Kun je geloven dat de oorlog in Oekraïne simpelweg begon uit angst voor de NAVO? Volgens de bekende Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs is dat precies het geval. In een vurig betoog voor het Europees Parlement in februari 2025 deed Sachs een krachtige verklaring.
“Kom op dames en heren, het is toch niet zo moeilijk? Het idee was om de NAVO – en wat is de NAVO? Het zijn de Verenigde Staten – weg te houden van de Russische grens. Niet meer, niet minder.”pointer.kro-ncrv.nl. Deze uitspraak, vastgelegd op video, ging viraal op YouTube en TikTok. Het past in een verhaal dat we vaker horen. Het Westen en de NAVO zouden de oorlog hebben uitgelokt. Poetin handelde uit defensieve angst.
Toch rijst de vraag: is het echt zo eenvoudig? Poetins eigen woorden en daden vertellen namelijk een complexer verhaal. In deze blog duiken we dieper in de beweegredenen achter de oorlog, op zoek naar wat feiten en fictie is.
We bekijken zowel de NAVO-uitbreidingsangst als Poetin’s imperialistische ambitie. Het resultaat is een genuanceerd beeld. Het laat zien dat niet alleen de NAVO-angst een rol speelt. Vooral Poetins ambitie en wereldbeeld vormen de drijvende kracht achter de oorlog.
Een eenzijdig verhaal: “de NAVO heeft het uitgelokt”
Jeffrey Sachs (70) is bestempeld door The New York Times als “de belangrijkste econoom ter wereld”. Hij maakt deel uit van een klein kamp. Dit kamp is luidruchtig. Dit kamp bestaat uit zogenaamde “neo-realisten”pointer.kro-ncrv.nl. Deze denkers (zoals ook politicoloog John Mearsheimer) leggen de schuld voor de oorlog vooral bij het Westen.
In hun ogen heeft de voortdurende uitbreiding van de NAVO richting het oosten Rusland geprovoceerd tot zijn invasie pointer.kro-ncrv.nl. Sachs’ boodschap viel in vruchtbare aarde bij velen die sceptisch staan tegenover het westerse narratief. Clips van zijn speech werden miljoenen keren bekeken online.
Ook in Nederland klinkt dit geluid. Thierry Baudet, leider van Forum voor Democratie, verkondigde bijvoorbeeld dat “het Westen, de NAVO, de Amerikaanse buitenlandse politiek […] deze oorlog heeft veroorzaakt” – een bijna letterlijke echo van Sachs’ stelling pointer.kro-ncrv.nl.
Het idee hierachter is duidelijk. Rusland voelde zich bedreigd door westerse inmenging. Het greep daarom naar het enige middel dat het zag om NAVO’s invloed te stoppen.
Deze visie is echter één kant van het verhaal. Belangrijk is te beseffen dat dit narratief ook gretig is opgepakt door de Russische propaganda. Jeffrey Sachs verscheen de afgelopen jaren herhaaldelijk in het Russische staats-tv-programma van presentator Vladimir Solovyov pointer.kro-ncrv.nl.
Solovyov is berucht als wellicht de meest agressieve Kremlin-propagandist.
Hij roept op Russische televisie openlijk op tot de verwoesting van Oekraïense steden. Hij insinueert zelfs dat kernwapens tegen NAVO-landen kunnen worden ingezet pointer.kro-ncrv.nl voxukraine.org. Dat Sachs juist dáár aanschuift, maakt hem uiterst geliefd in Moskou, maar wekt afschuw bij collega-academici in het Westen.
In 2023 schreven ruim 300 wetenschappers en economen een open brief waarin ze Sachs’ uitspraken en optredens scherp veroordeelden pointer.kro-ncrv.nl. Ze beschuldigen hem ervan het Kremlin-narratief te verspreiden. Oekraïne wordt neergezet als willoze pion van het Westen.
Russisch imperialisme wordt gebagatelliseerd voxukraine.org. Met andere woorden: volgens deze experts vertelt Sachs maar een half verhaal. Het is bovendien het halve verhaal dat Poetin graag wil dat wij geloven.
