Seksverslaving en/of Hyperseksualiteit
Seksverslaving of hyperseksuele stoornis, ook wel hyperseksualiteit genoemd, is een obsessieve seksuele aandrang die onbeheersbaar is. De behoefte aan seks is zo sterk. Dit leidt tot problemen voor de verslaafde zelf en zijn of haar omgeving.
De verslaving is vaak het gevolg van een opstapeling van problemen of omstandigheden tijdens de jeugd. Het kan bijvoorbeeld zijn dat er vroeger een streng taboe heerste rondom seksualiteit en dat voorlichting angstvallig werd vermeden. Traumatische gebeurtenissen zoals lichamelijk/seksueel geweld of blootstelling aan (abnormaal) seksueel gedrag kunnen tevens de oorzaak zijn van een seksverslaving.
Hyperseksuele stoornis is een voorgestelde diagnose. Het geldt voor mensen die seks hebben of meer dan normaal aan seks denken door middel van fantasieën en aandrang. Deze personen kunnen onder andere activiteiten ontplooien zoals porno, masturbatie, seks tegen betaling en meerdere partners. Als gevolg hiervan kunnen deze mensen zich zorgen maken over hun leven, inclusief werk en relaties.
Het bestaan van “seksverslaving” staat onder verhitte discussies. De Wereldgezondheidsorganisatie nam een controversiële beslissing. Ze voegden de dwangmatige stoornis van seksueel gedrag toe aan de internationale classificatie van ziekten.
Sommige onderzoekers zien deze neiging als een probleem van het reguleren van gedrag. Andere experts vragen zich af of dit gedrag voortkomt uit een hogere zin in seks. Of komt het voort uit problemen met de impulsbeheersing?
Vanwege zo’n meningsverschil over de geldigheid van dit gedrag, wordt het aantal getroffenen ook onder de loep genomen. Sommigen zeggen dat het 3 tot 10 procent van de volwassenen is.
Andere experts zijn van mening dat de echte oorzaken van het gedrag emotionele toestanden zijn, namelijk angst, depressie of relatieconflicten. Voor sommige individuen kunnen ook schaamte en moraliteit een rol spelen. Hyperseksualiteit is niet opgenomen in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, vijfde editie.
Het werd eerder in de DSM-4 vermeld als een seksuele stoornis. Het was niet anderszins gespecificeerd. De definitie was “angst over een patroon van herhaalde seksuele relaties.” Hierbij is een opeenvolging van geliefden betrokken die door het individu alleen worden ervaren als dingen om te gebruiken.
Het voorstel uit 2010 voor de toevoeging van hyperseksuele stoornis aan de DSM-5 omvatte de criteria van oncontroleerbaar seksueel gedrag. Voorstanders van de inclusie van het gedrag voerden aan dat mensen die zich met deze buitensporigheid bezighouden, veel leed hebben.
In de voorgestelde criteria werd hyperseksuele stoornis opgevat als een niet-parafiele seksuele luststoornis met een impulsiviteitscomponent. De voorgestelde diagnose is niet toegevoegd aan de DSM-5. Deskundigen merken op dat er niet genoeg empirisch bewijs is om de diagnose te ondersteunen. Velen zien het niet als een verslaving en geloven dat het geen overeenkomsten heeft met andere verslavingen.
Symptomen van seksverslaving
Het is belangrijk op te merken dat seksueel gedrag een normaal, gezond onderdeel van het leven is. Veel mensen zijn graag actief met meerdere seksuele partners. Ze zoeken vaak veel verschillende soorten seksuele ervaringen op. Hyperseksualiteit wordt problematisch wanneer het een individu ernstig leed bezorgt. Het kan ook problematisch zijn als er risico is op schade aan zichzelf of iemand anders.
Hoewel het gedrag niet in de DSM-5 was opgenomen, kunnen de volgende criteria een manier zijn om hyperseksualiteit te identificeren. Voor een periode van minimaal zes maanden:
Zoals vermeld, kan hyperseksualiteit ook verband houden met depressie en angst. Sommige mensen vermijden moeilijke emoties, zoals verdriet of schaamte, en zoeken tijdelijke verlichting door seksueel gedrag te vertonen. Seksuele verlangens kunnen daarom andere problemen maskeren, zoals depressie, angst en stress.
Uitingsvormen van seksverslaving
Seksverslaving kan verschillende uitingsvormen hebben. Deze vormen zijn onder andere veelvuldig fantaseren over seks en het hebben van veel verschillende seksuele contacten. Mensen kunnen ook veelvuldig vreemdgaan.
Andere uitingsvormen zijn bezoeken aan pornosites op internet en het consumeren van porno via tijdschriften of films. Daarnaast kunnen telefoonseks, prostitutiebezoek en dwangmatige en veelvuldige masturbatie voorkomen.
Herhaalde seksuele affaires en voyeurisme behoren ook tot de mogelijkheden, enz. In extreme gevallen kan een seksverslaving tot gewelddadig gedrag leiden. Het kan zelfs tot het overschrijden van wettelijk gestelde grenzen leiden (bijvoorbeeld mishandeling en verkrachting).
Veelal spelen bij seksverslaving ook bijzondere seksuele voorkeuren een rol. Een seksverslaving houdt in dat je bijna continue en herhaaldelijk bezig bent met seks. Dit heeft overwegend negatieve gevolgen; voor degene met de seksverslaving zelf, maar veelal ook voor de omgeving.
Seksverslaving is een vorm van obsessieve-compulsieve stoornis met een sterk seksueel aspect. Een seksverslaving ontstaat meestal niet van de een op de andere dag, maar sluipt er langzaam in. De term seksverslaving komt niet uit een psychiatrisch handboek. Het is een woord dat een denkmodel weergeeft om een bepaald gedrag te vatten.
