Hypervigilantie als overlevingsstrategie van het kind
Een kind dat zich emotioneel niet heeft kunnen ontwikkelen, wordt de volwassene die alles persoonlijk opvat. Deze volwassene is zeer defensief en heeft moeite om te weten wat het eigenlijk voelt. Dit is door de ontwikkeling van hypervigilantie in het oorspronkelijk gezin.
Waarom?
Emotionele ontwikkeling begint bij de geboorte. Het gaat door tijdens de hele kindertijd. We leren hoe we onze emoties kunnen identificeren. We leren ook hoe we ze kunnen reguleren en communiceren.
We kunnen ons niet volledig emotioneel ontwikkelen. Dit gebeurt wanneer we opgroeien in een huis waar we de emotionele verzorger van een ouder zijn. Dit kan gebeuren als de ouder het druk heeft of overwerkt is. Als de woede van een ouder het klimaat van het huis bepaalt, beïnvloedt dit ons emotioneel. Ook emotionele instabiliteit van een ouder kan ons hierbij beïnvloeden.
Onze enige focus wordt veilig blijven in de omgeving, dus we gaan ermee om door hypervigilant te worden.
Hypervigilantie is een verhoogde afstemming op de omgeving. Betekenis – we voelen ieders emoties, of verschuivingen in gezichtsexpressies, toon of gedrag.
We weten wanneer de stemming van een ouder zal veranderen en hoe dat ons zal beïnvloeden. We weten wanneer we ons kunnen schamen. We weten wanneer we gestraft zullen worden. We weten ook wanneer een ouder zich volledig van ons kan terugtrekken met een stille behandeling.
We leren en passen ons snel aan, aan de bewegingen van chaos om ons heen. Of het managen van die emoties zoals we als kind het beste weten.
Aanvullende leestip: emotionele verwaarlozing in de kindertijd.
Hypervigilantie wordt soms verward met empathie. Dat is het niet. Het is een overlevingsmechanisme.
Het resultaat: we zijn onvolwassen. Dit betekent dat we niet in staat zijn om te weten wat we voelen. We weten niet hoe we het moeten uiten. We weten ook niet of het zelfs oké is om te voelen wat we voelen. Velen van ons hebben zich geschaamd voor onze emoties. We hebben geprobeerd te stoppen met dramatisch zijn. We hebben geprobeerd om niet zo gevoelig te zijn. Of we hebben geprobeerd ons zogenaamd mannelijker te gedragen.
Alles voelt persoonlijk, want als kind was het persoonlijk, althans zo beschouwden we dat.
Met focus op het externe hebben we weinig tijd voor zelfbewustzijn, zelfreflectie of emotionele regelgeving.
Langdurige hypervigilantie creëert ontregeling van het zenuwstelsel.
We worden zeer reactief op de mensen om ons heen. We hebben geleerd dat mensen niet veilig zijn. Daarom moeten we onszelf verdedigen.
Emotionele onvolwassenheid is het gevolg van het feit dat je als kind verantwoordelijk wordt gemaakt voor volwassen emoties.
Dit is nooit de rol van een kind. Het is geen rol die een kind kan vervullen.
Om de verantwoordelijkheid voor de emoties van ouderfiguren verder te onderzoeken, past ** Ongezien opgegroeid van Lindsay C. Gibson bij de hier beschreven ervaringen uit het gezin. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Het mooie is dat we allemaal emotionele volwassenheid kunnen ontwikkelen.
We kunnen leren om op nieuwe manieren te reageren. We kunnen grenzen stellen. We moeten begrijpen dat het niet onze rol is om de emoties van anderen te verzorgen of te beheren.
Deze persoon wordt dan de geïdentificeerde patiënt die iedereen ziet als degene met het “probleem. ” In de traditionele therapie wordt angst gezien als een symptoom. Het wordt niet beschouwd als een weerspiegeling van het emotionele klimaat in het familiesysteem. Deze persoon wordt vaak zondebok of gezien als “gek” of hooggevoelig.
Hypervigilantie is het ding waar ik het liefste mee wilde stoppen. Het beheerst en heeft mijn hele leven onder controle. Soms luister ik niet eens naar de woorden en daden van mensen. Ik let meer op hun toon. Ik observeer hun gezichtsuitdrukkingen. Ik denk dat ik meer weet wat ze daarmee bedoelen dan wat ze zeggen. Ik wil niet zo zijn. Toch heb ik altijd het gevoel dat ik weet dat ik dat op dat moment moet doen. Het is irritant.
Aanvullende leestip: rust na langdurige emotionele stress.
Het werk doen om emotioneel volwassen te worden, betekent:
Het vergt wel een herstructurering van je dag/week/jaar. Maar je dient langzaam te gaan. Neem één zinvol, nuttig doel. Dan langzaam het volgende bedenken. Geef jezelf een jaar om echt belangrijke veranderingen door te brengen.