Angst voor NAVO-uitbreiding: speelt wel, maar is niet alles
Betekent dit dat NAVO-uitbreiding helemaal geen rol speelt in het conflict? Nee, die factor kunnen we niet negeren. Veel Rusland-experts erkennen dat de oostwaartse uitbreiding van de NAVO wrijving heeft veroorzaakt. Historica Laurien Crump is gespecialiseerd in Rusland en Oost-Europa. Zij zegt dat Rusland de vrijwillige toetreding van voormalige Sovjetstaten tot de NAVO als een vijandige omsingeling is gaan zien. pointer.kro-ncrv.nl.
Even een korte geschiedenis. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 zochten diverse landen in Oost- en Centraal-Europa veiligheid bij de NAVO. In 1999 traden onder meer Polen, Hongarije en Tsjechië toe. In 2004 volgden nog eens zeven landen, waaronder de Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen), Roemenië en Bulgarije pointer.kro-ncrv.nl. Voor deze jonge democratieën was aansluiting bij de NAVO een garantie tegen hun vroegere overheerser. Maar in het Kremlin creëerde dit een gevoel van belegering.
Crump benadrukt vooral het belang van 2008. In dat jaar stelde de NAVO-top in Boekarest expliciet dat Oekraïne en Georgië ooit lid zouden kunnen worden. Voor Poetin was dat een onacceptabele rode lijnpointer.kro-ncrv.nl. Hoewel Oekraïne op dat moment niet direct op het punt van toetreden stond, veroorzaakte de belofte genoeg alarm bij Moskou. De belofte zelf wekte de alarmsignalen op. Poetin waarschuwde destijds openlijk dat hij dit als een bedreiging zag voor de Russische veiligheid.
Anders gezegd: ja, de angst voor NAVO aan de Russische grens speelde wel degelijk een rol. Het schiep wantrouwen. En Poetin heeft die angst ook regelmatig als rechtvaardiging naar voren geschoven. Zo heeft hij keer op keer gesproken over een “gebroken belofte” dat de NAVO zich “geen duimbreed” naar het oosten zou uitbreiden na de Koude Oorlog (een claim die historici overigens betwisten spectator.clingendael.org).
In zijn ogen heeft het Westen deze belofte geschonden en Rusland in de hoek gedreven. Eind 2021 stelde hij een ultimatum aan het Westen. Hij eiste dat de NAVO Oekraïne nooit zou opnemen.
Maar… hier komt de grote maar: Was NAVO-vrees de hoofdreden voor Poetin om Oekraïne binnen te vallen? Veel experts denken van niet. De feiten na februari 2022 en Poetins eigen woorden wijzen namelijk op een veel dieper motief dan alleen defensieve angst.
Poetins eigen woorden verraden een ander motief
Laten we kijken naar wat Poetin zelf heeft gezegd over Oekraïne. Hier tekenen zich opvallende patronen af. Poetin heeft jarenlang over Oekraïne gesproken. Hij ziet Oekraïne niet als een echt onafhankelijke natie. Hij beschouwt het als een soort afvallige provincie van Rusland.
We gaan even terug in de tijd. In 2005 noemde Poetin het uiteenvallen van de Sovjet-Unie “de grootste geopolitieke ramp van de 20e eeuw”irp.fas.org. Dat is een veel geciteerde uitspraak – en niet zonder reden. Hij voegde eraan toe dat het een “drama” was.
De tientallen miljoenen etnische Russen kwamen ineens buiten Rusland te wonen irp.fas.org. Daarmee doelde hij onder anderen op de Russisch-sprekenden in Oekraïne, Kazachstan en de Baltische staten. Deze woorden tonen zijn diepe spijt en zelfs wrok over het verlies van imperium en invloed.
Sneller vooruit: 2014, annexatie van de Krim. Poetin hield daarop een toespraak. Hij stelde dat Kiev de “moeder van alle Russische steden” is. Poetin suggereerde dat Oekraïne historisch eigenlijk bij Rusland hoort. Hij benadrukte dat Russen en Oekraïners “één volk” vormen met een gedeelde geschiedenis. In juli 2021 publiceerde Poetin zelfs een uitgebreid essay getiteld “Over de historische eenheid van Russen en Oekraïners”.