Het slaat op gedrag van iemand die niet goed met zichzelf omgaat. Deze persoon is geneigd de verantwoordelijkheid voor zijn gedrag buiten zichzelf te leggen. Hij liegt er langdurig en veelvuldig over.
Het gaat over mannen of vrouwen die vluchten in seks. Ze doen dit hetzij door bezoek aan prostituees. Anderen vluchten door voortdurend te surfen naar internetseks. Weer anderen willen steeds maar seksuele contacten aangaan zonder diepgaande relationele achtergrond.
Een overmatig seksueel verlangen kent in eerste instantie verschillende psychiatrische oorzaken. Het kan komen door een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Ook een manische fase of een (frontaal) hersenletsel kan een oorzaak zijn.
Hiervoor is dan ook een medisch-psychiatrische behandeling noodzakelijk. Minder ernstige vormen (o.a. overmatig masturberen) zijn te begrijpen als een ‘blijven hangen’ in een bepaalde fase van de seksuele ontwikkeling.
Aangezien het seksuele wordt gezien als een leerproces kunnen handelingen op latere leeftijd bijgestuurd of afgeleerd worden. In geval het gaat om een langdurig overmatig seksueel verlangen waarbij seks obsessioneel wordt, spreekt men over seksverslaving.
Een seksverslaving kan uw leven behoorlijk op zijn kop zetten. U kampt met sterke behoeftes die uw leven steeds meer gaan beheersen. U bent zich misschien bewust van de problemen. Toch bent u niet in staat om de verslaving de baas te worden. Sterker nog, de behoeftes worden steeds sterker en frequenter.
De seksverslaafde zal steeds het gevoel krijgen dat men niet anders kan. Ze benaderen de ander op een reductionistische manier. Ze nemen de ander waar als lustobject. Het lijkt alsof men geen controle meer heeft over het eigen perceptievermogen en de eigen associaties die hiermee gepaard gaan.
Men verliest als het ware de zelfregulerende functie van het driftmatige gedrag. Dit gevoel van verlies van zelfregulering wordt sterker. Men ervaart bovendien de roeseffecten van allerlei hormonale stoffen. Deze komen vrij tijdens een seksuele bevredigende daad, zoals onder andere bij de masturbatie of het orgasme. Naast de psychologische afhankelijkheid verhogen dergelijke lichamelijke en chemische effecten het gevoel verslaafd te worden aan seks.
Wat is seksverslaving?
Seksverslaving kenmerkt zich door het gevoel geen controle meer te hebben over het eigen seksuele gedrag. Er zijn vele vormen waarin het zich kan uiten en de meest voorkomende zijn:
Fantasieën en obsessies over andere personen en ex-geliefden hebben.
Het hebben van wisselende partners.
Anonieme seks met vrouwen, mannen, of met beide geslachten.
Zappen voor de televisie op zoek naar seksuele prikkels.
Kinderporno opzoeken.
Seksueel lastigvallen van de partner overdag en/of ’s nachts.
Masturberen.
Porno kijken en/of sparen.
Daten of sekschatten via internet.
Bellen van (dure) telefoonsekslijnen.
Baanbezoek (homoseksuele ontmoetingsplaatsen).
Vreemdgaan.
Bezoeken van peepshows.
Bezoeken van sekssauna’s.
Prostitutiebezoek.
Fetisjisme: het seksueel opgewonden worden van niet levende objecten zoals schoenen en lingerie.
Geweld tijdens seksueel contact.
Sadomasochisme.
Voyeurisme: zonder toestemming. Kijken naar anderen bij seksuele activiteiten, terwijl ze zich uitkleden of naakt zijn.
Exhibitioneren (potloodventen): het tonen van de geslachtsorganen aan een nietsvermoedende vreemdeling.
Werkzaam zijn in de seksbranche.
Professioneel wangedrag: uw beroep gebruiken om seksuele contacten aan te gaan.
Wetenschappers raken het vaak niet eens dat seksverslaving eigenlijk wel bestaat. In de praktijk ervaren mensen wel problemen die ze seksverslaving noemen.
Als je herhaaldelijk seks als een uitlaatklep gebruikt, kan dat een voorloper van de aandoening zijn. Dit gebeurt vooral als je angstig, depressief of gestrest bent.
Als het herkend wordt als een stoornis, zijn seksverslaafden geen slappelingen, maar patiënten. Een definitie van seksverslaving zou kunnen zijn: mensen die lijden aan seksverslaving ervaren negatieve stress. Dit komt door een patroon van sterke wederkerende seksuele behoeftes. Deze gedachten en gedragingen interfereren met het dagelijkse leven. Dit omvat werk, sociale contacten en liefdesrelatie.
Vormen van seksverslaving: pornoverslaving, urenlang erotisch chatten, cyberseksverslaving), telefoonseks, dwangmatig masturberen, frequent prostitutiebezoek, dwangmatig op zoek gaan naar anonieme seks.
Is het dan eigenlijk wel een echte vorm van verslaving? Of is de kern van het probleem niet een gebrek aan controle? Deze kwestie is vaak de reden waarom wetenschappers het niet eens raken.
Psychologen spreken sneller van een ‘compulsieve stoornis’, terwijl artsen en andrologen het eerder over ’seksverslaving’ zullen hebben. Psychologen voeren aan dat er geen echte ontwenningsverschijnselen zijn. Artsen focussen op de analogie met middelenverslaving, en vooral de rol van neurotransmitters en endorfines op de hersenen.
