Niet in mijn naam

Over het gevaar van zwijgen, de moed om te spreken en waarom neutraliteit geen optie meer is

1. Zwijgen is geen optie meer

Er zijn grenzen aan wat ik kan aanvaarden en verdragen. En ik besef: wie zwijgt, stemt toe. Daarom wil ik het luid en duidelijk stellen: dit moet voorbij zijn. Niet in mijn naam wil ik dat deze destructieve stiltes voortduren.

2. De stilte die geweld voedt

In Gaza vallen bommen op ziekenhuizen, scholen en schuilplaatsen. Volgens een VN-rapport van januari 2025 stijgt het aantal burgerslachtoffers dagelijks, met duizenden gewonden en doden als gevolg van aanhoudende luchtaanvallen. De cijfers zijn ondraaglijk en de beelden laten een onuitwisbare indruk na. Ondertussen verdwijnen in Oekraïne kinderen: gedeporteerd, geheropvoed, weggerukt van hun families. Een cultuur wordt uitgewist, niet alleen met wapens, maar ook met wetten, censuur en angst.

Dit zijn geen losstaande tragedies. Integendeel, de geschiedenis toont ons keer op keer dat honger, angst en vernietiging vaak doelbewuste strategieën zijn. Denk bijvoorbeeld aan de Holodomor, waarbij miljoenen Oekraïners verhongerden door een door Stalin opgelegde hongersnood, of aan het getto van Warschau, waar nazi’s voedsel weigerden aan Joodse families om hen te breken. Evenzo stierven in Biafra kinderen onder het oog van de wereld, en in Jemen blijft honger vandaag een bewuste strategie. Toch blijven we vaak stil. Enerzijds omdat het ver weg lijkt, anderzijds omdat het complex is.

Maar wat als juist onze stilte het geweld in stand houdt?

We zien dit patroon niet voor het eerst. In bijna elke oorlog die Rusland sinds de jaren ’80 heeft gevoerd, keren dezelfde elementen terug. Aanvallen op burgerdoelen, deportaties, en het uitwissen van identiteit zijn voorbeelden. Ook het lamleggen van hulpverlening en het verspreiden van desinformatie komen voor. Denk aan Afghanistan, waar burgers massaal het slachtoffer werden van Sovjetbombardementen. In Tsjetsjenië werden steden met de grond gelijkgemaakt. Ook in Georgië werd de soevereiniteit geschonden onder het mom van “bescherming”. In Syrië steunde Rusland een regime dat ziekenhuizen en scholen bombardeerde. En in de Krim werd de annexatie verpakt als “zelfbeschikking”, terwijl tegenstanders verdwenen. Telkens weer: geweld, leugens, stilte – en straffeloosheid.

3. Aanvallen op helpers en onschuldigen

Er is een gevaarlijk patroon dat zich telkens opnieuw aandient: eerst de aanval, vervolgens het viseren van wie helpt. Brandweerlieden, artsen, vrijwilligers. Geen strijders, maar levensredders. Toch worden zij doelwit. Juist omdat ze menselijkheid belichamen.

Daarnaast worden ook vrouwen en kinderen niet gespaard. Aanvallen op zwangere vrouwen, toekomstige moeders, moederhuizen, fertiliteitsklinieken en kraamafdelingen zijn geen uitzondering meer. Deze doelgerichte aanvallen raken het fundament van menselijkheid en toekomst. Zo werd begin dit jaar nog een fertiliteitskliniek in Kharkiv volledig verwoest, waarbij meerdere vrouwen en hun pasgeboren baby’s omkwamen. Kinderen worden verminkt of gedood, soms zelfs opzettelijk. Ondertussen worden internationale hulporganisaties zoals het Rode Kruis, UNICEF en VN-personeel beschoten of verhinderd in hun werk. Wie bescherming zou moeten bieden, wordt geviseerd.

Daarnaast sterven journalisten. Vaker dan ooit. Wie waarneemt, wie spreekt, wordt gevaarlijk. Niet alleen fysiek, maar ook via censuur, druk en framing. Daardoor verliezen we meer dan mensenlevens: we verliezen toegang tot waarheid en inzicht.

Bij de beschreven druk op waarheid en publieke beeldvorming past ** Invloed van Robert Cialdini als algemene verdieping in beïnvloeding. Voor afzonderlijke gebeurtenissen blijven controleerbare, onafhankelijke bronnen nodig. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.