Hierin ging hij nog een stap verder: hij betwistte openlijk de legitimiteit van Oekraïne’s grenzen. Hij stelde dat grote delen van Oekraïne eigenlijk historisch Russisch grondgebied zijnatlanticcouncil.org atlanticcouncil.org. Poetin schreef letterlijk dat “Rusland beroofd is” bij het uiteenvallen van de USSR. Hij doelde op het kwijtspelen van gebieden als Oekraïne atlanticcouncil.org.
Ook beweerde hij dat de Oekraïense staat eigenlijk alleen maar dankzij Rusland kon bestaan. Hij besloot het essay met de dreigende boodschap. Hij stelde dat ware soevereiniteit van Oekraïne alleen mogelijk is in partnerschap met Rusland atlanticcouncil.org. Met andere woorden: Oekraïne zou geen eigen toekomst mogen kiezen zonder Moskous zegen.
Kort voor de daadwerkelijke invasie, op 21 februari 2022, hield Poetin een televisietoespraak die de wereld schokte. Hierin herhaalde hij dat Oekraïne “nooit een echte staatstraditie heeft gehad” en enkel bestaat dankzij Lenin’s fouten. Hij noemde de Oekraïense onafhankelijkheid een vorm van diefstal van Russisch erfgoed. Ook zei hij: “Oekraïne is een inalienabel deel van onze eigen historie, cultuur en spirituele ruimte.” Dit soort uitspraken maken duidelijk dat Poetin de onafhankelijkheid van Oekraïne simpelweg niet erkent. Hij ziet het als een historische vergissing die rechtgezet moet worden.
Deze imperialistische drijfveer is het heroveren van wat hij als verloren Russisch grondgebied beschouwt. Dit blijkt een rode draad in Poetin’s redenaties. Het gaat hem niet alleen om wat de NAVO doet. Het gaat vooral om wat Oekraïne in zijn ogen is: een land dat eigenlijk van hem zou moeten zijn.
Geschiedenis of propaganda? Oekraïne hééft een eigen geschiedenis
Poetins beweringen over de geschiedenis van Oekraïne stuiten op fel weerwoord van historici wereldwijd. Poetin schetst een beeld van Oekraïne als historisch onafscheidelijk deel van Rusland. Geschiedkundigen laten echter zien dat dit een ernstige verdraaiing is van de werkelijkheid.
Feit is: Rusland en Oekraïne delen een middeleeuws begin. Beiden vinden hun oorsprong in het rijk van het middeleeuwse Kiev-Rus. Hun geschiedenis liep echter eeuwenlang verschillend. Oekraïne’s verleden is sterk verbonden met andere buurlanden. Er waren periodes onder het Poolse koninkrijk en het Litouwse Grootvorstendom.
De invloed van het Habsburgse Rijk was merkbaar in West-Oekraïne. Ook waren er Grieks-Orthodoxe en Ottomaanse invloeden in het zuiden, enzovoort. Oekraïne bestaat als eigen natie al ver vóór de Sovjet-Unie. Het heeft een eigen taal en cultuur. Deze ontwikkelden zich ondanks onderdrukking.
De Amerikaanse hoogleraar Timothy Snyder, expert in Oost-Europese geschiedenis, stelt dan ook dat Poetin “fundamenteel niet begrijpt hoe geschiedenis werkt.” Geschiedenis gaat namelijk om verandering door menselijke keuzes. Het gaat niet om een voorbestemde “historische eenheid” die voor altijd zou vastliggen pointer.kro-ncrv.nl. Volgens Snyder gelooft Poetin dat er één groot Russisch rijk hoort te zijn. Hij negeert de realiteit dat Oekraïners in de loop der tijd hun eigen identiteit en staat hebben gevormd.
Andere historici vallen Poetin eveneens hard af. Ze noemen zijn lezing van de geschiedenis propaganda verpakt als nostalgie. De feiten spreken immers voor zich: Oekraïne koos in 1991 in een referendum met ruim 90% meerderheid voor onafhankelijkheid. Zelfs in regio’s met veel Russisch-sprekenden was de steun overweldigend. Dat is geen “gestolen Russisch land”, maar een volk dat zijn eigen weg wilde gaan.
