Inhoudsopgave
Wat als ik je vertelde dat empathie vreselijke – zelfs onuitsprekelijke – fysieke en emotionele pijn kan veroorzaken? “Maar is empathie dan niet de lijm die relaties bij elkaar houdt en een positieve omgeving voor communicatie creëert?”
Ja, maar niet alle empathie is gelijk. In feite gebruikt de narcist een heel specifiek soort empathie als een vat om in je hoofd te kruipen, je gedachten te manipuleren en je te misbruiken. Hier is hoe het werkt en waarom het concept ‘narcistisch gebrek aan empathie’ een farce is.
De verschillende soorten empathie
Empathie zelf kan goed of slecht zijn – het hangt af van hoe de persoon ervaart, interpreteert en reageert.
Het Merriam-Webster-woordenboek definieert de term als “de actie van het begrijpen, bewust zijn van, gevoelig zijn voor en plaatsvervangend ervaren van de gevoelens, gedachten en ervaringen van een ander uit het verleden of het heden zonder de gevoelens, gedachten en ervaring te hebben volledig gecommuniceerd op een objectief expliciete manier.”
Nee, Merriam-Webster is geen psychologietijdschrift of expert in het veld, maar deze definitie is behoorlijk perfect.
Waarom?
Het vermeldt niets over het ervaren van mededogen, wroeging of menselijkheid. Hier zijn de verschillende soorten empathie en hoe ze in actie komen.
Emotionele empathie
Dit is wanneer je je letterlijk in iemands schoenen voelt. Je huilt met je vriend die ontberingen doormaakt, zoals de dood van een geliefde. Je voelt dezelfde pijn van de mensen om je heen, ook al ervaar je de pijn niet.
Het probleem hier is dat dit gevoel een persoon bijna kan immobiliseren. Als je je zo van streek voelde door het lijden van een dakloze dat je al je bezittingen weggaf en zelf dakloos werd, dan helpt dat de situatie niet veel, toch?
Barmhartige empathie
Dit type kan empowerment zijn: je begrijpt de ontberingen van een persoon, maar aangezien je het zelf niet ervaart, ben je in staat om actie te ondernemen en de situatie te verbeteren.
Als iemand aan het verdrinken is, moet je niet zelf in de rivier springen omdat je dan allebei vast komt te zitten. In plaats daarvan moet je een tak of touw uitsteken waar ze zich aan kunnen vastgrijpen. Dat is compassievolle empathie.
Cognitieve empathie
Hier begint het donker te worden. Denk aan elke smerige advocaat, verkoper of ondervrager van wie je ooit hebt gehoord of die je bent tegengekomen – ze gebruiken allemaal cognitieve empathie.
Dit geeft narcisten de mogelijkheid om dingen vanuit je perspectief te zien en vervolgens te handelen op een manier die voor hen het gunstigst is. Cognitieve empathie is nog steeds empathie – alleen niet het soort waarmee de meeste mensen vertrouwd zijn.
Voor een bredere kijk op narcisme en zelfwaardering biedt ** Bewonder mij! van Eddie Brummelman aanvullende achtergrond bij de begrippen die hier worden besproken. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Een belangrijke nuance bij deze begrippen staat in het onderzoek naar spiegelneuronen en verschillende kanten van empathie. Uit groepsgemiddelden op empathietaken volgt niet dat iedere persoon met narcistische problematiek gedachten feilloos leest of bewust manipuleert. Cognitieve empathie behoort evenmin uitsluitend tot misbruikers. Een onderzoeksbevinding en een uitspraak over iemands bedoelingen vragen verschillende onderbouwing.
Bij deze uitleg hoort een belangrijke afbakening: cognitieve empathie is op zichzelf geen bewijs van opzettelijk misbruik. De bespreking van empathie en narcistische trekken zonder gedachten te lezen onderscheidt begrijpen, meevoelen en observeerbaar gedrag. Een groepsbevinding vertelt niet wat één persoon bedoelt; introversie of gevoeligheid stelt geen diagnose.
Waarom het concept van gebrek aan empathie van de narcist een mythe is
Narcisten hebben geen gebrek aan empathie op de manier waarop we gewoonlijk geloven – ze missen mededogen, wroeging en spijt. We hebben de neiging om emoties als mededogen te verwarren met empathie, maar zoals hierboven vermeld, kan een persoon begrijpen wat een andere persoon voelt, denkt en ervaart zonder de menselijke emoties te voelen die daarmee gepaard gaan. Dat is precies waarom het concept van gebrek aan empathie van de narcist een farce is – en een gevaarlijke ook.
