‘Er zijn geen homoseksuelen in dit land’. Hoe Poetins omarming van homofobie een weerspiegeling is van dictators uit het verleden.
Verhaal door Vasily Legeido. Dit is een verkorte vertaling.
Volgens de Russische propagandakanalen is een van de doelstellingen van Moskou’s invasie van Oekraïne het terugvechten tegen de ‘seksuele toegeeflijkheid’. en “moreel verval van het Westen.”
Vanaf het begin van de oorlog hebben Russische politici de ether overspoeld met verhalen.
Pro-regeringsnieuwsnetwerken verspreiden ook verhalen over de ‘verdorvenheid’ van het Oekraïense leger. Ze hebben homoseksualiteit herhaaldelijk gelijkgesteld met pedofilie. Ook stellen ze Russische troepen voor als helden die strijden voor ‘traditionele waarden’.
Maar hoe absurd deze retoriek ook mag zijn, ze is niet nieuw of uniek.
Door de geschiedenis heen zijn dezelfde ideeën herhaaldelijk naar voren gekomen in een verscheidenheid aan dictaturen. Deze variëren van Hitler’s Duitsland en Stalins Rusland tot Gambia en Oeganda in de 21e eeuw. Meduza legt uit waarom er op autoritairen van zowel rechts als links kan worden gerekend om LHBT+-mensen te vervolgen.
Op 30 november 2023 verklaarde het Russische Hooggerechtshof de “internationale LGBT-beweging” als een “extremistische organisatie”, verboden in Rusland. Mensenrechtenactivisten hebben gewaarschuwd dat het besluit waarschijnlijk zal leiden tot een toename van de intimidatie en vervolging van LHBTQ+-mensen. In het licht van de uitspraak delen we dit verhaal vanaf oktober 2022 opnieuw.
Willen we echt dat kinderen in Rusland ouder nr. 1 en ouder nr. 2 hebben?
Zijn we gek geworden? Willen we echt dat onze kinderen in hun hoofd krijgen dat er meer geslachten dan geslachten zijn? Willen we echt dat onze scholen perversies in hun hoofd hameren die leiden tot degradatie en uitsterven?
Dit was een van de vele uitweidingen van Vladimir Poetin. Hij deed dit tijdens zijn toespraak bij de ondertekeningsceremonie van de verdragen. Deze verdragen gingen over de annexatie van vier gedeeltelijk bezette Oekraïense gebieden door Rusland afgelopen maand.
De afgelopen jaren is de retoriek van de Russische president ten aanzien van LGBT-mensen wreder en intenser geworden.
In 2014 bijvoorbeeld, ondertekende Poetin de wet die ‘homopropaganda’ onder minderjarigen in Rusland verbiedt. Hij wees erop dat ‘niet-traditionele relaties’ nog steeds legaal waren in Rusland. Hij ontkende de beschuldigingen van mensenrechtengroeperingen dat de nieuwe wet discriminerend zou zijn.
Aan de andere kant noemde hij in dezelfde toespraak ‘homoseksualiteit’ en ‘pedofilie’ als onderdeel van dezelfde lijst. Dit impliceert een gelijkenis of verband daartussen. Zelfs eerder, in 2013, zei hij dat “in de Euro-Atlantische landen morele principes en traditionele identiteit worden ontkend.
[Die landen] implementeren beleid dat gezinnen met meerdere kinderen op hetzelfde niveau plaatst als partnerschappen tussen mensen van hetzelfde geslacht. Het beleid zet het geloof in God op hetzelfde niveau als het geloof in Satan.”
Naast het belasteren van LHBT+-mensen vertelt Poetin valse verhalen.
Hij beweert dat er in westerse landen serieus gesproken wordt over het registreren van partijen. Deze partijen hebben als doel om pedofilie te bevorderen.
De partij waar hij het waarschijnlijk over had, werd in 2006 in Nederland opgericht en telde slechts drie leden. Het werd in 2010 ontbonden na wijdverbreide publieke verontwaardiging.