Kortom, Poetin’s gebruik van geschiedenis is selectief en misleidend. Het dient zijn politieke agenda. Het richt zich op het herstel van Russische invloed. Dit houdt geen stand als je naar de volledige historische context kijkt.
De Finland-paradox: langste NAVO-grens, toch geen paniek
Laten we terugkeren naar de vraag: Heeft Poetin geprobeerd de NAVO van zijn grenzen te houden? Is die strategie spectaculair mislukt? Want wat gebeurde er na de inval in februari 2022? Juist: landen die decennialang neutraal waren, voelden zich ineens zo bedreigd door Rusland dat ze zich bij de NAVO aansloten. Het meest opvallende voorbeeld is Finland.
Finland deelde altijd al een lange oostgrens met Rusland. Na de Russische invasie besloot Finland zich razendsnel aan te melden voor NAVO-lidmaatschap. In april 2023 trad Finland toe. Hierdoor kreeg de NAVO er in één klap 1340 kilometer extra grens met Rusland bij. Ironisch genoeg is dat precies het scenario waarvan Poetin zei het te willen voorkomen. Zijn oorlog heeft dus een tegenovergesteld effect gesorteerd. De NAVO naderde niet alleen Russisch grondgebied. Ze staat nu direct aan de noordflank van Rusland, over een enorme lengte.
En Poetin’s reactie? Opvallend kalm. Geen dreigende taal zoals bij Oekraïne. In mei 2022 kondigden Finland en Zweden hun NAVO-plannen aan. Poetin zei zelfs publiekelijk dat hij er “geen problemen” mee had politico.eu. “De toetreding van deze landen vormt geen directe bedreiging voor Rusland,” verklaarde hij politico.eu, zolang er geen NAVO-militairen of wapens vlakbij de grens geplaatst zouden worden. Zo’n koele reactie staat in schril contrast met zijn woede over de (veel kortere) potentiële NAVO-grens in Oekraïne.
Dit roept de vraag op: Waarom vormt een NAVO-grens in Finland van 1300+ km blijkbaar geen onoverkomelijk probleem? Waarom werd een mogelijk NAVO-lidmaatschap van Oekraïne (met een grens van ~500 km) neergezet als casus belli? Het antwoord lijkt te zijn dat Poetin met twee maten meet.
Finland is niet historisch onderdeel van een “Groot-Rusland” in Poetins ogen; Oekraïne wél. Het lijkt er sterk op dat Poetin vooral moeite heeft met Oekraïne’s onafhankelijkheid. Zijn probleem is niet louter met de NAVO als defensieverbond.
Deze inconsistentie onderstreept wat veel waarnemers zeggen. Poetin’s belangrijkste drijfveer was niet simpelweg “NAVO weg houden”. Anders had hij zich om Finland wel net zo druk gemaakt. Het verschil is dat Finland geen onderdeel is van zijn historische missie, en Oekraïne wel.
Toen Poetin NAVO nog niet als vijand zag
Er is een ander interessant gegeven dat vaak over het hoofd wordt gezien. Poetin heeft niet altijd een negatief beeld van de NAVO gehad. In feite heeft hij niet altijd de NAVO als vijand gezien. Sterker nog, er was een tijd dat hij openstond voor nauwere samenwerking. Hij sloot zelfs lidmaatschap van Rusland in de NAVO niet uit.
Dat klinkt nu bijna onvoorstelbaar, maar laten we even teruggaan naar het jaar 2000. Vladimir Poetin was net interim-president (en op campagne om gekozen president te worden). In een interview met de BBC kreeg hij de vraag of Rusland misschien ooit zou willen toetreden tot de NAVO.
Poetin’s antwoord verraste vriend en vijand: “Waarom niet? Ik zou niet weten waarom niet. Ik sluit het niet uit.” Bovendien voegde hij eraan toe: “Rusland maakt deel uit van de Europese cultuur.” Voor hem is het moeilijk om de NAVO als een vijand te zien.washingtonpost.com.