Kenmerkend is in ieder geval een verlies van bewuste controle. De drang naar seks kan niet meer verminderd of gestopt worden. De verslaafde is continu, obsessief bezig met seks en krijgt geen vat op storende gedachten. Dit heeft gevolgen op zijn persoonlijkheid, relaties en werk.
Zoals alle verslavingen kan seksverslaving dus een probleem op zich worden. Maar het kan specifiek ook een bron van zorg worden. Dit is het geval als het gepaard gaat met een drang om almaar nieuwe en hevigere prikkels op te zoeken.
Kenmerken van een seksverslaving zijn:
Het patroon van seksueel gedrag is niet (altijd) te beheersen. Het seksuele gedrag heeft ernstige gevolgen voor het dagelijks leven. Bovendien is dit gedrag onmogelijk te stoppen, ondanks de ernstige gevolgen. Dingen blijven doen die hoge risico’s met zich meebrengen (gevaarlijke plekken, risico betrapt te worden).
Continue pogingen het seksuele gedrag te beperken of stoppen. Het seksuele gedrag functioneert als drug, als overlevingsmiddel, als pijnstiller. Seks is noodzakelijk om te kunnen functioneren. Het seksuele gedrag is progressief (steeds meer, steeds vaker, steeds extremer).
Sterk wisselende gemoedstoestanden (diepe depressie – roes – katergevoel).
Het seksuele gedrag zorgt voor een enorm tijdverlies. Dit kan ervoor zorgen dat belangrijke taken en verantwoordelijkheden worden verwaarloosd.
Gevolgen van seksverslaving
Een seksverslaving heeft vaak verstrekkende gevolgen. Verslaving aan seks die een gevaar oplevert voor je gezondheid is echt zorgwekkend. Dit omvat onveilige seks met onbekenden, zoals in darkrooms, parkeerplaatsen en openbare toiletten.
Ook seks met verslaafde prostituees is gevaarlijk. Doordat de verslaafde volledig in beslag wordt genomen door zijn ziekte verliest hij vrienden of familie. Voor de partner is het vaak een erge schok. Het is moeilijk om te ontdekken dat de man (vrouw) zich op een extreme manier bezighoudt met seks.
Het is belangrijk te beseffen dat je als partner hier op geen enkele manier schuld aan hebt. Vaak denken partners dat ze iets verkeerd hebben gedaan. Ze geloven dat hun partner daardoor op het verkeerde pad raakte. Hoewel het een heel begrijpelijk gevoel is, is het compleet onterecht.
Verstoord vertrouwen en ontbreken van intimiteit zorgen dikwijls voor relatieproblemen of een relatiebreuk.
Op emotioneel vlak is er grote nood omdat vaak enorme schaamte- en schuldgevoelens spelen. Het verslavingsgedrag botst vaak met de eigen normen en waarden. Op lichamelijk terrein kan de verslaafde zichzelf verwonden door de aard en frequentie van zijn seksuele gedrag.
Hij kan bijvoorbeeld soa’s oplopen. Juridisch gezien zijn er risico’s. De verslaafde kan ernstige problemen krijgen door zijn gedrag op internet. Hij kan zijn baan verliezen of zelfs in de gevangenis belanden. Dit kan komen door exhibitionisme, voyeurisme, stalken of het bezoeken van kinderpornosites.
Financieel kan de ziekte grote klappen uitdelen. De verslaafde geeft vaak kapitalen uit aan het bezoeken van prostituees, pornografisch materiaal, sekslijnen of betaalde internetsites.
Vaak gaat seksverslaving samen met andere vormen van afhankelijkheid, zoals alcoholverslaving en/of drugsverslaving. De combinatie van cocaïne en een seksverslaving komt vaak voor. Hierbij richt de laatste zich dan vooral op prostitutiebezoek met een voorkeur voor kinky seks. De relationele en financiële consequenties van deze verslavingsmix zijn vaak desastreus.
Uit onderzoek van de Rutgers Nisso Groep (2006) blijkt dat 5% van de Nederlandse mannen last heeft van een seksverslaving. Ook heeft 2% van de vrouwen dit probleem. PsyQ merkt dat niet iedereen die last heeft van een seksverslaving hulp zoekt. “We merken dat mensen zich vaak schamen voor hun seksverslaving. Mensen komen vaak pas als het kwaad al is geschied. Als iemand bijvoorbeeld op het werk betrapt is tijdens het kijken naar pornosites, of door de partner.’
Seksverslaving is geen absoluut begrip.
Onder zedendelinquenten kunnen allerlei gradaties van verslaving voorkomen. Bij een deel speelt het helemaal geen rol. Bij sommigen is het een klein aspect. Anderzijds is bij anderen de verslaving het grootste probleem. Of de verslaving wel of niet het hoofdprobleem is, loopt deels samen met iemands seksuele voorkeuren en gedragingen.
Iemand die elke dag betaalde seks heeft en dat eigenlijk financieel niet kan opbrengen, brengt zichzelf in de problemen. Vooral voor zichzelf veroorzaakt die persoon problemen. Die persoon zou geholpen zijn bij een behandeling die minder prostitutiebezoek kan bewerkstelligen.
Niet de betaalde seks is namelijk het probleem. Prostitutiebezoek is min of meer maatschappelijk aanvaard. Het probleem is de verslaving eraan.
Als iemand een seksuele voorkeur heeft voor kinderen en deze voorkeur in de praktijk brengt, is dat anders. Hetzelfde geldt als iemand kickt op de angst van een vrouw die wordt verkracht. Hij brengt anderen hoe dan ook schade toe. Het maakt niet uit of er aan het misbruik ook een verslaving ten grondslag ligt of niet. Tegelijkertijd is dat vooral een juridische kwestie. De hulpverlener is er niet om te bepalen of gedrag strafbaar is of niet.