4. De hypocrisie van macht

Wereldwijd zijn ernstige mensenrechtenschendingen geen uitzondering. In China worden de Oeigoerse minderheid en andere bevolkingsgroepen systematisch onderdrukt. Er zijn geloofwaardige rapporten over grootschalige interneringskampen, gedwongen sterilisaties en culturele uitwissing. Ook elders laten conflicten diepe sporen na. Tijdens de Golfoorlog vielen duizenden burgerslachtoffers door bombardementen die zogenaamde precisie misten. Deze gebeurtenissen herinneren ons eraan dat geweld nooit zonder gevolgen is voor gewone mensen. Zelfs als het verpakt wordt in technologische taal of geopolitieke logica, blijft het impact hebben.

Ook in westerse democratieën zijn mensenrechten niet vanzelfsprekend. In de Verenigde Staten worden fundamentele rechten regelmatig geschonden. Er is systematisch gebruik van dodelijk politiegeweld tegen minderheden. Migrantenkinderen worden in onmenselijke omstandigheden vastgehouden. Er is ook sprake van de ondermijning van reproductieve rechten van vrouwen. Deze schendingen tonen aan dat mensenrechtenverdediging geen ver-van-ons-bed-show is, maar een verantwoordelijkheid die begint bij onszelf.

Sommige leiders noemen zichzelf vredestichters terwijl ze wapens leveren, gebieden bezetten en verhalen vervalsen. Ze spreken over diplomatie, maar bedoelen in werkelijkheid dat het slachtoffer moet toegeven, zwijgen of het onrecht aanvaarden zonder verzet. Ze hebben het over “vrede”, maar enkel op hun voorwaarden. Denk bijvoorbeeld aan regimes die spreken over soevereiniteit terwijl ze buitenlandse verkiezingen manipuleren of burgerbevolkingen bombarderen.

Bovendien volgen sommige politieke stemmen hun spoor. Ze praten over “neutraliteit” of “complexiteit”, maar zwijgen wanneer dat uitkomt. Bovendien vragen ze begrip voor wie bombardeert, maar stellen zelden vragen bij het geweld zelf. Ze noemen verontwaardiging “selectief”. Echter, wie kiest voor evenwichtsretoriek wanneer de feiten glashelder zijn, maakt van neutraliteit een dekmantel voor verlamming. Niet in mijn naam, willen wij de schadelijke gevolgen van deze houding langer accepteren.

5. Vrede is niet hetzelfde als zwijgen

Moderne verovering draagt geen uniform, maar gebruikt invloed, afhankelijkheid en stilte. Zachte dwang, economische deals en propaganda zijn de nieuwe instrumenten van controle en overheersing. En soms zelfs vredeswoorden. Toch geldt: vrede zonder partij te kiezen is vaak gewoon onrecht laten voortduren. Het is geen vrede, maar status quo.

Wie betrokken wil blijven en tegelijk de eigen draagkracht wil bewaken, vindt verdieping in ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab. Niemand hoeft zichzelf in gevaar te brengen of voortdurend publiek zichtbaar te zijn om solidariteit te tonen.

6. Mijn keuze is helder

Wie vrede wil, moet het onrecht durven benoemen. Men moet durven zeggen wie rooft, wie aanvalt, wie doodt. En wie probeert te overleven.

Daarom kies ik voor mensenrechten. Voor waarheid. Voor empathie, over grenzen heen. Ook voor Palestijnen die lijden onder bezetting. Voor Oekraïners die hun land verdedigen. Ook voor Russen die hun stem verliezen. Voor kinderen die nergens schuld aan hebben, maar alles verliezen. Voor slachtoffers in Soedan, Myanmar. Ook voor hen die in de steek gelaten worden. Dit gebeurt door de rol van Europese staten. Door onze eigen wapenhandel. Door economische belangen of politieke zwijgzaamheid.

Niet voor macht. Ook niet voor gemak. Ook niet voor het comfort van zwijgen.

Niet in mijn naam. Niet vandaag. Nooit ooit.

Wat kies jij?

Voor het vreedzaam verwoorden van zorgen en betrokkenheid past ** Geweldloze communicatie van Marshall B. Rosenberg; duidelijke taal mag samengaan met respect, luisteren en het benoemen van onrecht.

Referenties

1. VN-vrouwenrechten rapport: Voor informatie over vrouwenrechten en de impact van conflicten op vrouwen kun je het VN-vrouwenrechten rapport bekijken. Link naar het VN-vrouwenrechten rapport
2. Oeigoerse mensenrechtenschendingen: Dit artikel biedt inzicht in de onderdrukking van onder andere de Oeigoeren in China. Link naar rapport mensenrechten
3. Kinderrechten in conflictgebieden: Dit rapport van UNICEF behandelt de uitdagingen voor kinderen in conflictgebieden worldwide. Link naar het UNICEF rapport over kinderrechten

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.