Dit citaat laat een heel andere Poetin zien dan we nu kennen washingtonpost.com. Een Poetin stond – in elk geval publiekelijk – open voor dialoog met het Westen. Hij zag geen onoverbrugbare kloof. Natuurlijk moeten we dit in context plaatsen: het was een periode van Russische zwakte en westerse toenadering.
Sommigen zeggen dat Poetin het misschien niet echt meende. Hij zei het om het Westen tegemoet te komen. Hij was zijn macht nog aan het vestigen. Toch illustreert het dat Poetins houding ten opzichte van NAVO niet statisch is geweest.
In de jaren daarna verslechterden de relaties. Dit kwam mede door de Irak-oorlog (2003). Ook de Russische oorlog in Tsjetsjenië droeg bij aan de verslechtering. De Oranje Revolutie in Oekraïne (2004) veroorzaakte verdere spanningen. Daarnaast waren er de verdere NAVO-uitbreidingen.
Tegen 2007 hield Poetin zijn beroemde felle München-toespraak waarin hij de VS en NAVO bekritiseerde. Rond 2014 (na Maidan en de Krim-annexatie) was de breuk bijna definitief. Uiteindelijk ziet de huidige Poetin de NAVO wél als vijand. Maar de geschiedenis laat zien dat dit geen onvermijdelijk gegeven was. Het is mede gevormd door keuzes en gebeurtenissen over en weer.
De reden dat deze transformatie belangrijk is: het bevestigt dat Poetin’s motivatie in 2022 niet puur reactief of defensief was. Andere landen, zoals Finland, mochten dichter bij NAVO komen zonder oorlog. Poetin zelf had ooit geen principieel bezwaar tegen NAVO. Maar Oekraïne onder de westerse invloedssfeer was voor hem onacceptabel. Dat wijst weer op dat unieke belang dat Oekraïne voor Poetin heeft in zijn historische en emotionele wereldbeeld.
Conclusie: Meer dan alleen NAVO-vrees – een oorlog om Oekraïne’s toekomst
Keren we terug naar de centrale vraag: Waardoor werd Poetin gedreven om Oekraïne binnen te vallen? Was het enkel en alleen om de NAVO op afstand te houden, zoals Jeffrey Sachs c.s. beweren? Alle hierboven besproken elementen tonen aan dat dit beeld te beperkt is. Ja, NAVO-uitbreiding en wantrouwen jegens het Westen speelden een rol in de aanloop naar de oorlog. Maar Poetin’s eigen uitspraken en gedragingen laten zien dat er méér aan de hand is.
Allereerst hebben Russische machthebbers zelf inmiddels toegegeven dat het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne eigenlijk een bijzaak is geworden. Oud-president Dmitry Medvedev is vice-voorzitter van de Veiligheidsraad. Hij is een vertrouweling van Poetin. In augustus 2022 verklaarde hij onomwonden dat zelfs áls Oekraïne morgen zou afzien van NAVO-aspiraties. Rusland zou de oorlog blijven voortzetten. Dit zou doorgaan totdat Rusland zijn doelen heeft bereikt reuters.com reuters.com. “Het afstand doen van NAVO-toetreding is nu essentieel, maar al niet meer voldoende om vrede te bereiken,” zei Medvedev reuters.com. Met andere woorden: er staan grotere zaken op het spel voor het Kremlin.
Die grotere zaak is duidelijk: heerschappij over Oekraïne.
Poetin wil Oekraïne terug in zijn invloedssfeer – vrijwillig of desnoods met geweld. Oost-Europa-expert André Gerrits vat het treffend samen. Hij stelt dat we geen strikte keuze hoeven te maken tussen de twee verklaringen. Deze verklaringen zijn NAVO-vrees en imperialisme. “De oorlog in Oekraïne is zowel een strategisch conflict met het Westen als een postkoloniale stuiptrekking van het Kremlin. De essentie is in beide gevallen hetzelfde: het streven naar heerschappij over Oekraïne.”pointer.kro-ncrv.nlpointer.kro-ncrv.nl.
Met andere woorden: Poetin’s Rusland wil zijn invloed en macht behouden. Het zag Oekraïne’s pro-westerse koers als een existentiële bedreiging. Dat was niet zozeer omdat de NAVO dan fysiek dichterbij kwam. Het was omdat Rusland daarmee zijn greep op “het verloren broertje” zou kwijtraken.