In de klinische praktijk merken professionals dat patiënten met een seksverslaving vaak zelf een instabiele hechtingsperiode in de kindertijd hebben gehad. Professionals merken op dat deze patiënten vaak al in hun kindertijd instabiele hechtingservaringen hebben. Zij hebben als kind instabiele hechtingen ervaren. Patiënten ervaren hierdoor veel dubbele gevoelens. Ze willen een ‘normale’ seksuele relatie met hun partner. Tegelijkertijd stoten ze hun partner af om zich te richten op een ander lustobject. Maar ook met dit laatste wordt geen duurzame band opgebouwd.
Lustobjecten op het internet net als achter het prostitutieraam worden stelselmatig ingewisseld.
Het is de slopende dynamiek van aantrekken en afstoten.
Ook merken we op dat kinderen uit dergelijke gezinnen eveneens kunnen uitgroeien tot volwassen personen. Ze hebben vaak een buitengewone vorm van afhankelijkheid tot de partner. Vaak raken ze verslaafd aan seks. Of ze gebruiken andere genotsmiddelen. Deze middelen dienen om hun gevoel van zuchtigheid en leegte weg te nemen.
Seks wordt hier zelfs vaak een vorm van zelfbevestiging.
Ook kinderen die opgroeien in een gezin waar ouders zich niet voor hen interesseren of stelselmatig afwijzend reageren, ontwikkelen hechtingsproblemen. Dergelijke derde soort van hechtingsgedrag noemt men de ontwijkende hechting. Als reactie op hoe de verzorgingsfiguren met hen omgaan, vertonen ze geen betrokkenheid op de primaire verzorger, namelijk: de moederfiguur.
Deze kinderen negeren moeders aanwezigheid bij terugkeer in de kamer. Ze vermijden het contact met haar. Ze richten hun aandacht op iets anders. Dit leidt ertoe dat ze ontwijkende personen worden.
Zij lopen veel risico op het ontwikkelen van een instabiel gevoel van eigenwaarde. Ze worstelen meermaals met een laag zelfbeeld. Een gering gevoel van eigenwaarde proberen ze telkens te camoufleren met het aannemen van een introverte houding.
Toegepast op onze problematiek betekent dit dat men niet weet hoe men dient om te gaan met een intieme relatie. Men weet ook niet hoe men moet omgaan met de bijhorende emoties. Hierdoor vlucht men herhaaldelijk in o.a. virtuele of losse seksuele contacten.
Partners met een ontwijkende hechtingsstijl zijn bovendien vaak wandelende tijdbommen. Zij tolereren namelijk niet dat ze gestoord worden in hun bezigheden. Zij kunnen het ook niet verdragen als je hen confronteert met hun schadelijk gedrag.
Doe hier een zelftest rond seksverslaving.
Oorzaken van seksverslaving
De verslaving ontstaat vaak als het resultaat van een opstapeling van problemen of omstandigheden tijdens de jeugd. Er heerste bijvoorbeeld vroeger een streng taboe omtrent seksualiteit of voorlichting werd angstvallig vermeden. Traumatische gebeurtenissen zoals lichamelijk/seksueel geweld of blootstelling aan (abnormaal) seksueel gedrag kunnen bovendien de oorzaak zijn van een seksverslaving.
Maar ook het willen ontsnappen aan de werkelijkheid en een vlucht in fictie kan oorzaak zijn. Men kan het gewone leven niet meer aan. Er zijn bijvoorbeeld problemen op het werk. Er kunnen ook problemen zijn in de relatie of met de kinderen.
Men heeft enorme behoefte aan seks maar oordeelt dat men bij de partner onvoldoende terechtkan. Er zijn bepaalde seksuele wensen of verlangens waar de partner niet op kan ingaan. Soms is er een gebrek aan een reële partner. Hierdoor zoekt men obsessieve virtuele seksuele relaties op het internet.
Bijvoorbeeld internetseksverslaving gaat vaak samen met andere verslavingen en afhankelijkheid. Dit omvat alcoholverslaving en/of drugsverslaving. Het kan ook samengaan met depressies en dwanghandelingen op andere terreinen.
De oorzaken van hyperseksueel gedrag worden niet goed begrepen.
Sommige kinderen of adolescenten kunnen steeds vaker seksueel gedrag vertonen. Ze kunnen ongepast seksueel gedrag vertonen door traumatische ervaringen. Stressoren of psychische aandoeningen kunnen ook een rol spelen.
Er is geen standaarddefinitie van hyperseksualiteit bij kinderen. Het is bekend dat seksueel misbruikte kinderen meer seksueel gedrag kunnen vertonen. Risicovol seksueel gedrag wordt geassocieerd met sociaal-demografische factoren, zoals gezinsdisfunctie en sociale stress.
Het is ook belangrijk om na te denken over de rol die cultuur speelt in het concept van hyperseksualiteit. Culturen die seksualiteit in een positiever daglicht zien, kunnen waarden hebben die seksueel gedrag niet als ‘buitensporig’ beoordelen.
Soms is er ook een onderliggende psychiatrische problematiek. Dit kan variëren van neuroses zoals depressies, bindingsangst of verlatingsangst. Het kan ook gaan om ernstige persoonlijkheidsstoornissen zoals een manisch-depressieve problematiek, schizofrenie of narcistische problematiek.
Sommigen gaan de oorzaak zoeken in fout lopende interne biochemische processen in het lichaam. Dit omvat onevenwicht in hormonenbalansen over testosteron, oestrogenen en oxytocine.
