Heb jij ooit gedacht: “Waarom vecht Oekraïne nog?”
Misschien hoorde je iemand zeggen: “Kunnen ze niet gewoon wat land opgeven?” Dus alsof vrede een soort vastgoeddeal is. Daardoor lijkt het soms alsof grond zonder mensen gewoon aarde is. Maar er zijn hier mensen. Families, scholen, levens, dromen – alles wat vrede juist waard maakt om voor te vechten. Deze blik sluit aan bij de intrinsieke waarde van ieder mens.
Verdieping bij stap 2 van de leesroute Propaganda en kritisch denken. Deze politieke beschouwing vraagt aandacht voor de mensen achter uitspraken over grondgebied. Houd citaten, waarnemingen en interpretaties uit elkaar. Het vervolg helpt één bewering onderzoeken en nagaan wie zelf aan het woord komt, zodat een brede voorstelling concrete ervaringen niet verdringt.
Jouw vervolgstap: onderzoek één uitspraak over Oekraïne aan bron en context.
Daarom schreef Olya Burlyuk haar nieuwe essay De mythe van de ‘lege steppe’: hoe Europa Oekraïne verkeerd inschat (RaamopRusland). Want juist daardoor begrijpen we beter hoe het beeld van Oekraïne als lege vlakte diep in onze cultuur zit verankerd. We begrijpen ook waarom dat nu nog altijd gevolgen heeft.
Bovendien vertelt Kateryna Zarembo, Oekraïense politicoloog en moeder van vier, over een Italiaanse talkshowhost. Deze host vroeg haar herhaaldelijk of Oekraïners uit “de aan Rusland over te dragen gebieden” al geëvacueerd waren. Toen Kateryna verbaasd antwoordde: “Welke overdracht? Mensen daar bereiden hun kinderen voor op een nieuw schooljaar. In Oekraïne, niet in Rusland.”, bedankte de presentatrice haar voor een “alternatieve kijk”. Kortom: alsof feiten en menselijke waardigheid slechts meningen zijn.
Wie berichten over oorlog en internationale conflicten volgt, krijgt uiteenlopende claims en beelden te zien. Onze gids over propaganda herkennen en bronnen kritisch controleren helpt je die informatie te onderzoeken voordat je haar gelooft of deelt.
De obsessie met landverlies – een Westerse illusie
Wat Kateryna meemaakte, is dus geen uitzondering. Integendeel, het is symptomatisch voor een bredere denkfout: de “pornografie van landconcessies.” Dat klinkt brutaal, en dat is het ook. Het zegt veel over ons. We raken opgewonden bij het idee van vrede ten koste van andermans thuis.
We kennen het bovendien uit andere contexten: de pornografie van pijn (Susan Sontag) of de pornografie van armoede. Daardoor leren we hoe menselijk leed vaak wordt gereduceerd tot spektakel. En nu herhaalt dat patroon zich, maar dan met land in plaats van lichamen. Er ontstaat daardoor een geopolitieke fascinatie: Hoeveel zullen ze verliezen? Hoe snel?
Het idee dat Oekraïne “toch wat land kan missen” is niet alleen moreel failliet, maar ook historisch blind. Oekraïne heeft al 7% van zijn grondgebied verloren sinds 2014 – méér dan heel Nederland. En juist daardoor weten we: het heeft de agressie niet gestopt, het heeft ze gevoed.
Wie naast het nieuws de bredere historische relatie tussen Rusland, Europa en autoritaire politiek wil onderzoeken, kan lezen in ** De weg naar onvrijheid van Timothy Snyder als achtergrond bij deze reflectie. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Waarom zoveel mensen dit tóch geloven
Misschien komt het omdat velen Oekraïne niet écht zien. Niet op de kaart, en daardoor ook niet in hun hart.
Het is het bekende “Westsplaining”: experts die over Oekraïne praten zonder Oekraïners te horen. Bovendien vergeten velen – door wat we het “goudvisgeheugen” kunnen noemen – dat elke concessie Rusland alleen maar gretiger maakt.
Daar komt nog iets bij. Zoals de filosoof Volodymyr Yermolenko schrijft, beeldt de Westerse cultuur Oekraïne al eeuwen af als een lege steppe. Het wordt gezien als een plaats zonder mensen. Het is een plaats zonder geschiedenis.