De tragische uitkomst is de oorlog die nu woedt. Een oorlog die, ongeacht de retoriek, neerkomt op een ongeprovoceerde agressie tegen een soeverein land. Ja, Rusland voelde zich in zekere zin geïsoleerd en geprovoceerd door het Westen. Maar niets rechtvaardigt het binnenvallen van een buurland en het ontkennen van een natie’s recht op zelfbeschikking. Dat is waarom Rusland de agressor is en blijft in de ogen van de wereldgemeenschap.
Het is belangrijk voor ons als toeschouwers om dubbele narratieven te herkennen. Dit geldt vooral voor iedereen die moeite heeft de wirwar aan info te volgen. Simpel gezegd: ja, Poetin was bang voor wat hij als NAVO-inmenging zag. Maar vooral handelde hij uit een ambitie en overtuiging dat Oekraïne “bij Rusland hoort”. Die imperialistische drijfveer maakt het conflict zoveel gevaarlijker. Het gaat niet over een specifieke NAVO-basis hier of daar. Het gaat over het bestaan van Oekraïne als onafhankelijk land.
Tot slot, wat kunnen we hiervan leren? Misschien wel dat we voorzichtig moeten zijn met simplistische verklaringen voor complexe conflicten. Als iemand beweert dat het “allemaal de schuld van de NAVO” is, dan mist die een groot deel van het plaatje.
Die persoon ziet slechts een deel. We zien slechts een deel van de situatie. Poetin wil misschien alleen maar een nieuwe tsaar zijn. Hij wil zijn rijk uitbreiden. Als iemand dat zegt, ziet die persoon de veiligheidsdilemma’s over het hoofd. Hij erkent deze uitdagingen niet. Die persoon mist óók context. De realiteit is, zoals zo vaak, gelaagd. In dit geval is Poetin’s oorlog in Oekraïne een strategische confrontatie met het Westen. Daarnaast is het een neo-imperialistische greep naar macht.
Voor de Oekraïners op de grond maakt het weinig uit waarom de bommen vallen. Voor hen telt dat ze vallen. Hun vrijheid staat op het spel. Maar voor ons, als nieuwsconsumenten, is het cruciaal om de desinformatie te doorzien. Nee, de NAVO heeft deze oorlog niet “uitgelokt” in de simpele zin zoals Kremlin-apologeten bewerenpointer.kro-ncrv.nlspectator.clingendael.org. Rusland had andere keuzes. Poetin heeft zelf besloten de koers van geweld te varen. Hij wordt gedreven door een wereldbeeld waarin Oekraïne geen eigen plek heeft.
Laten we hopen dat deze inzichten helpen om de propaganda van de feiten te scheiden. Uiteindelijk is kennis ons sterkste wapen tegen valse narratieven. Hiermee leveren we een kleine, maar belangrijke bijdrage aan gerechtigheid voor Oekraïne.
Bronnen:
De informatie in deze blog is gebaseerd op een uitgebreide factcheck en analyses van diverse bronnen. Enkele key bronnen zijn onder meer een factcheck-marathon van Pointer (KRO-NCRV)pointer.kro-ncrv.nlpointer.kro-ncrv.nl, uitspraken van Poetin zelf in Reuters en Washington Post archieven reuters.comwashingtonpost.com, analyses van historici zoals Timothy Snyder pointer.kro-ncrv.nl, en rapportage van Atlantic Council over Poetins beruchte essay atlanticcouncil.org atlanticcouncil.org. Daarnaast is gebruik gemaakt van open brieven en brondocumenten die Sachs’ optreden en Russische propaganda duiden voxukraine.org, en nieuwsartikelen (o.a. Politico) over recente ontwikkelingen zoals Finlands NAVO-toetreding politico.eu. Deze bronnen bevestigen het beeld dat Poetin’s oorlog niet één enkelvoudige oorzaak kent. Het is een samenloop van strategische en ideologische motieven.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
https://www.steunfondsvooroekraine.be/donatiepagina
Liefs Annemie