Vlaanderen.be: voorwaarden en geldigheidsduur, FOD: formulier, rollen en registratie en FOD: actueel verzoek en wilsverklaring. Dit artikel bespreekt het document, geen individueel medisch of juridisch oordeel. Voor begeleiding kan je ook de bestaande bestemming LEIF raadplegen.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.