Jezus bad dat zijn kerk één zou zijn, dat er eenheid in de kerk zou zijn. Paulus hekelde verdeeldheid in de kerk. De psalmist dacht na over hoe goed en aangenaam het is als verwanten in eenheid leven. We zijn nog ver verwijderd van het realiseren van deze visie van eenheid in de kerk.
Jaren geleden maakte H. Richard Niebuhr het punt duidelijk:
“ Denominationalisme in de christelijke kerk is zo’n niet erkende hypocrisie. Het vertegenwoordigt hoe het christendom zich heeft aangepast aan het kastenstelsel van de menselijke samenleving. De verdeling van de kerken volgt nauw de verdeling van mannen in de kasten van nationale, raciale en economische groepen.
Het trekt de kleurlijn in de kerk van God. Het zet de rijken en armen apart aan de tafel van de Heer. De gelukkigen kunnen genieten van de overvloed die ze hebben gegeven. Ondertussen voedt de ander zich met de korsten die hun armoede biedt. ”
Wat betekent eenheid in de kerk?
Betekent het dat iedereen hetzelfde is? Behelst eenheid dat iedereen in dezelfde stap marcheert? Betekent dit dat iedereen het overal over eens is? Omvat eenheid het wegwerken van verschil en diversiteit?
Helaas, soms wel. Bevrijdingstheologen hebben ons eraan herinnerd dat het aandringen op eenheid leidt tot hiërarchische systemen van overheersing. De Pax Romana was een soort hefboomwerkingseenheid. Van iedereen eisen dat ze zich aansluiten bij de dictator of de leider, of anders, is er geen eenheid.
Het is tirannie.
De kerk heeft de neiging gehad om bepaalde groepen te verdringen wanneer zij op eenheid aandrong. Dat blijkt uit de geschiedenis. Vooral degenen aan de rand werden vaak weggeduwd. In die tijdperken modelleerde de kerk zichzelf naar het rijk.
In sommige denominaties kan eenheid die imperiale vorm aannemen. Vaker wordt eenheid bereikt door theologische of confessionele trouw te eisen. Eenheid wordt ook bereikt door in overeenstemming te zijn met eurocentrische modellen van organisatie, ecclesiologie, theologie, liturgie, enzovoort. We denken dat we de juiste, pure theologie en ecclesiologie omhoog tillen. In feite stellen we de Europese theologie en ecclesiologie centraal.
In veel opzichten vertegenwoordigt dit de uitdaging waarmee we in de kerk van vandaag worden geconfronteerd.
Een monochromatische kerk heeft een probleem. Het wordt moeilijk om te herkennen welke werkelijkheden in de kerk cultureel zijn. Het is ook moeilijk om te onderscheiden welke werkelijkheden evangelisch zijn (dat wil zeggen, gecentreerd op het evangelie). Een eendimensionale kerk verkondigt een eendimensionaal evangelie. Hoe creëren we een inclusieve, samenhangende kerk zonder witwassen van de diversiteit?
Gelukkig heeft de christelijke traditie genoeg voorbeelden om ons de weg te wijzen.
Eenheid in de kerk zonder in te boeten aan diversiteit lijkt op hybriditeit. Hybriditeit ontmantelt hegemonie.
De incarnatie, in het centrum van ons geloof, leidt de weg.
Jezus is waarlijk God en waarlijk mens. Zijn menselijkheid offert zijn goddelijkheid niet op, noch offert zijn goddelijkheid zijn menselijkheid op. God demonstreert de ultieme zelfledigende dynamiek van goddelijkheid. Deze dynamiek is vreemd aan de Romeinse theologie. Hij neemt de vorm aan van een menselijke slaaf (Filippenzen 2).
Deze theologie van het kruis ondermijnt theologieën van suprematie en overheersing.
Het kan onze gids zijn als we nadenken over de eenheid in de kerk. God openbaart de grootste waarheid van het bestaan. Hij doet dit door solidariteit aan te gaan met de laagste levensvorm in het Romeinse rijk. Dat zijn de slaven. Dit is de essentie van een christelijke gemeenschap, als we eenheid in de kerk willen hebben, christelijke eenheid,
Virgilio Elizondo heeft ons geholpen de hybriditeit van Jezus’ aardse identiteit te begrijpen. Hij kwam uit Galilea, een kruispunt van naties en handelsroutes. Het was een deel van het land waar joden met heidenen waren getrouwd. Als Galileeër had hij een herkenbaar accent. Als een mestizo werd er op hem neergekeken door mensen van zuivere afkomst. Dit is vaak waar God beweegt: in de marge. Zijn we bereid om daarheen te gaan, of zullen we eisen om het centrum te zijn?