Zo zouden ook ‘gelukzalige’ stofjes vrijkomen als men tegemoetkomt aan de internetseksverlaving. We denken aan de overdracht en heropname in neuronen. Neurotransmitters zoals dopamine, serotonine en adrenaline zetten de persoon aan. Ze stimuleren het gedrag te blijven stellen en veroorzaken verslaving in de hersenen. (http://www.breininbeeld.org)
Wetenschappers hebben ontdekt dat een genetische variant mensen meer risico’s laat nemen. Deze genetische variant zorgt ervoor dat ze sneller geneigd zijn vreemd te gaan. Een bepaalde variant van het DRD4 gen ging samen met frequentere onenightstands en vreemdgaan. Het DRD4 gen is van invloed op de hoeveelheid dopamine die vrijkomt in de hersenen als je seks hebt.
Volgens sommige wetenschappers zouden mensen met deze variant van het gen high worden van seks. Dit gen werd eerder ook al in verband gebracht met alcohol- en gokverslavingen en een voorliefde voor horrorfilms. (http://www.scientias.nl)
Hyperseksualiteit
Hyperseksualiteit verwijst naar een kwantitatieve vermeerdering van de seksuele aandrift. Dit leidt tot een relatief hoger niveau. Dit niveau is hoger dan wat men bij mannen of vrouwen van dezelfde leeftijd en met dezelfde fysieke conditie terugvindt. Deze vermeerderde seksuele aandrift uit zich meestal in een versterkt verlangen naar herhaalde, heteroseksuele coïtus met één of meerdere partners.
De partner kan niet voldoen aan de buitensporige genitaal-seksuele drift van de hyperseksuele persoon. Deze drift wordt als storend voor het welzijn van de relatie ervaren. Aan de andere kant kan de persoon zelf de aanhoudend, intense seksuele opwinding niet voldoende controleren. Deze opwinding hindert hem sterk in zijn psychosociaal functioneren.
Men spreekt dus van hyperseksualiteit als de seksuele drift (libido) van een persoon sterker is ontwikkeld. Het treedt meer op de voorgrond dan men in de samenleving als normaal of wenselijk beschouwt. Dit kan verbonden zijn met culturele en sociale aspecten, los van geneeskundige motieven.
Hyperseksualiteit bij vrouwen noemde men ook wel nymfomanie en bij mannen satyriasis.
Het gebruik van deze laatste twee termen impliceerde voornamelijk het psychopathologische karakter. Daarom zijn deze termen vervangen door hyperseksualiteit. Er kan slechts gesproken worden van een afwijkend karakter tegenover maatschappelijke normen. Deze normen kunnen per (sub)cultuur verschillen.
Een pathologische vorm van hyperseksualiteit wordt in de moderne seksuologie soms als een obsessief-compulsieve stoornis gezien. Het obsessieobject is normaliter willekeurig. Door veel omstandigheden kan het seksueel zijn. Wel zijn seksualiteit en daarbij horende handelingen als obsessie bij een obsessief-compulsieve stoornis een bekend verschijnsel in de psychiatrie.
Het hangt van enkele factoren af wanneer iemand als hyperseksueel wordt beschouwd. Belangrijk is bijvoorbeeld de houding die de samenleving tegenover seksualiteit heeft.
Zo werd vroeger een vrouw die openlijk te kennen gaf van seks te genieten, al snel als nymfomane bestempeld. Men vermoedde vaak dat ze leed aan een vorm van hysterie. Sinds de seksuele revolutie is hierin veel veranderd. Toch verwacht de westerse maatschappij nog steeds van een vrouw wat meer terughoudendheid dan van een man.
Bepaalde religieuze en maatschappelijke groeperingen beschouwen het hebben van meerdere seksuele partners voor het huwelijk als hyperseksueel en losbandig. Andere groeperingen zien het niet als een probleem.
Hoe relatief het begrip hyperseksualiteit is, blijkt ook uit een citaat van Alfred Kinsey. Toen hem naar een definitie werd gevraagd, gaf hij antwoord. Hij zei: “Hyperseksualiteit kan worden geconstateerd bij iemand die meer aan seks doet dan u”.
Doorgaans hoeft een sterk ontwikkelde seksuele drang niet als psychische aandoening te worden beschouwd, wat in het verleden vaker gebeurde. Hyperseksualiteit als aandoening is verdwenen uit het handboek DSM. De ICD-10 stelt dat de seksuele drift alleen overmatig is als de persoon er klachten over heeft.
Hyperseksualiteit kan echter een symptoom zijn van andere problemen. Dit gebeurt bijvoorbeeld als een persoon er niet in slaagt seksuele bevrediging te vinden. Verder komt een verhoogde seksuele drift als symptoom voor bij:
Manische episoden van bipolaire stoornis
Borderline-persoonlijkheidsstoornis (mogelijk in combinatie met een stoornis in de impulsbeheersing)
Vroege fase van dementie
Syndroom van Klüver-Bucy,
Bepaalde vormen van depressie,
Theatrale persoonlijkheidsstoornis,
persistent sexual arousal syndrome
Bronnen:
http://www.praktijkvoorseksuologie.nl
http://nl.wikipedia.org/wiki/Hyperseksualiteit
http://www.hannievanrijsingen.com
Koen Baeten Seksverslaving, een klinische observatie. http://www.tijdschriftvoorseksuologie.nl/
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition
Adelson, S., Bell, R., Graff, A., Goldenberg, D., Haase, E., Downey, J. I., & Friedman, R. C. (2012). Toward a definition of “hypersexuality” in children and adolescent. Psychodynamic psychiatry, 40(3), 481-503.
American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual, Fifth Edition, Revised
Kafka, M. P. (2010). Hypersexual disorder: A proposed diagnosis for DSM-V. Archives of sexual behavior, 39(2), 377-400.
