Narcistische trekken, angst en Facebook: wat toont één studie?

Narcistische trekken en Facebook vormen een onderzoeksthema, maar veel op Facebook kijken vertelt niet welke persoonlijkheid iemand heeft. Een studie kan wel onderzoeken of scores op vragenlijsten met elkaar samenhangen. Het verschil tussen die twee vragen is belangrijk als je onderzoek over narcisme en sociale media leest.

De studie over narcistische trekken en Facebook

Brailovskaia, Rohmann, Bierhoff en Margraf publiceerden op 2 november 2020 The anxious addictive narcissist. Zij onderzochten 327 Facebookgebruikers uit Duitsland. De steekproef bestond grotendeels uit jonge vrouwen en studenten. Deelnemers rapporteerden narcistische trekken, angstklachten en kenmerken van problematisch Facebookgebruik.

Zowel grandioze als kwetsbare narcistische trekken hingen samen met angstklachten en problematisch gebruik. In het statistische model werd een deel van het verband via angstklachten beschreven. De onderzoekers noemen belangrijke beperkingen: met gegevens van één meetmoment kan de richting van oorzaak en gevolg niet worden vastgesteld; de samenstelling van de steekproef beperkt de veralgemening.

Wat je hier niet uit kunt afleiden

Het onderzoek toont niet dat angst door narcisme ontstaat, dat Facebook iemands sociale vaardigheden beschadigt of dat een bepaalde behandeling bewezen werkt. Het stelt evenmin bij alle deelnemers een persoonlijkheidsstoornis vast. Begrippen op een vragenlijst zijn geen diagnose van de persoon die jij online ziet.

Ook “statistische voorspeller” betekent hier niet dat men de toekomst van een individuele gebruiker heeft gevolgd. Een samenhang in een model kan een onderzoeksvraag opleveren, maar rechtvaardigt geen zekerheid over iemands verborgen angst, bedoelingen of toekomstige gedrag. De bevindingen over Facebook in deze steekproef mogen niet vanzelf op ieder platform en elke leeftijd worden toegepast.

Kijk bij jezelf naar gevolgen en keuzeruimte

Als je jouw eigen gebruik wilt bespreken, kun je concreet beschrijven wat je opmerkt. Onderbreek je regelmatig iets wat je belangrijk vindt? Blijf je langer online dan je wilde? Welke rol spelen contact, informatie, afleiding of de verwachting snel te moeten antwoorden? Dit zijn vragen voor een gesprek, geen nieuwe diagnosetest.

Je kunt een bescheiden aanpassing proberen, bijvoorbeeld één soort melding uitzetten of een gewenst moment zonder scherm afspreken. Kijk of dat praktisch helpt en pas het aan wanneer nodig. De studie bewijst geen optimaal tijdschema. Worden angst of gebruiksproblemen belastend, bespreek dan jouw situatie met een huisarts of gekwalificeerde hulpverlener.

Gebruik het onderzoek niet als etiket voor iemand anders

Vaak posten, reacties controleren of veel tijd aan een profiel besteden vertelt niet waarom iemand dat doet. Bespreek liever het waarneembare gedrag en de gevolgen in jullie contact: “Ik wil dit gesprek graag afronden zonder de telefoon ertussen.” Je hoeft geen narcisme vast te stellen om een eigen grens te verwoorden.

Wil je zelf een onderzoeksbericht toetsen? Gebruik dan de vrijwillige oefening in broncontrole: noteer de claim, de onderzochte groep en wat de onderzoeksopzet niet kan aantonen. Voor het verschil tussen trekken en een klinische beoordeling lees je onze begrippenuitleg over pathologisch narcisme.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.