Deze EMDR-bronnen helpen je zien waarop een uitspraak over behandeling berust. Een studie onderzoekt een afgebakende vraag, een richtlijn weegt meerdere bronnen en een handboek beschrijft een werkwijze. Ze zijn niet onderling uitwisselbaar. Hieronder staat per bron de doelgroep, de onderzochte behandeling of functie en een belangrijke beperking.
Broncontrole: 24 oktober 2026. Dit is een toegelichte selectie bij de eerdere bibliografie, geen volledige actuele literatuurreview of persoonlijk behandeladvies. Voor een breder overzicht van klachten, herstel en passende ondersteuning lees je de centrale gids over traumaverwerking. Je hoeft niet eerst onderzoek te bestuderen om hulp te mogen vragen.
Richtlijnen: aanbevelingen voor een omschreven doelgroep
WHO: actualisering voor volwassenen met PTSS, 2023
De WHO-aanbeveling over psychologische interventies bij PTSS bij volwassenen noemt EMDR naast andere interventies die overwogen moeten worden. De WHO kwalificeert de aanbeveling als voorwaardelijk en de bewijskwaliteit als matig. Het gaat om volwassenen met PTSS, niet automatisch om iedereen met stress of een moeilijke relatie.
De oude vermelding “WHO 2013” verwees niet rechtstreeks naar de richtlijn. Het oorspronkelijke document uit 2013 blijft beschikbaar als historische bron; voor de actuele verwijzing gebruiken we daarnaast de actualisering uit 2023. Een richtlijnaanbeveling voorspelt geen individueel resultaat en bepaalt niet zelfstandig welke hulp bij jou past.
NICE NG116: doelgroep, timing en uitvoering
De NICE-richtlijn over PTSS maakt onderscheid naar leeftijd, tijd sinds de gebeurtenis en omstandigheden. Aanbevelingen 1.6.18–1.6.20 beschrijven EMDR voor volwassenen met PTSS of klinisch belangrijke PTSS-klachten na niet-gevechtsgerelateerd trauma. Tussen één en drie maanden speelt de voorkeur van de persoon mee; na drie maanden staat een aanbeveling om EMDR aan te bieden. De uitvoering vraagt getrainde behandelaars en supervisie.
Voor kinderen en jongeren geldt een andere afbakening: aanbeveling 1.6.13 bespreekt EMDR bij zeven- tot zeventienjarigen die meer dan drie maanden na het trauma hulp zoeken, wanneer traumagerichte cognitieve gedragstherapie niet aanslaat of deelname daaraan niet lukt. Deze Britse richtlijn is geen Nederlandse of Belgische toegangsregel. Laat een bevoegde behandelaar de betekenis voor jouw situatie toelichten.
Studie 1: volwassen Syrische vluchtelingen in een kamp
Acarturk en collega’s, 2016 — Psychological Medicine, 46(12), 2583–2593. Oorspronkelijke publicatie, DOI 10.1017/S0033291716001070.
Wie en wat? Zeventig volwassen Syrische vluchtelingen met een PTSS-diagnose in het Kilis-kamp in Turkije werden willekeurig toegewezen aan EMDR (37) of een wachtlijst (33). De studie volgde PTSS- en depressieve klachten, onder meer met de Harvard Trauma Questionnaire en de Impact of Event Scale–Revised. Metingen vonden vóór en één en vijf weken na de interventie plaats.
Wat werd gevonden? De EMDR-groep liet een grotere klachtenafname zien; het verschil bleef tot de korte vervolgmeting bestaan. Beperking: de vergelijking was met wachten, niet met een andere actieve behandeling. De specifieke kampcontext en korte opvolging beperken de vertaling naar andere groepen en langdurig herstel. Deze studie bewijst niet dat EMDR voor iedere vluchteling of iedere klacht dezelfde uitkomst heeft. De fiche berust op de oorspronkelijke abstract en publicatiegegevens.
Studie 2: kinderen met ernstig interpersoonlijk trauma
Jarero, Roque-López en Gomez, 2013 — Journal of EMDR Practice and Research, 7(1), 17–28. Oorspronkelijke publicatie, DOI 10.1891/1933-3196.7.1.17.
Wie en wat? Vierendertig kinderen namen deel aan een residentieel programma van een week met meerdere onderdelen: hulpbronnen opbouwen, een groepsprotocol met EMDR en voor 26 kinderen aanvullende individuele EMDR. Klachten werden vóór, na en bij opvolging beoordeeld met onder meer de Child’s Reaction to Traumatic Events Scale en de Short PTSD Rating Interview.
Wat werd gevonden? De scores verbeterden en de verbetering bleef zichtbaar bij de vervolgmeting. Beperking: er was geen gerandomiseerde controlegroep; de vergelijking tussen kinderen uit een gezin of instelling is geen vergelijking met onbehandelde kinderen. Door de combinatie van onderdelen kan de afzonderlijke bijdrage van EMDR niet worden vastgesteld. Deze fiche gebruikt het oorspronkelijke abstract en beschikbare resultaatpassages, geen volledige heranalyse van de gegevens.
Hulpmiddel: CASP beoordeelt onderzoek
Het Critical Appraisal Skills Programme biedt verschillende checklists voor onder meer gerandomiseerde studies en systematische reviews. De huidige verwijsinstructie van CASP noemt versies uit 2024. Dat vervangt hier de oude onduidelijke verwijzing naar een checklist uit 2017 via een verouderd downloadadres.
Een checklist helpt vragen stellen over opzet, resultaten en toepasbaarheid. Zij is zelf geen EMDR-effectstudie. Kies de checklist die bij het soort publicatie past: een losse gerandomiseerde studie vraagt andere beoordelingsvragen dan een review. Een ingevuld formulier maakt een bron ook niet automatisch overtuigend; de onderbouwing van de antwoorden blijft nodig.
Historisch handboek: Shapiro, 1995
Francine Shapiro publiceerde in 1995 het handboek Eye Movement Desensitization and Reprocessing: Basic Principles, Protocols, and Procedures bij The Guilford Press. De uitgever vermeldt de eerdere edities, waaronder de eerste editie uit 1995 en de tweede uit 2001. De derde editie wordt doorgaans als 2018 geciteerd; de uitgever vermeldt verschijningsdata eind 2017.
Dit is een professioneel handboek, geen nieuwe patiëntengroep of gerandomiseerde vergelijking. Het helpt de ontwikkeling en beschrijving van de methode plaatsen. Gebruik het niet als zelfstandig oefenprotocol voor traumaverwerking thuis en stel de historische editie niet voor als de meest recente richtlijn. De bibliografische controle hier omvat de uitgeversgegevens, niet alle hoofdstukken.
Welke oude verwijzing blijft onvoldoende duidelijk?
De eerdere bibliografie noemde Farrell, 2016, over transgenerationeel trauma en EMDR, met een verwijzing naar livingrelaxed.com. De precieze oorspronkelijke publicatie en datering konden bij deze controle niet eenduidig worden bevestigd. We gebruiken die vermelding daarom niet als onderbouwing van behandelwerking of van een biologisch overervingsmechanisme.
Ook de commerciële rehab-link uit de oude tekst is verwijderd. Voor de genoemde studies staan hierboven directe verwijzingen naar de oorspronkelijke publicaties. Onzekerheid over één vermelding betekent niet dat alle EMDR-onderzoek onzeker is; zij betekent dat die specifieke vermelding geen duidelijke bewijsfunctie krijgt.
Eén bron lezen zonder zelf een behandeling te kiezen
Kies bijvoorbeeld de studie met de Syrische vluchtelingen. Vraag: wie werd onderzocht, waarmee werd vergeleken en hoe lang werden de uitkomsten gevolgd? Vervolgens kun je noteren welke vraag voor jouw situatie nog openblijft. Dat is een leesopdracht, geen opdracht om je eigen diagnose of behandeling vast te stellen.
Een denkbeeldige vraag aan een hulpverlener kan zijn: “Welke richtlijn en welke gegevens zijn relevant voor mijn klachten en omstandigheden?” Voor informatie over het zoeken van begeleiding is er het overzicht van traumahulp in België en Nederland. Controleer bij een gekozen organisatie het actuele aanbod, de beroepsrol en de afspraken. Een bronnenlijst neemt die persoonlijke beoordeling niet over.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.