Reid, R. C., Carpenter, B. N., Hook, J. N., Garos, S., Manning, J. C., Gilliland, R., … & Fong, T. (2012). Report of findings in a DSM‐5 field trial for hypersexual disorder. The journal of sexual medicine, 9(11), 2868-2877.
Schultz, K., Hook, J. N., Davis, D. E., Penberthy, J. K., & Reid, R. C. (2014). Nonparaphilic hypersexual behavior and depressive symptoms: a meta-analytic review of the literature. Journal of sex & marital therapy, 40(6), 477-487.
Mogelijke hulpverlening en tips
De pornoficatie van onze maatschappij speelt een grote rol in het ontstaan van seksverslaving. Seks is tegenwoordig overal: in videoclips, reclameboodschappen, op het internet. Het wordt ons meer en meer voor de voeten geworpen. De perverste porno is met één muisklik beschikbaar.
Er zijn helaas geen goede richtlijnen om een seksverslaving te diagnosticeren. Welke symptomen moet iemand vertonen om te spreken van een ‘seksverslaafde’? Wanneer gaat het gewoon om slechte seksuele gewoontes? Er is sprake van een verslaving of drangstoornis wanneer de man of vrouw in kwestie alle zelfcontrole verliest. Het sociale en familiale leven lijdt onder de verslaving.
De drang om de daad te stellen, of de obsessieve gedachten aan seksuele handelingen overheersen alles. Alles moet ervoor wijken. Een seksverslaafde zoekt bevrediging zonder te kunnen stoppen. Hij of zij vindt het bij de partner, bij vreemden, bij prostituees, in seksclubs of op het internet.
Seksverslaafden lijden ook onder hun gedrag. Meestal wordt er lacherig gedaan over een seksverslaving, maar in de praktijk kan het zware gevolgen hebben. Mannen verliezen hun partner omdat ze steeds vreemd gaan. Ze verliezen ook hun job omdat ze de hele tijd naar porno surfen in hun kantoor. Het kan zelfs een dodelijke aandoening worden.
Seksverslaafden gaan hun grenzen steeds verleggen, worden steeds roekelozer.
Door de veelvuldige seks lijden ze aan een seksueel overdraagbare aandoening zoals aids. Of ze belanden in de gevangenis, na een verkrachting. Een seksverslaving is echter behandelbaar. Met medicatie, gedrags- of psychoanalytische therapie.
En anders dan bij alcohol- en drugsverslavingen vereist die behandeling geen levenslange onthouding. In één fase van de therapie moet men even cold turkey gaan, maar het uiteindelijke doel is een normaal seksleven.
Om inzicht te krijgen in de seksverslaving is het belangrijk. Het is essentieel na te gaan welke betekenis de verslaving heeft in het huidige leven van de persoon. Seks is bijvoorbeeld een effectief middel om te ontspannen na een stressvolle gebeurtenis.
Het biedt een roes waardoor vervelende gevoelens en problemen even verdrongen worden. Of zorgt juist voor een kick in sleurvolle situaties. Het probleem ontstaat als je geen controle meer hebt over die seksuele drang. Als je niet meer kunt doseren en speelbal wordt van je behoefte aan kick en roes.
Net zoals vele verslaafden ontkennen seksverslaafden dat ze de controle of zelfregulering van hun denken en doen kwijt zijn.
Rekening houdend met bovenstaande bevindingen is dit niet alleen een probleem voor de patiënt zelf, maar ook voor alle gezinsleden. Vaak komen vernoemde patiënten pas op consultatie als de symptomen zich al een tijd manifesteren. De partnerrelatie staat op ontploffen. Ze dreigen hun werk kwijt te raken.
In de behandeling van deze multifactoriële problematiek wordt er meestal multidisciplinair aan de slag gegaan. Er is nog geen onderzoek begonnen naar de resultaten van behandelingen. Er zijn nog geen farmacologische, dubbelblinde en placebogecontroleerde onderzoeksresultaten voldoende bekend.
Men merkt echter dat patiënten goede vorderingen maken in hun psychotherapie. Een geneesheer behandelt hen ook met serotonineheropnameremmers (SSRI’s).
Zelfhulpgroepen
Er zijn verschillende zelfhulpgroepen waar mensen bij elkaar steun kunnen vinden om van seksverslaving van af te geraken (zie bijvoorbeeld https://www.sexaholicsanonymous.be).
Wie professionele hulp zoekt, kan terecht bij een centrum geestelijke gezondheidszorg in de buurt of bij een gespecialiseerde privétherapeut. In de loop van de tijden zijn vele benamingen voor het fenomeen gevonden. Enkele daarvan zijn: hyperseksualiteit, seksuele compulsie en stoornis in het seksueel verlangen. Andere termen zijn nymfomanie (voor vrouwen), satyriasis (voor mannen) en tenslotte ook seksverslaving.
De psychotherapeutische behandeling bevat vaak een psychodynamische oriëntatie in combinatie met cognitief-behavioristische aspecten.
Psychoanalytisch ligt de klemtoon vaak op de betekenis van het seksuele verlangen. Het richt zich op de driftbevrediging en omgaan met tekort aan spanningsafvoer. Ook leert men het realiteitsprincipe te aanvaarden in plaats van directe behoeftebevrediging. Het analyseren van het (gekwetste) innerlijke zelfbeeld is belangrijk, omdat dit vaak gecompenseerd wordt met seks.
Daarnaast is het een betrachting om de cliënten een stabiele separatie en individuatie te laten bereiken. Hierdoor kunnen ze minder onzeker en afhankelijk in de wereld staan. Ze kunnen ook beter omgaan met het verwerken van seksuele prikkels.