Desalniettemin, terwijl Poetin op zijn minst deed alsof dat LHBT+-mensen in Rusland dezelfde rechten hebben als ieder ander. Dit is afgezien van de “propaganda” wet. Nu spreekt hij over hen als een kracht waartegen moet worden gevochten.
Hij wil niet dat Rusland genormaliseerd wordt. Dit is een van zijn doelen.
Poetin heeft in zijn annexatietoespraak feitelijk gezegd dat een van de doelstellingen van de Russische invasie in Oekraïne is. Het doel is om de normalisering in Rusland te voorkomen. Hij wil voorkomen dat Rusland genormaliseerd wordt. Bovendien wil hij hiermee bepaalde ontwikkelingen tegengaan. Dit betreft alle seksualiteiten die niet gesanctioneerd zijn door de staat.
Ondertussen beschouwen Poetin en zijn propagandisten het idee dat er meer dan twee geslachten zijn anders. Het is veranderd van een “perversie” in een “existentiële bedreiging voor het land en zijn bevolking.” In het Russische staatsdiscours is homoseksualiteit snel een inherent kenmerk geworden van de Russische vijanden. Het is net zo inherent als hun ‘toewijding aan nazi- of fascistische ideeën’.
Op 1 oktober bijvoorbeeld beweerde pro-Kremlin-filmacteur en plaatsvervanger van de Russische Doema, Dmitry Pevtsov. Hij zei dat Russische troepen vechten voor “dat gezinnen uit een moeder zullen bestaan”. , een vader en kinderen – niet een of andere man, een andere man en een andere wie-weet-wat.”
Flikkers als verdedigers van Oekraïne
En tijdens een Russische talkshow in mei zei hij dat “militante flikkers de belangrijkste verdedigers zijn geworden. Ze verdedigen nu de Oekraïense waarden.”
De retoriek van de Russische autoriteiten rond gender en seksualiteit vertoont een opmerkelijke gelijkenis. Deze lijkt op die van talloze andere totalitaire, autoritaire en dictatoriale regimes.
Om inzicht te krijgen in waarom deze vorm van intolerantie consequent een integrale rol speelt, keek Meduza naar de geschiedenis. Dictators gebruiken deze intolerantie om de macht te behouden. Meduza wendde zich tot de geschiedenis.
De nazi’s verachtten en vreesden tegelijkertijd LGBT-mensen.
Het idee van een door de overheid erkende verbintenis tussen één man en één vrouw is een fundamenteel principe. Dit is de enige toegestane soort romantische relatie. Het is kenmerkend voor de meeste fascistische regimes.
Bovendien moeten beide leden van de relatie hun geslacht begrijpen op een manier die ‘matcht’ met hun geslachtskenmerken.
De meeste fascistische regeringen beschouwen travestie en transgender-zijn net zo “afwijkend” als bijvoorbeeld seks tussen twee mannen. Het is geen toeval. In Vichy-Frankrijk werd het staatsmotto veranderd van Liberté, Egalité, Fraternité (Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap) in Travail, Famille, Patrie (Werk, Familie, Vaderland).
De laatste wetsvoorstellen vanuit homofobia
Pakket wetsvoorstellen dat ‘LGBT-propaganda’ verbiedt, werd onlangs ingediend bij de Doema.
In het Derde Rijk stonden LHBT+-mensen voor massale vervolging. Ze werden gezien als een bedreiging voor het welzijn van de staat en het volk.
In de hoofden van nazi-propagandisten waren homo’s de antithese van alles wat Arische patriotten moesten belichamen. Zij moesten ascese en mannelijkheid tonen. Ze moesten ook bereid zijn om plezier op te geven. Ze moesten amusement opzij zetten om zich aan het vaderland en de Führer te wijden.
Seksuele ‘perversie’ werd in Hitlers Duitsland gezien als een overblijfsel van de decadentie en het hedonisme van de Weimarrepubliek.
