Ik zal er zijn: Over inclusiviteit binnen kerken

Hoe krijg ik volledig gelijk?

Er is een verontrustende trend binnen verschillende kerken vandaag.
Simpel gezegd, we zien de omhelzing van onze kerken minder en minder inclusief. Jezus bracht inclusiviteit naar voor in de Bergrede. “Ik zal er zijn” voor een exclusieve groep die een bepaalde doctrine, theologie of filosofie aanhangt.

Zelfs in mijn eigen parochie krijgen we de kans niet om mee te werken aan het openhouden van de kerk. We krijgen ook geen kans om mee te werken aan catechese. Dit komt omdat we mogelijk enkele andere ideeën hebben.
Meer-en-meer eisen onze kerken een zuiverheid en exclusiviteit die niet wordt geëist door Jezus in de evangeliën. Jezus spreekt over een God als ‘ik zal er zijn’, de onnoembare, de redder.

Inderdaad het woord “inclusiviteit” wordt vaak lichtvaardig afgedaan. Men ziet het vaak als onderdeel van de “Ik ben spiritueel, maar niet religieus” ethos. Inclusiviteit lijkt daardoor slechts een soort lichtgewicht “New-Age” ding te zijn. Toch is het een centrale vraag binnen het Christelijk discipelschap zelf. Als je er bent voor de ander pas je ‘ik zal er zijn toe’.

Wat betekent het inclusief te zijn? Ik zal er zijn.

Liefde heeft geen label. Verscheidenheid en inclusiviteit in een gemeenschap.

We kunnen beginnen met het woord “katholiek”. Het tegenovergestelde van “katholiek” zijn is niet “protestant”. Het tegenovergestelde van ‘katholiek’ zijn is een smalle, exclusieve en overdreven selectiviteit. Het betekent een beperkte omhelzing.
Daarom dat het tegenovergestelde van “katholiek” zijn is om onze geloofsfamilie al te eng te definiëren.

“Katholiek” betekent in feite breed, algemeen. ‘Ik zal er zijn” voor iedereen.

Het betekent het incarneren van de omhelzing van een overvloedige en verloren God. Zijn zon schijnt op alles zonder onderscheid. Dit geldt voor de slechte en de goede.
Jezus heeft dit eens gedefinieerd door te zeggen: “In het huis van mijn vader zijn er vele kamers.”
Gods hart is breed. Overvloedig, verloren, en universeel-omhelzend is Gods hart. Een hart dat zorgt om te bidden voor die “andere schapen die niet van deze stal” zijn. Een hart dat hen ook omhelst.

Jezus was geen narcist

In de Evangeliën zien we dat Jezus ‘passie voor inclusiviteit bijna altijd boven zijn zorg voor zuiverheid en waardigheid gaat.
Hij associeert zich en dineert met zondaars. Er moet geen voorafgaande morele voorwaarde worden voldaan om aanwezig te zijn voor de zondaars.

De discipelen van de messias proberen altijd om bepaalde mensen weg te houden van Christus. Vele goede oprechte kerkmensen van vandaag doen hetzelfde. Die mensen worden geacht hem onwaardig te zijn.

Maar Jezus protesteerde altijd dat hij dat soort van bescherming niet nodig had. Inderdaad, hij wilde ze allemaal laten naar hem toekomen:
Laat ze tot mij komen! Inderdaad, dat is nog steeds Jezus ‘oproep: Laat ze tot mij komen, allemaal!

We moeten meer inclusief zijn. Religieuze inclusie.

Ik benadruk dit, omdat tegenwoordig ons gelovige gemeenschap krimpt in België. We zitten niet empathisch te huilen over dit verlies van heelheid. In plaats daarvan zijn we meer vatbaar voor stiekeme vrolijkheid: Opgeruimd staat netjes. Ze waren geen echte christenen toch.

In de woorden van enkele katholieke commentatoren waren ze cafetaria-katholieken. Ze plukken en kiezen welke delen van het Evangelie ze willen. Ze draaien een vlezig Katholicisme in een katholiek-Light.