Pinksteren is weer een voorbeeld van eenheid te midden van verscheidenheid.
De Geest wordt uitgestort op alle vlees zoals Joël beloofde: mannen en vrouwen, jong en oud. Niemand heeft een monopolie. Mensen van over de hele wereld vinden een eenheid van de Geest die hun nationale verschillen overstijgt. Het gebeurt op het snijvlak van cultuur.
Het gebeurt in hybriditeit. Het lijkt misschien contra-intuïtief. We zullen de mystieke eenheid van de Geest pas vinden als we de diversiteit van het lichaam van Christus omarmen. Dit betekent dat we de volledige diversiteit moeten omarmen. De manier zal zijn om degenen in de marge aan te spreken.
Bovendien biedt Drie-eenheid zondag ons een venster op het goddelijke.
De Chalcedonische formule verkondigt één God in drie personen. Eén God, homousios, zonder een van de drie personen op te offeren. De Godheid is een gemeenschap van eenheid binnen diversiteit. De Drie-eenheid modelleert divers gemeenschappelijk leiderschap.
Het icoon:De Drie-eenheid, door Andrei Rublev, 15e eeuw.
De Drie-eenheid wordt afgebeeld als de drie engelen die aan Abraham verschenen bij de eik in Mamre in Genesis 18. Samen met eenheid, harmonie, liefde en vrede, beeldt het pictogram gelijkheid en androgeen uit zonder hiërarchie.
De apostel Paulus ervaart deze diversiteit in de hybriditeit van het leven in Joodse en niet-Joodse werelden.
Hij verkondigt een eenheid van allen die “in Christus” zijn. Dit geldt ongeacht hun afkomst, spijswetten of zelfs religieuze praktijken die zo heilig zijn als de besnijdenis. Eenheid is niet afhankelijk van taal, aanbiddingspatronen of zelfs God-taal. In Athene identificeert Paulus een van hun goden, de onbekende God, en introduceert die God als de gekruisigde. Vítor Westhelle zegt: “Zie, de hybride God.”
Het is bewonderenswaardig en zelfs wenselijk dat de bisschoppen met één stem willen spreken. De uitdaging is dat die stem vaak dezelfde mainstream stem is. Deze stem zet ondergeschikte en uitgebuite volkeren, theologieën en denkwijzen buitenspel. We kunnen manieren vinden om met één stem te spreken, maar wiens stem? De stemmen van de bisschoppen?
Nee, het moet de stem zijn van de hongerigen, de immigranten, de verachten en de gehandicapten. Om dit te doen, moeten we die stemmen vooraan in de zaal plaatsen. We moeten ze ook bovenaan onze agenda zetten. Ze zijn de prioriteit van ons werk. Onze missie zal zijn om Christus te vinden in de ander, waar hij heeft beloofd te zijn (Matteüs 25:35-45).
Voor Niebuhr was eenheid geen uniformiteit.
Het was rijk en arm aan dezelfde tafel, wat inzet en veel speelruimte vereist. We kunnen dit. Het is binnen handbereik als we bereid zijn er onze Poolster van te maken. We moeten ons concentreren op de gemarginaliseerden. Daarom moeten we ons niet richten op de territoriale geschillen en polemieken van Noord-Europa in de 16e eeuw.
We moeten ons onderdompelen in het leven van immigranten, vluchtelingen en mensen met een handicap. Daarbij moeten we ons ook verdiepen in het leven van iedereen die door de wereld wordt veracht en afgewezen. We zullen de luidruchtige en boze machthebbers afwijzen. Zij dreigen hun aanbod achter te houden als we de status-quo niet handhaven waarvan ze profiteren.
We kunnen deze ontologische verschuiving maken.
Dat kunnen en moeten we absoluut. Totdat we dat doen, zullen al onze pogingen om eenheid te smeden in werkelijkheid uniformiteit smeden. Dit zal onvermijdelijk resulteren in uitingen van suprematie.
Vertaling tekst Bisschop Michael Rinehart
Het narcisme in de kerk en in de samenleving belet dat we de essentie van gemeenschap verliezen. Ondertussen worden nog steeds slachtoffers gemaakt door misbruik, o.a. door spirituele narcisten. Evangelisatie is precies partij kiezen voor de mensen, groepen en gemeenschappen die afgewezen en uitgesloten worden.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie
Lees meer
Ontdek meer van Zelfzorghelpers samen vrij en verbonden met pycho-educatieve vorming.
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.