Het heeft de neiging om ze van de haak te laten slaan voor zeer kwetsend gedrag. Het gebrek aan empathie van de narcist impliceert dat hun beledigende gedrag volkomen onbedoeld is. In werkelijkheid is het buitengewoon manipulatief en zeer ongewoon opzettelijk.
Hoe de narcist cognitieve empathie gebruikt om je pijn te doen en te manipuleren
Als je het slachtoffer bent van misbruik door een narcist, voelt het dan alsof je gemarteld wordt? Nou, dat is omdat je dat bent.
In december 2014 bracht de inlichtingencommissie van de Senaat een rapport uit over de “verbeterde ondervragingsmethoden” van de CIA. Het rapport beschrijft hoe de CIA jarenlang samenwerkte met psychologen. Ze ontwikkelden een programma dat de proefpersoon in een staat van aangeleerde hulpeloosheid dwong.
Je verkeert in een staat van aangeleerde hulpeloosheid als je zoveel kwellingen door externe trauma’s hebt opgelopen. Hierdoor geef je in wezen je eigen autonomie op. Aangeleerde hulpeloosheid kan leiden tot depressie en andere psychische aandoeningen. Als een ondervrager (of narcist) zijn onderwerp tot aangeleerde hulpeloosheid wil dwingen, moet hij eerst een band tot stand brengen. En wat is het hulpmiddel van de narcist om verbinding te maken?
Cognitieve empathie.
Als we lezen dat de narcist geen empathie heeft, bedoelen we alleen empathie zoals we die zelf ervaren. Dit is een van de flagrante vergissingen bij het lezen van de DSM-criteria voor narcisme. De handleiding bevat of vermeldt geen cognitieve empathie. Wanneer de narcist schijnbaar aardig tegen je is, raken ze de kern van je hoop. Ze gaan in op je wensen over hoe je behandeld wilt worden. Later draaien ze zich om en gebruiken ze deze zeer belangrijke wensen en dromen om je te martelen. Dit is niet een ongeluk.
Voor het bredere kader bij deze criteria kun je verder lezen over narcisme en NPD begrijpen, met aandacht voor empathie.
Cognitieve empathie gebruiken om te krijgen wat ze willen
Zoals je kunt zien, is het gebrek aan empathie van de narcist een mythe. Ze hebben cognitieve empathie nodig om te krijgen wat ze willen van de mensen om hen heen.
De ondervrager wil informatie krijgen, de verkoper wil een auto verkopen en de advocaat wil hun zaak winnen. In al deze situaties hebben ze cognitieve empathie nodig om in het hoofd van de proefpersoon te kruipen. Ze moeten de gevoelens en gedachten van de proefpersoon begrijpen. Daarna kunnen ze deze manipuleren om tot een uitkomst te komen die voor hen het voordeligst is.
Daarom stuiter je waarschijnlijk vaak heen en weer. Je vraagt je af: “Houden ze van me of haten ze me?” Het is veel gemakkelijker om te geloven dat dit niet opzettelijk is. Men denkt dat de narcist zijn emoties en acties niet onder controle heeft. Deze acties zijn echter berekend.
Net als de ondervrager interpreteren narcisten emoties als liefde, openheid, vriendelijkheid en vrijgevigheid als zwakheden. En als je een centimeter toegeeft, doen ze er een kilometer over. Ze rijden achteruit en rijden steeds weer dezelfde kilometer. Dit doen ze totdat je je haar uit je hoofd trekt.
Deze dynamiek wordt verder uitgewerkt op de pagina over hoe narcisten emoties manipuleren.
Wie de gevolgen van manipulerende patronen in relaties verder wil onderzoeken, kan lezen in ** Narcisme in relaties van Alice Vlottes. Een aanvullende invalshoek naast de bespreking van empathie.
Hoe u uzelf kunt beschermen tegen hun schadelijke woorden of daden
De eerste stap is te herkennen wanneer de narcist cognitieve empathie gebruikt om zijn doelen te bereiken. In het begin is dit niet gemakkelijk. Je bent een mens. Je bent geneigd vriendelijk te reageren op waargenomen vriendelijkheid. Maar de valse vriendelijkheid van de narcist is niet gratis.