De nazi’s probeerden alle banden met hun voorgangerstaat te verbreken. Ze verscherpten de wetgeving die seksuele relaties tussen mannen strafbaar stelt.
Vanaf 1933 kwam de Nationaal Socialistische Partij aan de macht. De dictatuur van Hitler werd gevestigd. Voor de vervolging van homoseksualiteit was niet langer zelfs een fysiek bewijs nodig. je was verdachte indien je te intens kijkt naar een andere man.
Net als in veel dictaturen brachten de nazi’s een beeld van LGBT+-mensen naar voren. Dit beeld was gebaseerd op twee tegenstrijdige uitgangspunten. De nazi’s beschreven LGBT+-mensen op twee uiteenlopende manieren. De eerste was dat LGBT+-mensen zwakke, zielige, zieke mensen waren. Zij verdienden het niet om deel uit te maken van de samenleving.
Een dodelijk virus
De tweede was dat homoseksualiteit werd doorgegeven als een dodelijk virus. Het zou de Duitse samenleving van binnenuit kunnen vernietigen. De juiste maatregelen moesten worden genomen om deze te verslaan.
LGBT-mensen werden aan de ene kant afgeschilderd als onmenselijke mensen. Deze mensen verdienden volgens de propaganda minachting. Aan de andere kant werden ze beschuldigd enkele van de gevaarlijkste vijanden van de staat te zijn. De propaganda slaagde er niet in uit te leggen hoe een zo zwakke groep tegelijkertijd zo machtig kon zijn.
Heerszuchtig
In de nazi-propaganda werden homoseksuelen over het algemeen afgeschilderd als zwakke wezens. Ze werden gezien als laf, ineenkrimpend en onbetrouwbaar. Dit heeft de Nederlandse historicus Harry Oosterhuis geschreven.
“[Maar] volgens Hitler en Himmler leken ze niettemin een heerszuchtig karakter te bezitten. Ze beschikten over speciale intuïties en vaardigheden die aan ‘normale’ mensen werden onthouden. Ze waren in staat zich in het geheim sterk te organiseren en vervolgens naar de macht te grijpen.”
Arrestaties door homofobia
In de twaalf jaar dat het Derde Rijk bestond, arresteerde men volgens de schattingen van historici ongeveer 100.000 mannen wegens vermeende betrokkenheid bij “onnatuurlijke seksuele handelingen”.
Van de 53.400 veroordeelde mannen werden er tussen de 5000 en 15.000 naar concentratiekampen gestuurd. De rest kreeg gevangenisstraffen of werd gedwongen een ‘behandeling’ te ondergaan.
De vervolging van LHBT+-mensen werd ook erger naarmate de tijd verstreek. Van januari 1933 tot juni 1935 kloeg men ongeveer 4000 mannen aan wegens ‘onnatuurlijke seksuele handelingen’. Dit aantal steeg tot minstens 40.000 van juni 1935 tot juni 1938.
Communistische regimes waren niet vriendelijker i.v.m. homofobia
In 1934 schreef een openlijk homoseksuele Schotse journalist en communist genaamd Harry Whyte een open brief aan Joseph Stalin. Hij wilde de Sovjetleider uitleggen waarom. Naar zijn mening kan een homoseksueel worden beschouwd als iemand die het lidmaatschap van de Communistische Partij waardig is.
Whyte woonde destijds al een aantal jaren in de USSR. Hij werkte als schrijver voor de Engelstalige Sovjet-propaganda-outlet Moskou Daily News. Whyte citeerde brieven van Marx en Engels en de toespraken van Stalin zelf. Hij bekritiseerde de manier waarop men homomannen behandelde onder het kapitalisme en het fascisme. Bovendien zei hij dat hij zelfs Sovjetpsychiaters had bezocht. Hij had hen gevraagd hem te ‘genezen’. Ze hadden toegegeven dat dit misschien onmogelijk was. Vervolgens vergeleek hij de strijd voor homorechten met de strijd voor vrouwenrechten.
