Dissociatie om te kunnen overleven in chaotische huizen
Wanneer we opgroeien in huizen die chronisch chaotisch, onvoorspelbaar of emotioneel verwaarlozend zijn, distantiëren we ons om te overleven. Dissociatie is wanneer we fysiek boos zijn, maar mentaal weg zijn. En we worstelen met het hebben van herinneringen. Lees verder over de verschillende vormen van jeugdtrauma.
Onze kernbehoefte is om aan een ouderfiguur te koppelen. Dissociatie stelt ons in staat om te overleven als we ons niet kunnen hechten aan een ouderfiguur. We hebben ook een intern verdedigingssysteem dat zich ontwikkelt om ons veilig te houden. Zie het afweersysteem als een intern alarm dat gevaar signaleert.
Wanneer een ouderfiguur beschamend is, misbruik maakt of woedecycli heeft, is er een conflict. Het probleem ligt tussen ons hechtingssysteem en ons verdedigingssysteem.
Wie de invloed van emotionele verwaarlozing in het gezin verder wil verkennen, kan lezen in ** Ongezien opgegroeid van Lindsay C. Gibson als achtergrond bij de relatie met ouderfiguren. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Ons zenuwstelsel gaat vechten, vluchten, bevriezen of plezieren.
Tegelijkertijd moet ons hechtingssysteem de verbinding met onze ouderfiguur voor survival behouden. Onze geest en lichaam gaan dus om met dit conflict door te dissociëren.
Wil je ook beter begrijpen wat bevriezen bij dreiging kan betekenen? Lees de gids over herkennen en omgaan met de bevriezingsrespons als verdieping bij deze overlevingsreacties.
Het is een briljant beschermingsmechanisme. Het stelt ons in staat om emotioneel verbonden te blijven met onze ouder. Ondertussen beroeren we ons op een oppervlakkig niveau van wat we ervaren.
Dit zorgt voor een interne scheiding.
We gaan door het dagelijkse leven, communiceren met mensen en zijn aanwezig, maar sommigen van ons zijn niet helemaal aanwezig. Een ander deel is getraumatiseerd door slechte ervaringen in de jeugd. Emotioneel onvolwassen en diep wantrouwend.
We blijven dissociëren in de volwassenheid.
Dit ziet eruit als chronisch dagdromen of uitspreiden. Het kan ook verdoofd zijn of het gevoel hebben dat je boven jezelf staat. Je voelt je niet echt in je lichaam.
Het komt vaak voor dat mensen die zich tijdens de kindertijd hebben gedissocieerd, herinneringen missen. In mijn geval heb ik bijna geen jeugdherinneringen, alleen verstrooide gevoelens van wat er is gebeurd. Dit is niet omdat ik een ernstig trauma had. Het komt omdat ik op lange termijn emotionele ontkoppeling van een ouder had. Lees verder over trauma en het proces van herstel.
Op momenten dat we de originele kernwond van een ouder voelen, gebeurt er iets bijzonders. In mijn geval heb ik het gevoel dat ik emotioneel in de steek word gelaten. Dan komt ons afweersysteem binnen om te beschermen.
Wanneer dissociatie plaatsvindt, gedragen we ons vaak kinderlijk. We slaan deuren dicht, stampen, schreeuwen, schelden en doen alsof iemand er niet is. Dit wordt regressie genoemd.
Het is helend om dit te begrijpen dat dit niet echt je bent, het is gewoon een deel van je.
Voor een bredere achtergrond over traumatische ervaringen en dissociatie sluit ** Traumasporen in lichaam, brein en geest van Bessel van der Kolk aan bij de vragen over aanwezig zijn en het contact met jezelf.
Geverifieerd
Het is belangrijk om te begrijpen dat als kinderen, we *altijd* zullen kiezen om verbonden te blijven met een ouderfiguur. Zelfs als die ouder emotioneel misbruikt, onvoorspelbaar, instabiel of emotioneel verwaarlozend is.
Onze hechtingsdrift is net zo sterk als onze verdedigingsdrift.
En om met dit conflict om te gaan, zal het lichaam dissociëren. Dit is de reden waarom veel mensen als volwassenen in gewelddadige relaties blijven. Hun vroegste gehechtheden waren (ook) beledigend. Ze hebben aanpassingen ontwikkeld om deze omgevingen te overleven. Ze blijven ook verbonden met hun misbruiker.
Als we onze copingmechanismen begrijpen, kunnen we deze delen leren geven. We kunnen ze validatie, mededogen en begrip geven. Zelfs als ons gedrag “giftig” of “disfunctioneel” is, proberen we onszelf altijd te behouden. Ook proberen we een verbinding te behouden. Het is gebruikelijk om dit gedrag te bestempelen als “persoonlijkheidsstoornissen”. In de kern is dit echter een gedissocieerde reactie op een verleden van verlating, pijn en schaamte.
Het uitvoeren van innerlijk-kindwerk heeft me enorm geholpen om de dissociatie en fragmentatie te helen.
Ik geloof wel dat wanneer we trauma’s doorstaan, een aspect van ons op dat moment fragmenteert. Dat betekent dat we veel verschillende gefragmenteerde delen van onszelf hebben. Deze delen komen van momenten in de kindertijd. Op zulke momenten voelden we ons ongezien of beschaamd, enz. Innerlijk-kindwerk heeft me geholpen om die gefragmenteerde delen te verbinden met mijn volwassen zelf. Lees verder over zelfbewustzijn en het herkennen van eigen patronen.
“Het ligt niet echt aan je, het is gewoon een deel van je.” Dat besef is levensveranderend. Het is voor mensen die zichzelf in elkaar slaan voor zelfbehoudsgedrag. Ze proberen dit gedrag zo hard te veranderen.
Je hoeft je niet te herinneren om te helen. Je lichaam zal zich herinneren wanneer het veilig voelt om dat te doen.
Bij de passage over mildheid tegenover jezelf past ** Zelfcompassie van Kristin Neff als aanvullende leestip over begrip voor moeilijke gevoelens en ervaringen.
Samenvatting van deze tekst
- Dissociatie is een overlevingsmechanisme ontwikkeld in een chaotische of emotioneel verwaarlozende omgeving tijdens de kindertijd.
- Het stelt ons in staat om emotioneel verbonden te blijven met een ouderfiguur, ondanks misbruik, verwaarlozing of schaamte.
- Ons zenuwstelsel reageert met vechten, vluchten, bevriezen of pleasen, terwijl ons hechtingssysteem conflicteert met ons verdedigingssysteem.
- Volwassenen kunnen symptomen van dissociatie ervaren, zoals dagdromen, depersonalisatie en het missen van jeugdherinneringen.
- Het innerlijk-kindwerk is een helende methode. Het helpt om dissociatie en fragmentatie te helen. Dit gebeurt door verbinding te maken met gefragmenteerde delen van ons kinderlijke zelf.
- Het is cruciaal om zelfbehoudsgedrag te begrijpen als een reactie op verleden verlating, pijn en schaamte.
- Herinnering is niet noodzakelijk voor genezing; ons lichaam zal zich herinneren wanneer het veilig voelt om dat te doen.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Je kunt ons gratis steunen door uw aankopen bij bol.com
Lees ook
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.