Hypervigilantie en de impact op je dagelijks leven

Het opnieuw bedraden van hypervigilantie kost tijd. Het gaat er niet om er doorheen te duwen of het te negeren. Het gaat erom nauwkeurig te kiezen om vertrouwen, keuze, veiligheid en keuzevrijheid te oefenen.

Hypervigilantie, of hyperwaakzaamheid, is een toestand van verhoogde alertheid en gevoeligheid voor omgevingsstimuli. Dit kan voorkomen bij verschillende psychologische aandoeningen zoals posttraumatische stressstoornis (PTSS), angststoornissen en andere stressgerelateerde stoornissen. Hier zijn enkele voorbeelden van hypervigilantie:

Constante scan van de omgeving:
- Iemand kijkt voortdurend om zich heen en let op eventuele bedreigingen. Dit gebeurt zelfs in situaties die objectief gezien veilig zijn, zoals in een restaurant of een park.
Overreactie op geluiden:
- Een persoon kan schrikken of angstig reageren op plotselinge geluiden zoals een dichtslaande deur, sirenes, of het geluid van voetstappen.
Slaapproblemen:
- Moeilijkheden om in slaap te vallen of in slaap te blijven. Dit komt door de voortdurende alertheid. Ook is er het gevoel dat je altijd op je hoede moet zijn.
Prikkelbaarheid en nervositeit:
- Verhoogde prikkelbaarheid en een constante staat van zenuwachtigheid, waarbij men snel boos of angstig wordt.
Vermijden van drukke of onbekende plaatsen:
- Vermijden van situaties of locaties die als potentieel gevaarlijk worden gezien, zoals drukke straten, winkelcentra of sociale bijeenkomsten.
Lichamelijke spanning:
- Constante lichamelijke spanning, zoals gespannen spieren, hoofdpijn, of maagklachten als gevolg van de voortdurende alertheid.
Overdreven veiligheidsmaatregelen:
- Overmatig controleren of deuren en ramen op slot zijn. Voortdurend checken of er gevaar is. Altijd een “escape plan” klaar hebben.
Problemen met concentratie:
- Moeite hebben om zich te concentreren op taken of gesprekken. Men is voortdurend afgeleid door de omgeving. Daardoor is men op zoek naar mogelijke bedreigingen.
Hyperbewustzijn van mensen in de omgeving:
- Extreem letten op de handelingen, gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal van anderen om mogelijke bedreigingen te identificeren.
Herinneringen en flashbacks:
- Het herbeleven van traumatische gebeurtenissen in de vorm van herinneringen of flashbacks, waardoor men zich voortdurend op de hoede voelt.

Deze voorbeelden illustreren hoe hypervigilantie het dagelijks leven van iemand kan beïnvloeden. Het bereikt vaak het punt dat het normale functioneren ernstig wordt aangetast. Ook de kwaliteit van leven kan daardoor ernstig worden aangetast.

Welke van deze oefeningen ga je uitproberen?

Door te werken aan je vermogen tot vertrouwen, veiligheid en keuzevrijheid, kun je percepties van gevaar ombuigen naar veiligheid.

Hier zijn een paar oefeningen voor het opnieuw bedraden van hypervigilantie.

Wanneer je een ruimte binnenloopt, begin je signalen van veiligheid op te merken.
Dit kunnen mooie planten zijn, een boom, een foto. Alles wat goed voelt in je lichaam als je ernaar kijkt. Besteed wat tijd aan het opnemen van deze dingen die signalen van veiligheid voor je zijn.

Oriëntatie:

Kijk langzaam rond in de ruimte en gebruik de beweging van je ogen om de weg te wijzen.
Blijf in je lichaam en voel echt elke sensatie.
Dit is een praktijk van dr. Peter Levine.
Wanneer je een ruimte binnenloopt, let dan op alle keuzes die je hebt. Denk na over wat je eraan kunt doen. U kunt bijvoorbeeld de deur zien en merken dat u de kamer kunt verlaten, enz.

Neem kleine risico’s door te vertrouwen op je intuïtie. Vertrouw ook op andere mensen die zich relatief veilig voelen. Als ze trainen, herinner jezelf eraan hoeveel je het leven, anderen en jezelf kunt vertrouwen. Voel het echt met je hele lichaam.

Vergroot je Inzicht: Vijf Betrokkenheidsvragen over Hypervigilantie

Welke voorbeelden van hypervigilantie herken je het meest in je eigen leven of dat van anderen?
Hoe denk je dat het werken aan vertrouwen en keuzevrijheid je perceptie van veiligheid kan beïnvloeden?
Welke signalen van veiligheid kun je gemakkelijk opmerken in jouw omgeving?
Welke van de oefeningen voor het opnieuw bedraden van hypervigilantie zou je het eerst willen uitproberen en waarom?
Hoe zou je jouw dagelijkse leven kunnen aanpassen om hypervigilantie te verminderen en meer rust te ervaren?

Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.

Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.