Een dergelijke uitspraak echter die oprecht en goed bedoeld is, moet opereren onder twee grote voorzichtigheidssignalen:

Ten eerste, een dergelijke beslissing laat de persoon nogal kwetsbaar achter.
Wie is een echte, volledig praktiserende katholiek?

Als je een definitie wilt opstellen wat het betekent om een “praktiserende katholiek” te zijn, moet je de taakomschrijving bekijken. Daarna bestudeer je de klassieke werkdefinities om tot een formule te komen.

Maar voorafgaand aan het opstellen van een definitie is het besef dat helemaal, geen enkele uitzondering nu te kort schieten. Alleen Jezus en Maria waren volledig praktiserende katholieken ooit.

We zijn allemaal cafetaria – katholieken.

We hebben allemaal tekorten; hebben allemaal tekortkomingen, en allen leven en lezen het Evangelie enigszins selectief, ikzelf ook.

Om de meest opvallende voorbeeld te noemen: Velen van ons dragen meer zorg over het aantal keren kerk-gaan. Ze hechten ook veel belang aan de eigen moraal. Ondertussen verwaarlozen ze de sociale en presentie opdracht voor de kwetsbaren.

Anderen keren dit gewoon om. Beiden stellen zich vragen over de andere en vergelijken.
Wie is dichter bij Jezus?
Wie is meer een cafetaria-katholiek?

Het antwoord op die vraag ligt in de geheime wereld van het geweten.
Maar wat we wel weten is dat niemand van ons het volledig perfect doet.

Ieder van ons heeft Gods vergeving nodig. We hebben ook het geduld van onze kerkelijke gemeenschappen nodig.

Het tweede waarschuwingssignaal is dit:

De God die Jezus ons openbaart, is een God van oneindige overvloed.
Binnen God, is er geen schaarste, geen gierigheid, geen sparen van genade.
Zoals de gelijkenis van de zaaier duidelijk maakt, verstrooit deze God zijn zaad lukraak. Hij doet dit op elke soort bodem: slechte bodem, middelmatige bodem, goede grond en uitstekende bodem.

God kan dit doen, omdat Gods liefde en genade onbegrensdheid is.
God, zo lijkt het, zorgt er niet voor dat iemand goedkope,
onverdiende genade ontvangt.

Jezus verzekert ons dat God verloren is:

Net als de vader van de verloren zoon en zijn oudere broer, omarmt God de misstappen van onze onvolwassenheid. Hij omarmt ook de bitterheid en wrok in onze volwassenheid.
Goede religie moet dat allebei eren.

Vandaag, aan beide kanten van de ideologische kloof, moeten we ons herinneren. Conservatief of liberaal dat is om het even. We moeten weten wat het betekent om onder een overvloedige, verloren, algemeen omarmende ‘katholieke’ God te leven.

Wat het betekent een constant leven te lijden dat zich uitstrekt van het hart om een steeds breder inclusivisme. Maar hoe breed zijn onze harten?

Exclusiviteit kan zich maskeren als diepte en als passie, voor de waarheid.

Maar het openbaart zich altijd, in ons onvermogen om ambiguïteit en anders-zijn te aanvaarden zoals Jezus deed. Daarom dat we dat behandelen met stijfheid en angst, alsof “Ik zal er zijn.” en Jezus onze bescherming nodig hebben.

Wat nog belangrijker is, is dat het vaak blijkt dat daar weinig echte empathie wordt ervaren. Degenen buiten de eigen kring voelen dit. Mensen buiten deze groep voelen vaak geen echte empathie. Daaruit blijkt dat we die verloren God met zijn overvloedigheid (ook aan diversiteit) niet eren.

Ben je het eens met de noodzaak aan inclusiviteit? Of ben je het eerder oneens? Pas je het niet toe in jouw gemeenschap? “Ik zal er zijn” voor iedereen of alleen maar voorwaardelijk? In hoeverre denk je dat je daarin Jezus volgt

Keywords: inclusiviteit, katholiek, Jezus, geloof, gemeenschap, exclusiviteit, genade, sociale rechtvaardigheid.
Tags: inclusiviteit, geloofsgemeenschap, katholiek, liefde, solidariteit, empathie, discipleschap.
Categorieën: Religie, Spiritualiteit, Sociale Vraagstukken.

Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.

Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.