Stalin
Whyte verwachtte dat Stalin ontvankelijk zou zijn voor zijn argumenten. Hij dacht dat Stalin een vriendelijker kijk op homomannen zou hebben dan die van de Britse autoriteiten. In plaats daarvan was het antwoord van de dictator kort en vijandig: “Een idioot en een gedegenereerde.”
Kort daarna verliet Harry Whyte de Sovjet-Unie. Hij werd uit de Communistische Partij gezet. Dit gebeurde niet voordat Maxim Gorky een reactie publiceerde op zijn brief in de Sovjetkrant Pravda.
“In een land waar het proletariaat moedig en succesvol handelt”, schreef Gorky. “Homoseksualiteit corrumpeert jonge mensen. Deze wordt erkend als sociaal crimineel en wordt bestraft.”
Reactionairder en repressiever was dan die van de tsjaar.
Universele gelijkheid is officieel een van de belangrijkste idealen van communistische en socialistische regimes. Toch waren de omstandigheden voor LGBT-mensen in de Sovjet-Unie vergelijkbaar. Deze omstandigheden waren hetzelfde als die van homoseksuele mensen in fascistische dictaturen.
Het decennium dat volgde op de relatief vrije jaren twintig was zeer bepalend. Men keurde wetgeving goed die nog reactionairder en repressiever was dan die van het Russische rijk.
Net als de nazi’s bekeken de Sovjetleiders LHBT+-mensen met zowel minachting als angst. In het officiële discours werden homoseksuelen afgeschilderd als onbetrouwbare figuren die vatbaar waren voor bedrog en verraad.
Het jaar voor de brief van Whyte heeft het Centraal Uitvoerend Comité van de USSR ‘sodomie’ gecriminaliseerd. vrijwillige seks tussen twee mannen strafbaar stellen met maximaal vijf jaar gevangenisstraf.
Sodomie
Maar anders dan in de fascistische regimes, vond de vervolging van homo’s en transgenders vooral onder de algemene bevolking plaats. In de huidige situatie is er sprake van ‘sodomie’. beschuldigingen in de Sovjet-Unie werden vaak gebruikt als voorwendsel voor politieke zuiveringen.
Geconfronteerd worden met een “sodomie”- aanklacht onder de regering van Stalin kwam neer op beschuldigd worden van verraad.
In de daaropvolgende 60 jaar werden ongeveer 60.000 mensen veroordeeld voor ‘sodomie’. Als je deze aanklachten op je naam had staan, was het vaak onmogelijk om werk te vinden. Ook kon je je niet inschrijven aan de universiteit.
Het Cuba van Fidel Castro was een andere communistische staat waarin LHBT+-mensen te maken kregen met brute repressie en homofobia.
Tientallen jaren nadat Castro in 1959 aan de macht kwam, stuurde men LHBT+-mensen naar werkkampen. Ze moesten publiekelijk afstand doen van hun ‘criminele voorkeuren’.
De politie arresteerde mannen wier gedrag zij ‘vrouwelijk’ vonden of die zich ‘als een hippie’ kleedden. Onderzoekers wikkelden homomannen in prikkeldraad. Ze begroeven hen tot aan hun nek. Ze beroofden hen van voedsel en water om bekentenissen af te dwingen.
Castro normaliseerde en moedigde homofobie ook onder het publiek aan. Net als de huidige Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov dacht de Cubaanse dictator dat er geen homoseksuelen in dit land zijn.
De mannelijkheidscultus
Nina Chroesjtsjeva is hoogleraar internationale zaken aan The New School. Ze is ook de kleindochter van Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov. Chroesjtsjeva heeft verklaard dat autoritaire leiders consequent LGBT+ mensen vervolgen. Ze doen dit vanwege hun voortdurende behoefte om hun eigen kracht te benadrukken.