Daardoor lijken de schilderijen van Delacroix of Liszt’s symfonie Mazeppa opeens geen kunst meer. Ze worden gezien als conditionering: eindeloze leegte, woeste natuur. Er is geen enkel dorp of gezicht te zien. En als er niemand is, wat kan er dan verloren gaan? Lees verder over cultuur en de Oekraïense identiteit.
Toch is dat beeld niet onschuldig. Integendeel: het voedt een onbewust idee dat Oekraïens land geen thuis is. En daardoor wordt het makkelijker om vrede te verwarren met overgave.
Oekraïne ís geen lege steppe
Daarom is het belangrijk te begrijpen dat het Westen Oekraïne anders afbeeldt dan andere regio’s. Het Oosten was altijd Europa’s “ander” – exotisch, mysterieus. De Balkan werd gezien als het chaotische broertje. En Rusland? Groot, machtig, bedreigend, maar respectabel. Oekraïne daarentegen werd voorgesteld als het land zonder “ander”: leeg, stil, niet-rouwbaar.
Zoals de Amerikaanse filosoof Judith Butler uitlegt, telt in onze beeldvorming niet elk leven even zwaar. Sommige levens zijn – letterlijk – minder rouwbaar. Daardoor blijken Oekraïense levens in de Westerse verbeelding vaak minder waard om te rouwen. En dat bepaalt weer hoe we reageren op oorlog.
Daarom is het tijd om die leegte te vullen – met waarheid, empathie en aanwezigheid. De Oekraïense kunstenaar Bogdana Chilikina spreekt in haar werk TUT LYUDY over iets belangrijks. Het is een eenvoudige, maar essentiële herinnering aan menselijkheid.
Bij het erkennen van verlies en menselijk verdriet past ** Helpen bij verlies en verdriet van Manu Keirse als aanvullende lectuur om ruimte te geven aan ervaringen die achter geopolitieke taal schuilgaan.
Hoop, veerkracht en verantwoordelijkheid
Wij – als burgers, als mediagebruikers, als mensen – hebben dus een keuze. Blijven we toekijken, of spreken we eindelijk uit dat vrede geen ruil is, maar recht? Geen landruil, maar menswaardigheid. Geen leegte, maar leven. Lees verder over solidariteit en opkomen voor menselijke waardigheid.
Dus: wij vallen. Wij staan op. En wij groeien. 🌻
Zelfzorg & Reflectie
🕊️ Sta even stil bij wat echte vrede betekent, want bewustwording begint bij aandacht.
💪 Wees kritisch bij nieuwsconsumptie, zodat manipulatie geen kans krijgt.
🌺 Steun stemmen die ter plekke leven en lijden, want solidariteit is heling in actie.
Bij de vraag welke verantwoordelijkheid wij dragen voor de vrijheid van anderen past ** Over vrijheid van Timothy Snyder om de maatschappelijke voorwaarden voor werkelijke vrijheid te verdiepen.
Slot – Onze stem telt
Oekraïne is geen leeg landschap. Het is een land van mensen, van hoop, van licht. En zolang we blijven herhalen: Hier zijn mensen, kunnen geen enkele concessies dat wissen.
Daarom geldt: Onze stem kan gedempt worden, maar nooit verstommen.
➡️ Wat denk jij? Deel je gedachten hieronder of steun een Oekraïense organisatie die ter plaatse hulp biedt.
Socialmediaposts om te delen
1️⃣ “Kunnen ze niet gewoon wat land opgeven?” – Die vraag verraadt meer over óns dan over Oekraïne. Lees waarom in ‘De pornografie van landconcessies’. 🌻🇺🇦 #Oekraïne #Vrede #Menselijkheid
2️⃣ Oekraïne is geen lege steppe. Er zijn hier mensen. 🕊️ #KaterynaZarembo #RAAM #Empathie
3️⃣ Wat zegt het over ons als vrede voelt als voyeurisme? Lees het verhaal achter de ‘pornografie van landconcessies’. 💭 #Reflectie #Zelfzorg #Europa
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.