Er wordt vanuit cognitief-behavioristisch perspectief gewerkt aan inzichten. Gedrag is vaak een ongecontroleerde spiegeling van wat mensen in bepaalde media waarnemen. Gedrag kan ook een foute conditionering illustreren in de zoektocht naar een goed gevoel.
Hierdoor kunnen ze afhankelijk worden van een zinloze oplossingsstrategie. Uiteindelijk is het in de behandeling bij ernstige verslavingsgevallen ook zinvol om te laten peilen naar psychiatrische comorbiditeit. (Baeten, 2010)
Stoornissen in impulscontrole, maar ook borderline persoonlijkheidsstoornissen, afhankelijke stoornissen en obsessieve obsessief-compulsieve aspecten stelt men meer dan eens vast.
Men mag ook niet blind zijn voor de diepe psychologische kwetsuren. Internetseksverslaafden kunnen deze mogelijks hebben meegemaakt in hun kinder- en jeugdjaren. Deze kwetsuren komen voort uit de relatie tussen hun ouders en hen. Ze vormen meer dan eens de dieperliggende psychologische basisreceptoren van de ziektesymptomen binnen seksverslaving. (Baeten, 2010)
Vele hulporganisaties gebruiken het zogenaamde twaalfstappenprogramma dat te vergelijken is met het bekende programma van de Anonieme Alcoholisten.
Er bestaan ook groepen met twaalfstappenprogramma’s die speciaal op seksverslaafden zijn gericht.
Voorbeelden van dergelijke groepen zijn de Anonieme Seksverslaafden (SA). Net als de Anonieme Alcoholisten houden zij regelmatige bijeenkomsten op diverse plaatsen in Nederland en Vlaanderen. Deze groepen staan open voor mensen van alle gezindten. Dit omvat onkerkelijken en niet-religieuze mensen. Geloof in een god is geen vereiste.
Deze groepen bieden seksverslaafden een gelegenheid om te spreken met medeverslaafden over hun verslaving. Ze werken aan hun herstel aan de hand van het Twaalfstappenprogramma.
Hulpverlening wordt gegeven vanuit het standpunt dat ze een obsessieve-compulsieve stoornis hebben met een sterk seksueel aspect. Het wordt meestal verstrekt door een seksuoloog-psycholoog of seksuologisch hulpverlener. Deze professionals zijn afkomstig van instellingen zoals de RIAGG of CGG. Ook privé seksuologische hulpverleners, gespecialiseerd in de problematiek, bieden hulp.
Bij een behandeling van seksverslaving start men met het onderzoeken van de bestaansfactoren. Vervolgens werkt men samen met de persoon aan het veranderen van de patronen die de klachten in stand houden. De onderliggende problematiek, de lichamelijke conditie en het sociale leven spelen bij de behandeling een belangrijke rol. Het psychische evenwicht wordt versterkt en een goede balans gezocht.
Enerzijds is het belangrijk een zicht te krijgen op de onderliggende problematiek. Voor de betrokkenen is het meestal niet onmiddellijk duidelijk waaraan het probleem precies gelinkt is. Een therapeut probeert de puzzelstukjes per stukje te leggen. Daarnaast is het van belang te werken rond het effectieve gedrag.
Het streefdoel is een normaal seksueel leven. In een eerste fase van de behandeling is een periode van onthouding vaak onvermijdelijk. Om echt te herstellen is het van noodzakelijk belang dat ook de partner wordt betrokken in het proces. Bij een seksverslaving wordt de partner uitgenodigd deel te nemen aan therapeutische gesprekken. Voor sommige partners kan het zinvol zijn om steun te zoeken bij een andere therapeut, los van de sekstherapie.
De man- of de vrouw die verslaafd is aan seks ziet zelf niet dat er een verband bestaat. Dit verband is tussen obsessief met seks bezig zijn, stress, persoonlijke opvattingen over seksualiteit en persoonlijke problemen. Daarom wordt in de behandeling van seksverslaving – naast andere dingen ook veel aandacht besteed aan:
Wat betekent seksualiteit in mijn leven?
Welke manieren gebruik ik om mijn seksualiteit vorm te geven?
Wanneer geef ik mijn seksualiteit op die manier vorm?
Waarom kies ik die vorm om mijn seksualiteit gestalte te geven?
Wil ik die manier(en) blijven gebruiken om mijn seksualiteit gestalte te geven?
Wil ik alternatieven ontwikkelen om mijn seksualiteit vorm te geven?
Welke alternatieven zijn bevredigend voor mij.
Uitvoeren van bevredigende alternatieven.
Partner zijn van een persoon met seksverslaving
Als je partner zich intensief bezighoudt met porno, internetseks of andere buitenechtelijke seksactiviteiten, beïnvloedt dit de relatie. Deze betrokkenheid heeft onherroepelijk invloed. Het legt niet alleen druk op jullie beiden.
Het legt ook druk op andere betrokkenen, zoals op kinderen en andere familieleden. Daarom is het belangrijk dat je als partner op de hoogte bent van wat deze problematiek inhoudt. Je moet weten wat het met zich meebrengt.
Wat je als partner moet weten
Als je ontdekt dat je partner prostituees bezoekt. Of als hij erg vaak porno op internet bekijkt. Of als hij andere vormen van cyberseks bedrijft, dan heb je zijn ‘geheime seksleven’ ontmaskerd. Dit is voor veel partners een regelrechte ‘shock’.
Alle verwachtingen en ideeën over de relatie, het huwelijk en de toekomst zijn in één klap ondersteboven geschoffeld. Alles waarin je geloofde staat op losse schroeven en twijfels en onzekerheid slaan onverbiddelijk toe.