Hier zijn enkele voorbeelden:
elke ochtend en elke avond doe ik nu bodyscans. Ik kan ze 1 minuut of 20 minuten doen – volgens hoe lang ik tijd heb.
Dat veranderde in een lichaamsboodschap op mezelf te doen. Dit doe ik na de bodyscan. Ik doe het voordat ik uit bed kom of als ik slapeloosheid heb.
Ik krijg elke dag e-mails van Volwassen kinderen van Alcoholisten en Disfunctionele families die ik lees. Ik lees elke avond 15 minuten uit het boek van dr. Nicole Lepera over zelfgenezing.
Ik wandel elke dag en luister vaak naar zelfhulp podcasts tijdens mijn wandeling. Ik mediteer *elke dag 10 tot 30 minuten. Ik begon dit in de auto te doen terwijl ik moet wachten. Ik gebruik de app 1 Giant Mind.
Ik vond uiteindelijk tijd voor een therapeut. Ik was mijn gezicht met heel koud water in de ochtend voor stimulatie van de vagus nervus. Ik sluit mijn douches af met 30 seconden koud water voor stimulatie van de vagus nervus.
Ik let op mijn suiker- en zetmeelinname. Ik neem nu wat supplementen. Langzaam heb ik de tijd dat ik besteed aan nieuws uitgeknipt. Vooreerst blok ik onmiddellijk de trollen die ik tegenkom. De bezuiniging op het kijken naar tv besteed ik om meer nuttige boeken te lezen. Of ik gebruik die tijd om te mediteren. Mijn IG-feed zijn allemaal helende mensen, mensen die strijden voor bevrijding en kunst etc. Je vindt je weg wel.
Wees heel heel vriendelijk voor jezelf. Je komt ergens waar je niet kunt komen, als je geen babystapjes zet en volhoudt. Als je genoeg baby stapjes zet kom je eigenlijk heel ver. Als ik zeg “elke dag” bedoel ik dat als doel. Ik doe het ding niet altijd. En dat is ook oké.
De verwijzing naar het boek van Nicole LePera en het stap voor stap veranderen van gewoonten sluit aan bij ** How to do the work van Nicole LePera (Nederlandse editie) als aanvullende bron voor zelfreflectie.
Ik heb me altijd zo onbegrepen gevoeld door anderen.
Het is uitdagend om ten goede te veranderen. Dit gebeurt vooral als je jezelf niet helemaal begrijpt. Het is moeilijk als je niet weet waarom je je voelt zoals je voelt. Ik had altijd het gevoel dat er iets mis was met me. Mijn gevoeligheid voor alles en iedereen om me heen was de reden.
Dit is waarschijnlijk niet eens de schuld van onze ouders, maar emotioneel trauma dat door generaties is doorgegeven. Ouders die opgroeiden in huishoudens met voortdurend geschreeuw, hadden waarschijnlijk ouders die hetzelfde of erger hebben meegemaakt. De cyclus is in de familie naar beneden gegaan en heeft zich voortgezet. Ik ben blij dat ik in een generatie ben waarin ik me hiervan bewust ben en die cyclus beëindig.
Aanvullende leestip: aandacht voor je innerlijke kind.
Vertel je kinderen dat je ook van ze houdt als ze zich misdragen. Leg uit dat je van hen houdt, zelfs als ze fouten maken. Zorg ervoor dat ze weten dat je ook fouten maakt!
Ik kies voor compassie voor mezelf nu als volwassene. Ik overtuig mezelf dat ik ook met mijn emoties op de wereld kan zijn. Ik ga me niet verstoppen alleen omdat ik emoties heb. Het is oké om het niet aan te kunnen, het is oké om het gewoon te zijn.
Zo bewust worden van de emoties van anderen kan soms als een geschenk voelen. Zo hebben we geleerd hoe we onze omgeving te overleven. We doen dit door ons af te stemmen op de emoties van anderen.
We moeten als volwassenen leren. Onze verantwoordelijkheid is niet om de gevoelens en emoties van anderen over te nemen. Het was nooit onze taak om onze ouders te reguleren. Het is vooral belangrijk om je op je eigen emoties te focussen. Ontwikkel zelfbewustzijn van je triggers. Kijk ook naar wat je niet hebt ervaren. Doe aan reparenting.
Voor de vriendelijke houding naar je eigen emoties die deze tekst benadrukt, biedt ** Zelfcompassie van Kristin Neff een passende verdieping in zelfcompassie.
Gebruik misschien de commentaren om elkaar te steunen!
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Als je ons wilt steunen kunt U dat gratis door uw aankopen bij bol.com
Lees ook