Het is ook belangrijk om vast te stellen wat de narcist van je wil. Dit kan van alles zijn. Het kan geld zijn, huishoudelijk werk, of kinderen. Het kan ook de zorg voor de kinderen zijn of andere verplichtingen. De narcist denkt dat deze zaken onder hen liggen en op iemand minder dan moeten worden geworpen. In andere gevallen wil de narcist misschien gewoon een spreekwoordelijke bokszak. Ze willen iemand de schuld geven van hun problemen. Of ze willen hun emotionele (en soms fysieke) mishandeling ontketenen.
Geef niet toe aan hun valse vriendelijkheid en mededogen. De gunst teruggeven resulteert alleen in verder misbruik.
Met narcisten valt niet te redeneren.
Je moet er alles aan doen om de narcist te vermijden. Ban hem koste wat het kost uit je leven. Anders zal de narcist voor onbepaalde tijd cognitieve empathie gebruiken. Ze zullen deze empathie gebruiken om misbruik van je te maken en je kapot te maken. Ze zullen niet goed reageren – verre van dat – maar het is de enige oplossing.
Wat te doen om uw reis van herstel van narcistisch misbruik te beginnen?
Door de groeitaken leer je alles wat je nodig hebt. Hiermee kun je keuzes maken over welke kleine stappen je wilt zetten. Deze stappen helpen je door je eerste weken van bevrijding heen te komen. Hoe meer emotionele groei wil maken, hoe samenhangender je op basis van je intuïtie aan volgende kleine groeitaken je begint.
Steungroepen kunnen buitengewoon nuttig zijn bij het omgaan met emotionele pijn. We hebben een besloten Facebookgroep speciaal voor individuen die op hun eigen genezingsreis zijn. Ontdek de kracht in jezelf. Overwin verlammende emotionele pijn en hulpeloosheid. Creëer een zinvol en bevredigend leven. Ben je bezorgd dat je leven nooit beter zal worden?
Je genezen leven begint met een zachte stap.
Ga naar de groeitaken en begin je reis van genezing van narcistische mishandeling of emotionele verwaarlozing.
Orthopedagogische tips van Annemie over narcistisch misbruik en empathie
Als ervaren orthopedagoog begrijp ik de ernst van narcistisch misbruik en hoe het slachtoffers kan beïnvloeden. Hier zijn enkele orthopedagogische inzichten en adviezen met betrekking tot dit onderwerp:
1. Herken de verschillende vormen van empathie
Het is cruciaal om de verschillende aspecten van empathie te herkennen. De nadruk ligt op emotionele empathie, barmhartige empathie en cognitieve empathie. Door deze te begrijpen, kunt u beter inzicht krijgen. U kunt zien hoe narcisten deze vormen van empathie kunnen gebruiken. Ze gebruiken deze om anderen te manipuleren.
2. Ondersteun slachtoffers om cognitieve empathie te herkennen
Slachtoffers van narcistisch misbruik moeten worden onderwezen over cognitieve empathie. Het is cruciaal te begrijpen hoe narcisten dit gebruiken om hun doelen te bereiken. Door bewustwording en educatie kunnen slachtoffers beter gewapend zijn tegen manipulatieve tactieken.
3. Bevorder zelfbescherming en veerkracht
Moedig slachtoffers aan om hun eigen welzijn en veiligheid op de eerste plaats te stellen. Benadruk het belang van zelfbescherming en ontwikkeling van veerkracht om de schadelijke effecten van narcistisch misbruik te doorbreken.
Bij de aandacht voor je eigen welzijn en persoonlijke ruimte past ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab. Een leestip om je behoeften en grenzen verder te verkennen.
4. Stimuleer steungroepen en therapeutische interventies
Het aanmoedigen van deelname aan steungroepen is belangrijk. Professionele therapeutische interventies kunnen slachtoffers helpen om emotionele pijn te verwerken. Dit bevordert hun weg naar herstel. Deze platforms bieden een veilige omgeving voor het delen van ervaringen en het ontvangen van deskundige begeleiding.
5. Ondersteun bij herstel en groeiprocessen
Het herstel van narcistisch misbruik is een langdurig proces dat toewijding en ondersteuning vereist. Help slachtoffers zich te richten op hun eigen groei en welzijn. Bied waar mogelijk de nodige begeleiding en middelen aan.
Als orthopedagoog is het mijn doel om slachtoffers van narcistisch misbruik te ondersteunen. Ik help hen bij het navigeren door de uitdagingen die dit met zich meebrengt.
Deze tips zijn gebaseerd op mijn orthopedagogische expertise. Ik heb ervaring met het begeleiden van individuen die te maken hebben met narcistisch misbruik.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.