Gepaard of afgewisseld met gevoelens van verraad, boosheid of woede, verdriet, pijn, angst en misschien ook opluchting. Je voelt je erg alleen en eenzaam. Je beste vriend is namelijk onbetrouwbaar gebleken. Hoe moet je hiermee omgaan? Met wie kun je praten? Wat moet je met adviezen als: ‘Ik had hem al lang de deur uit gezet?
Wat je als partner moet doen of laten bij de ontdekking seksverslaving
Hier zijn ‘Eerste Hulprichtlijnen’. Ze helpen je te beslissen wat je het beste kunt doen na de onthulling van de seks/pornoverslaving.
Besef dat je de partner bent en daarom nooit therapeut of hulpverlener voor hem of haar kunt zijn.
Besef dat de seksverslaving van je partner destructief is voor de relatie.
Weet dat je ook dat je een rol speelt in de verslaving. Een relatie is namelijk net een waterbed: als de een zich verroert, beweegt de ander ongewild mee. Daarom wordt de partner, door de verslaafdenzorg, vaak een co-verslaafde genoemd.
Besef dat je niet zijn of haar gedrag kunt sturen, maar dat u alleen uw eigen gedrag kunt sturen.
Bovendien moet je hem of haar duidelijk maken dat bepaalde dingen in jullie relatie niet acceptabel voor je zijn.
Besef dat je partner pas rekening met je houdt als hij of zij doet wat je van hem vraagt.
Besef dat je partner zelf moet stoppen. Hij of zij moet actie ondernemen om te laten zien dat de wens om te stoppen oprecht en integer is.
Besef dat je zelf niet langer mag toegeven aan uw behoefte om ‘politieman’ te spelen of ‘controleur’. Doe je dat wel dan neem je de verantwoordelijkheid van je partner over. Dan neem je hem of haar niet serieus.
Besef dat de verslaving van je partner niets, maar dan ook totaal niets, met je te maken heeft. Het is zijn of haar probleem en het komt niet door jou.
Denk aan het volgende:
Neem geen genoegen meer met de belofte dat het niet meer gebeurt. Je wilt nu actie zien.
Blijf niet langer op dan goed voor je is om je partner voor terugval te behoeden.
Je bent nog steeds seksueel aantrekkelijk, twijfel daar niet aan.
Troost je partner niet als hij of zij huilt over zijn of haar verslaving. Zeg niet dat het allemaal wel meevalt en dat jullie er samen wel uitkomen. Je partner zal in eerste instantie zelf actie moeten ondernemen om de verslaving de baas te worden.
Geef niet toe aan zijn of haar verzoek om er met niemand over te praten. Je behoefte aan steun mag niet ondergeschikt gemaakt worden aan zijn of haar schaamte. Besef dat dankzij ‘het geheim’ de verslaving zulke vormen heeft aangenomen of zo lang heeft kunnen blijven bestaan.
Bewandel deze weg niet ‘alleen’, zoek steun bij een seksuologische hulpverlener. Meer info bij http://www.hulpbijseksverslaving.com
Is mijn partner seksverslaafd. Doe hier een test.
Bronnen:
http://www.groepspraktijk-facet.be
http://www.hannievanrijsingen.com/seksverslaving
Baeten, Koen. (2010). Seksverslaving: een klinische observatie. Tijdschrift voor seksuologie,34, 155-160 http://www.tijdschriftvoorseksuologie.nl/
Meer informatie:
Hieronder vindt u links naar websites met meer info over de beschreven thematiek. Onze excuses mochten bepaalde links niet meer werken of indien de geboden info niet meer juist is.
De webmaster van deze website is niet verantwoordelijk voor de inhoud die op de doorgelinkte pagina’s wordt aangeboden. Wenst u correcties mee te delen kan dat via het contactformulier met duidelijke opgave van de suggestie.
Film: Thanks for sharing
De film volgt drie seksverslaafden in hun strijd om te functioneren in de samenleving, met behoud van een betekenisvolle relatie. Ales probeert een relatie op te bouwen met Phoebe. Ze is een wilde onafhankelijke vrouw. Phoebe heeft gezworen niet meer te daten met verslaafden. Dit besluit nam ze nadat ze haar relatie met een alcoholist had verbroken.
Mike is getrouwd met zijn grote liefde van de middelbare school. Hij raakt net zo verslaafd aan zijn herstelprogramma als aan de seks. Neil verbergt een camera in zijn tennisschoen. Hij filmt in het geheim onder de rokken van vrouwen. Tegelijkertijd probeert hij zijn vrienden te overtuigen dat hij zonder seks kan leven. Allen moeten ze om zien te gaan met hun verslaving, wat leidt tot verschillende hilarische en ongewone situaties.
Lees hier verder
Boek Als seks verslavend wordt. Hoe je jezelf en je relatie kunt redden. Gertjan van Zessen
Zoek hulpverlener
Klik hieronder op de seksuologische problematiek om alle seksuologen/seksuologische hulpverleners te vinden die rond deze thematiek werken. Vindt u niets bij deze term? Dan is er in deze database (nog) geen hulpverlener aanwezig die specifiek rond deze problematiek werkt.
Wenst u een hulpverlener in uw nabijheid te vinden? Kies dan ‘zoeken op specialisatie problematiek’. Selecteer vervolgens ‘kaart’ of ‘lijst’ uit het menu aan de rechterkant.
Onlinebehandeling
http://www.seksverslavingondercontrole.nl/
http://www.addiction-solutions.be/behandeling
http://www.medicinenet.com/sexual_addiction/article.htm
http://www.hulpbijseksverslaving.com/
http://psychiatrie-nederland.nl
Hoe kan een orthopedagoog de problematiek bij een klant van seksverslaving aanpakken?
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
https://www.steunfondsvooroekraine.be/donatiepagina
Liefs Annemie
Lees meer over hyperseksualiteit