Het beeld van een man als de belichaming van mannelijkheid, zo schrijft ze, is verbonden met de ‘natuurlijke orde’. Deze orde bestaat in de hoofden van deze leiders. Deze orde omvat de dingen. De schending hiervan vormt een onmiddellijke bedreiging voor hun voortdurende macht.
Bij dictators en hun aanhangers veroorzaken queer-mensen niet alleen walging en verwarring.
Ze veroorzaken ook angst, omdat ze een ‘alternatieve’ orde vertegenwoordigen.
Onder het totalitarisme is het homofobe discours meestal gebaseerd op het idee. Als relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht of niet-binaire genderidentiteiten worden genormaliseerd, zal er geen plaats zijn voor ‘normale’ mensen. Dit idee stelt dat er geen plaats is voor ‘normale’ mensen in de ‘nieuwe’ wereld.
LGBT+-mensen zijn consequent te maken gehad met vervolging onder fascistische en communistische regimes. Toch propageren dictators het idee dat queer-mensen degenen zijn die een gevaar vormen voor anderen.
Zoals Chroesjtsjeva schreef in een column uit 2021:
Deze leiders’ vertrouwen op ‘hegemonistische mannelijkheid’ is niet onverwacht. Het idee dat mannen sterk, stoer en dominant moeten zijn, wordt gebruikt om hun positie te versterken. Autoritaire staten zijn fundamenteel zwak, en dictators zijn fundamenteel onzeker. Ze proberen dus voortdurend kracht uit te stralen.
Maar in de snel veranderende wereld van vandaag voelen ook gewone mensen zich onzeker.
Vooral degenen die denken dat hun traditioneel ‘dominante’ posities worden uitgehold. Dat maakt hen gretig om sterke mannen te omarmen. Deze mannen beloven een terugkeer naar de orde en voorspelbaarheid van een sociaal rigider verleden.
Met andere woorden: mensen zijn bang voor verandering. Ze denken dat ze macholeiders en patriarchale regels nodig hebben om hen te beschermen.
De eerste taak van autoritaire leiders die queer-mensen tot zondebok willen maken, is de bevolking ervan te overtuigen. Ze willen dat mensen geloven dat de seksualiteit van minderheden gevaarlijk is. Ze beweren meestal dat er een verband bestaat. Dit verband is tussen de seksualiteit of genderidentiteit die ze afkeuren en een of andere ingebeelde negatieve eigenschap.
Autoriteiten zouden bijvoorbeeld kunnen beweren dat LHBT+-mensen niet in staat zijn zich bezig te houden met patriottisme.
Ze zouden ook kunnen beweren dat LHBT+-mensen niet in staat zijn in de samenleving te leven. Ze zouden hun ‘afwijkende’ voorkeuren opdringen aan ‘normale’ mensen.
Om het homofobe sentiment onder het publiek aan te wakkeren, proberen propagandisten de heteroseksuele en cisgendermeerderheid ervan te overtuigen. Zij beweren dat de wereldbeelden van LHBT+-mensen anders zijn. De psyche van LHBT+-mensen zou hen doen lijken op indringers van een andere planeet.
Dit komt doordat het voor mensen veel gemakkelijker is om ‘buitenaardse wezens’ te haten. Het is moeilijker om mensen te haten die alles gemeen hebben met de meerderheid, behalve hun seksualiteit.
Leiders in autoritaire en totalitaire regimes beweren dat LHBT+-mensen een bedreiging vormen voor de demografie.
Ze schilderen homoseksualiteit of niet-binaire genderidentiteiten af als een virus. Dit virus kan van persoon op persoon worden doorgegeven.
Staatspropaganda probeert traditioneel mensen bang te maken. Er wordt beweerd dat de ‘verspreiding’ van homoseksualiteit zal leiden tot een daling van het geboortecijfer. Uiteindelijk zou dit kunnen leiden tot uitsterven.
