Onderzoek naar stille behandeling: uitsluiting, communicatie en narcisme
Dit onderzoeksdossier ondersteunt de centrale gids over stille behandeling. Het bespreekt wat verschillende soorten onderzoek laten zien, waar de begrippen overlappen en welke conclusies we niet kunnen trekken. De praktische uitwerking staat in het aparte oefenartikel bij stille behandeling en stonewalling.
Eerst de begrippen
Stille behandeling verwijst doorgaans naar het onthouden van contact of het negeren van een persoon. Ostracisme is een ruimer begrip voor genegeerd of uitgesloten worden. Stonewalling beschrijft het blokkeren of dichtklappen van een gesprek. Het eis-terugtrekpatroon is een interactie waarin de één aandringt en de ander zich terugtrekt. Die begrippen kunnen elkaar raken, maar zijn niet uitwisselbaar.
Als een studie uitsluiting in een experiment meet, kun je daaruit niet automatisch afleiden hoe langdurige dwang binnen een partnerrelatie werkt. Evenmin bewijst een verband met narcistische trekken dat een individuele partner een persoonlijkheidsstoornis heeft.
Voor aanvullende algemene lectuur over gevoelens, behoeften en gesprekspatronen kun je ** Geweldloze communicatie van Marshall B. Rosenberg lezen. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
1. Williams, Shore en Grahe (1998): ervaringen van stille behandeling
In The Silent Treatment: Perceptions of its Behaviors and Associated Feelings beschreven studenten gedrag en gevoelens bij het geven en krijgen van stille behandeling. De analyses sloten aan bij bedreiging van behoeften zoals verbondenheid, eigenwaarde, controle en betekenis.
Deze beschrijving van ervaringen levert geen persoonlijkheidsdiagnose, prevalentiepercentage bij narcisme of bewijs van opzet.
Een afgesproken pauze en langdurige stilte als drukmiddel zijn verschillende situaties. Deze video over de stille behandeling sluit aan bij het onderzoeken van dat verschil. Let op afspraken, herhaling en de ruimte om later respectvol op het gesprek terug te komen.
2. Schrodt, Witt en Shimkowski (2014): het eis-terugtrekpatroon
De meta-analyse van het demand/withdraw-patroon bundelde 74 studies met in totaal 14.255 deelnemers. De auteurs onderzochten verbanden met individuele, relationele en communicatieve uitkomsten.
Deze onderzoeksbasis betreft vastlopende interactie. Zij stelt terugtrekken en doelbewuste straf niet gelijk en bepaalt niet vanzelf wat oorzaak of gevolg is.
3. Dubey en collega’s (2026): vijftien studies samengebracht
De systematische review over stille behandeling in hechte volwassen relaties bespreekt uiteenlopende achtergronden, waaronder emotieregulatie, persoonlijkheidskenmerken en beïnvloeding. De besproken gevolgen omvatten emotionele belasting en lagere relatietevredenheid.
Veel gegevens zijn zelfgerapporteerd en observationeel. De kleine, uiteenlopende onderzoeksbasis geeft geen betrouwbaar prevalentiepercentage voor narcisme of bewijs voor een specifiek narcismetype.
Onze praktische vertaling is: neem de impact serieus en blijf context en herstel afzonderlijk bekijken. Dit is geen rechtstreeks geteste interventie.
Voor persoonlijke reflectie op omgaan met de emotionele impact en zelfkritiek kun je ** Zelfcompassie van Kristin Neff lezen als aanvullende lectuur naast dit onderzoeksdossier.
4. Shahri en collega’s (2024): narcistische trekken en empathie
In I understand your pain but I do not feel it bekeken geselecteerde groepen studenten met hogere of lagere narcismescores video’s over sociale en fysieke pijn. De groep met hogere scores vertoonde gemiddeld minder affectieve empathie en minder nauwkeurige inschattingen van de gevoelens van anderen.
Het onderzoek observeerde geen stille behandeling in koppels en betrof geen representatieve klinische steekproef. Het bewijst geen opzet bij een individuele partner.
5. Praktijkvoorlichting is een andere bronsoort
Het Gottman Institute geeft praktijkvoorlichting over stonewalling en pauzes. 1712 beschrijft emotioneel en passief geweld in relaties. Zulke bronnen helpen bij taal, signalen en hulp zoeken. Ze zijn geen vervanging voor onderzoek dat een specifieke oefening of behandeling rechtstreeks toetst.
Welke uitspraken houden we buiten de gids?
- ‘Bijna iedere narcist gebruikt de stille behandeling.’ Daarvoor geven deze bronnen geen betrouwbaar prevalentiepercentage.
- ‘Stilte activeert exact dezelfde pijn als lichamelijk letsel.’ Dat is een te eenvoudige conclusie over hersenonderzoek en individuele ervaringen.
- ‘Stonewalling bewijst verborgen narcisme.’ Een gedragsbeschrijving is geen persoonlijkheidsdiagnose.
- ‘Als je je jeugdtrauma heelt, kan de ander je niet meer raken.’ Innerlijk werk kan steun geven, maar heft de verantwoordelijkheid van een ander of actuele onveiligheid niet op.
- ‘Er is één juiste aanpak, zoals altijd geen contact.’ De haalbaarheid hangt onder meer af van veiligheid, kinderen, zorg, werk en afhankelijkheid.
Wat betekent dit voor onze adviezen?
We beschrijven concrete gebeurtenissen en patronen, bieden voorwaardelijke opties en vermijden gegarandeerde resultaten. Er is ruimte voor een afgesproken pauze wanneer beide personen veilig en vrijwillig meewerken. Bij dwang of dreiging is veiligheid het vertrekpunt; beter formuleren maakt een onveilig contact niet vanzelf veilig.
Een afzonderlijke toepassing over narcistische manipulatie en gedwongen excuses is inhoudelijk nuttig omdat zij op controle en verantwoordelijkheid ingaat. Een nieuwe diagnostische variant introduceren op basis van stilte is niet gerechtvaardigd.
Ga voor de volledige uitleg en voorbeelden terug naar stille behandeling: herkennen, reageren en herstellen.
Voor verdere lectuur over het verwoorden van je eigen behoeften en persoonlijke grenzen kun je ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab lezen.
Bronnen gecontroleerd en dossier bijgewerkt op 6 oktober 2026. Dit is een redactionele bronbespreking, geen eigen systematische review.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Beste Sylvia, als je de zoekfunctie op narcisme.blog gebruikt vind je alle stappen. gebruik bijvoorbeeld dochter, herstel, communicatie enz groeten en dank voor je reactie.
Mijn dochter heeft denk ik ook narcistische trekken. Ze is 26 en doet mij keer op keer pijn. Om bijv te zeggen dat haar kind al genoeg opa’s en oma’s heeft. Ik te ver weg woon dus geen band zou krijgen. Iedereen in haar omgeving mankeert wel wat. Zij is de enige die alles goed doet. Maakt misbruik van mensen. Elke keer als we weer contact hebben gaat het mis omdat ze van die pijnlijke dingen zegt. Nu laat ze al heel lang niks van zich horen. Ik ( anderen ook) moeten het contact met haar zoeken. Zelf doet ze dit niet. Ik denk dat ik er afstand van wil nemen alleen mijn ouders zien niet in hoe zij is, althans mijn stiefmoeder (ook narcist) en vindt dan dat het bij mij ligt. Hoe kan ik dit dan aanpakken want ik zal mijn dochter toch tegenkomen
Beste Renate, gebruik de zoekfunctie op “werkwijze” “liefde tekort” “overtuiging” en als je de Engelse taal goed begrijpt bekijk het programma van Melanie. groeten Johan
Ja,zou ik ook graag willen weten hoe je eigenwaarde doen stijgen met het innerlijk proces? Iemand uitleg hierover? Alvast bedankt
En hoe ik dat dan op de juiste manier, wil zo iemand nooit meer tegen komen!
Je kunt je eigenwaarde zo doen stijgen met het innerlijke proces en je innerlijke bron dat je totaal niet meer te gebruiken valt voor narcisten en ze uit je buurt blijven. Veel sterkte! Johan
Ik ken deze man nu bijna een jaar.Eerst was er enkel vriendschap omdat we geen van beide behoefte hadden aan een relatie, ook hij had zijn portie wel gehad.Na 3 maanden biechte hij op verliefd op mij te zijn vanaf het begin (Tactiek?)Hij was ook altijd in de buurt aan het rondfietsen al woonde hij 14 km verder, stuurde dan foto’s van in mijn straat zelfs wat ik soms raar vond.Wat doet hij dat dat ik denk dat dat niet met iemand anders kan, geen idee……..kan je er geen antwoordt op geven, een gevoel zeker?Hij leek mij een gevoelige lieve man wat hij ook vaak was …….alleen had hij ideeen die ik niet had , op sex gebied bv , wou hij naar parenclubs, rare spelletjes…………niet aan mij besteed.Ook had hij ‘vriendinnen’ waar hij berichten mee stuurde en wie weet wat nog allemaal maar ik moest hem vertrouwen want hij deed niks verkeerd.Begrip en inlevingsvermogen is wereldvreemd voor hem denk ik.Flirt in mijn bijzijn ongeneerd met andere vrouwen en ontkent het dan gelijk dat hij dat doet maar ik ben niet blind!Ben de laatste keer dan ook vertrokken omdat ik dit zo onrespectvol vond dat hij zoiets deed en dat is dan 57 jaar!Ik moet voor mezelf kiezen en niet meer mij verlagen door bij zo iemand te blijven toch?
Verlatingsangst ligt zowel aan de basis van narcisme als van codependentie. Blijkbaar is dat een man die enorm twijfelt, emotioneel afhankelijk is, kortom niet in staat is een stabiel leven te leiden door een gebrek aan eigenwaarde. Als je je nu al verstikt voelt, wat zal dat dan worden als je zou samenwonen. Je laat je grens al overschrijden door hatelijke opmerkingen van hem te aanvaarden. Het is voldoende dat jij weet dat hij dat stuurt en als hij dan nog niet zijn verantwoordelijkheid daarvoor wil nemen door ze te wissen en dan waarschijnlijk af te strijden dat hij ze gestuurd heeft heb je geen normale communicatie meer, laat staan van iemand die je graag ziet. Je moet dat niet uitleggen, je weet dat dat zo is. Liegen is niets anders dan liegen. En hatelijke berichten sturen is niet anders dan kleineren toch. Als hij waanzinnig van angst wordt kun je dat onterecht interpreteren als “graag zien”, maar je weet dat dat bezitterigheid is. Waanzinnig betekent agressie, betekent pushen, onderdruk zetten, betekent waanzin. Iemand die waanzinnig van angst wordt is onstabiel, iemand die iemand anders claimt is gevaarlijk. Iemand die zegt niet te weten waarom zijn vrouw hem verliet, en die dus blijkbaar niet de context weet waarin een goede relatie standhoudt, hangt verschrikkelijk het slachtoffer uit en heeft niets geleerd uit die breuk. Blijkbaar is hij niet in staat om te denken over zijn eigen gedrag. Als dat toen zo was, dan zal dat nu ook zo zijn. Wat doet hij dan zo voor jou die jou zou kunnen doen vergeten dat stalking, liegen, claimen en het slachtoffer uithangen dat daar geluk uit volgt? Dat werkt dan ook nog verstikkend, wat zou kunnen betekenen dat jij dat niet vraagt. Hoelang ken je deze man? Wat hij doet voor jou kan dat dan niet door iemand anders? Met vriendelijke groeten, Johan
Ik vraag mij af of ik nu met een narcist te maken heb of met een man die vol angst zit om mij kwijt te raken en daarom gekke dingen doet, hoe kom ik hier achter?Hij heeft na genoeg veel kenmerken van een narcist zoals…….hatelijke opmerkingen sturen en die dan wissen (gaslighten noem ik dat)zodat ik geen bewijs heb.Ik blokkeer hem dan en dan komt hij mij opzoeken op het werk of thuis om het goed te maken zegt hij dan want hij kan mij geen berichten sturen.Hij kleineert mij niet, doet ook alles voor mij maar claimt enorm en dan word ik dat even zat en dan wil een paar dagen alleen zijn en dan is het net of hij waanzinnig van angst wordt en raar gaat doen.Hij duikt ook overal op , zelfs als hij niet weet waar ik ben, , toeval?Zelf heeft hij een trauma opgelopen toen zijn vrouw van de ene op de andere dag hem verliet en hij zegt niet te weten waarom, ik vermoed dat hij eerder een vorm van verlatingsangst geeft en nu alles doet om mij maar bij zich te kunnen houden maar dat werkt verstikkend.
Ik zou graag willen weten wat ik hiermee moet doen want hij zorgt er voor dat ik hierdoor verschrikkelijke angsten krijg
Thank you!