Maar dit is een fantasie. Niets wat ook maar in de buurt komt hiervan is waargenomen. Dit geldt in enig democratisch land waar relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht legaal en sociaal aanvaardbaar zijn.
Een van de bekendste homofobe leiders ter wereld was Robert Mugabe, de premier van Zimbabwe van 1987 tot 2017. Toen hij zijn repressieve beleid tegen LHBT+-mensen probeerde te rechtvaardigen, presenteerde Mugabe vaak hetzelfde argumenten als Vladimir Poetin. Hij is de afgelopen jaren begonnen te beweren dat homo’s “schadelijk” zijn. Hij zegt ook dat ze “onnatuurlijk” zijn. Daarnaast noemt hij hun aanhangers “idioten” of “satanisten”.
Hoe Poetins omarming van homofobie een weerspiegeling is van dictators uit het verleden
Poetins retoriek en beleid tegenover LHBT+-mensen in Rusland
Sinds het begin van de oorlog hebben Russische politici en pro-regeringsnieuwsnetwerken de ether overspoeld met verhalen. Ze beschrijven de ‘verdorvenheid’ van het Oekraïense leger. Homoseksualiteit wordt herhaaldelijk gelijkgesteld met pedofilie. Russische troepen worden voorgesteld als helden die strijden voor ‘traditionele waarden’.
Dit was de context waarin het Russische Hooggerechtshof in november 2023 de “internationale LGBT-beweging” als een “extremistische organisatie” verklaarde. Mensenrechtenactivisten waarschuwden voor een toename van intimidatie en vervolging van LHBTQ+-mensen in Rusland.
De retoriek van de Russische autoriteiten rond gender en seksualiteit vertoont een opmerkelijke gelijkenis. Deze gelijkenis is met die van talloze andere totalitaire, autoritaire en dictatoriale regimes.
De nazi’s verachtten en vreesden tegelijkertijd LGBT-mensen
De meeste fascistische regeringen beschouwen travestie en transgender-zijn net zo “afwijkend” als seksuele relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht. In Vichy-Frankrijk werd het staatsmotto veranderd van Liberté, Egalité, Fraternité (Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap) in Travail, Famille, Patrie (Werk, Familie, Vaderland). Bovendien voerde Het Derde Rijk massale vervolging uit tegen LHBT+-mensen. Het noemde hen een bedreiging voor het welzijn van de staat en het volk.
De laatste wetsvoorstellen vanuit homofobie
In het Derde Rijk werden LHBT+-mensen geconfronteerd met massale vervolging. Zij werden uitgeroepen tot een bedreiging voor het welzijn van de staat en het volk.
Communistische regimes waren niet vriendelijker i.v.m. homofobie
Universele gelijkheid was officieel een van de belangrijkste idealen van communistische en socialistische regimes. Toch bevonden LGBT-mensen in de Sovjet-Unie zich in soortgelijke omstandigheden als homoseksuele mensen in fascistische dictaturen. Velen werden veroordeeld voor ‘sodomie’ en moesten extreme sociale repercussies dragen.
Belangorganisaties
- COC Nederland: Een Nederlandse belangenvereniging voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, trans- en intersekse personen.
- Çavaria: Een belangenorganisatie voor holebi’s en transgenders in Vlaanderen.
Wetenschappelijke referenties
- Magee, M., & Miller, E. (2021). Understanding the social and individual risks and impacts of the ‘propaganda’ of anti-LGBTQ+ initiatives. Journal of Social and Personal Relationships, 38(12), 3547-3565. DOI: 10.1177/0265407519887692
- Wheeler, L., & Wood, D. (2019). The psychological impact of anti-LGBTQ+ propaganda on minority populations in authoritarian regimes. Political Psychology, 40(5), 1021-1035. DOI: 10.1111/pops.12565
- Jackson, R., & Clark, S. (2018). Gender identity and state control: A comparative analysis of historical cases. Journal of Human Rights, 15(3), 418-432. DOI: 10.1080/14754835.2018.1488938
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie
