Dankbaar zijn zonder verplichting: een persoonlijke terugblik

Dankbaar zijn mag vrij ontstaan. Het hoeft verdriet, kritiek of een grens niet te vervangen. In deze persoonlijke terugblik zoek ik woorden voor wat mij hielp én voor wat onrechtvaardig bleef. Waardering voor steun betekent niet dat je alles moet aanvaarden of dat een ander jouw gevoelens mag voorschrijven.

Persoonlijke terugblik uit het archief. Leeftijden, aantallen lezers en verwijzingen naar de coronaperiode beschrijven de toenmalige situatie.

Ik herinner me toen ik 22 jaar was ik het niet zo hoog op had met dankbaar zijn. Een van mijn favoriete liederen was er ééntje van Robert Long. Het spookt nog regelmatig door mijn hoofd. De reden: dat refreintje “dankbaar moet je zijn”. Je bereikt een tegengesteld effect bij mij, want dat moeten dat werkt tegen mijn persoonlijkheid. Lees verder over eigen grenzen en behoeften respecteren.

Ik heb je toch niet om advies gevraagd, en al zeker niet dat ik iets moet. Het is voor alle duidelijkheid van Robert sarcastisch bedoeld. Hij legt het in de mond van één of andere prekerige religieus. Ik dacht aan autoriteiten toen ik hem voor het laatst zag in het Casino in Oostende, zo’n 40 jaar geleden.

In zijn liedjes verwoordde Long het onbehagen dat onder grote groepen jonge mensen leefde. Hij was vóór het milieu en tegen het kapitaal. Zijn felste teksten waren echter gericht tegen de Kerk, de paus en Jezus Christus zelf.

Wie vroeg of laat op de draaitafel legt, hoort naast romantische liedjes over liefde en homoseksualiteit. Men hoort ook afkeuring tegen alles wat christelijk is, zoals het bekende Jezus redt.

Het succes gaf Long vleugels en zijn provocaties werden openlijker en venijniger.

Samen met Leen Jongewaard maakte Long in de jaren 80 een serie van drie theaterprogramma’s: Duidelijk zo!? (1980), Tot hiertoe (heeft de Heere ons geholpen) (1982) en En het bleef nog lang onrustig in de stad (1983). Het duo trok ten strijde tegen ‘burgerlijkheid en calvinisme’.

Woedende reacties vanuit vooral de hoek van orthodoxe protestanten zoals de SGP, de EO en haar achterban, maar ook vanuit katholieke kringen, stimuleerden Long alleen nog maar meer. 

Dankbaarheid bij Robert Long: nooit op bevel

Het lied plaatst opgelegde dankbaarheid tegenover ervaringen van ongelijkheid, ziekte en macht. Ik herken vooral de weerstand tegen het idee dat je tevreden moet blijven terwijl iets pijn doet. De volledige liedtekst is hier niet overgenomen; de bestaande video blijft de plaats om het werk te beluisteren.

Maar nu ikzelf over de helft ben, meen ik toch …

Die tekst valt best wel mee! Nooit op bevel! Sommige christenen wilden geen polio vaccin. Dit was een feit toen het verplicht werd. Het betrof echter een heel kleine minderheid onder gereformeerden.

De anti-vaxer zijn nu in veel grotere getallen. Ook Paus Franciscus pleit ervoor dat je je laat vaccineren tegen Covid. Ook aartsbisschop José Gomez, de voorzitter van de Amerikaanse Bisschoppenconferentie, stelde dat katholieken zich niet op hun geloof kunnen beroepen. Zij kunnen dat niet doen om zich niet te laten vaccineren.

En wat azijn betreft Robert kan er wat van, wat in vele kerken wordt geen alcohol geconsacreerd en bedeeld.

We leven natuurlijk in een totaal andere tijd dan de opa’s en grootvaders van vandaag.

Er sterven nog jonge opa’s aan longziektes o.a. door Covid, COPD en andere aandoeningen. Veel ziektes zijn erkend als beroepsziekte en er is ook het opvangnet van de ziekteverzekering.

Of bij ziekte een collega geen ondersteuning krijgt hangt af van bedrijf tot bedrijf. Zelfs in corona-tijden, waar persoonlijk contact en telewerk noodzakelijk waren, was er wel die solidariteit. Maar je kunt wel stellen dat het economische belang nog steeds een prioriteit is. Het belang wordt in veel gevallen boven de gezondheid gesteld.

Hoeveel controles er werden uitgevoerd op de naleving van de coronaregels in de bedrijven en wat de resultaten zijn. Er werd ook rekening gehouden met de gegevensbescherming van werknemers in de bedrijven. Maar laten we stellen dat het allemaal voor verbetering vatbaar is en dat hopelijk de nodige lessen daaruit worden getrokken.

Wat euthanasie betreft staan we ook al veel verder dan vroeger als je barst van de pijn. Bij die herinnering voel ik hoe belangrijk duidelijke uitleg en betrokkenheid van naasten zijn. Een persoonlijke ervaring bewijst niet hoe zorgteams in het algemeen handelen. Toen mijn moeder aan het sterven was, had ik de indruk dat zij veel morfine kreeg. Ze was zogenaamd hersendood en zou dus geen pijn voelen. Zo beleefde ik die laatste uren. Ik kan zonder het medische dossier niet vaststellen welk doel of effect de medicatie had.

Rond 8 uur was ze in de spoed, 12 uur laat was ze gestorven. Eigenlijk werd er in die 12 uur niet meer naar haar omgezien, behalve door de pastorale dienst. Dus ook dat was voor verbetering vatbaar. Dus Robert Long zou nu wel dankbaar kunnen zijn.

Dankbaarheid kan mij energie geven. Dat is mijn ervaring, geen regel waaraan iemand met verdriet moet voldoen.

Het is dan ook belangrijk om elke situatie te zien in zijn historisch context en in perspectief.

Ik ben geboren in Roeselare – waarschijnlijk de meest  kapitalistische plaats van België, soms bijgenaamd het Texas van Vlaanderen. Maar in 1990 had de streek nog de slechtste arbeidsomstandigheden van België.

In alle geval is de werkloosheidsgraad nu zeer laag. Maar er is wel een groot tekort aan betaalbare huizen en sociale woningen. Ik woon dus op een opmerkelijke plaats in het land. In vergelijking met andere plaatsen in het land wordt hier erg hard gewerkt.

Welbevinden: steun en toegankelijke zorg blijven nodig

De coronaperiode bracht zorgen over gezondheid, inkomen en contact mee. Mijn dankbaarheid voor toegankelijke zorg betekent niet dat iedereen dezelfde steun ontvangt. Ook zonder een cijfer bij iedere ervaring blijft de vraag belangrijk: wie kan hulp bereiken, wie moet lang wachten en welke praktische drempels kunnen we samen verminderen?

Dankbaarheid voor België, met ruimte voor kritiek

Ga maar eens op reis in Oekraïne bijvoorbeeld. Oude mensen lijden honger, Ze wonen in piepkleine huizen met meestal meer dan 6 personen. Straten zijn vaak nog in aarde.  Er is het permanente gevaar vanuit Rusland. Mensen hebben er veel ziektes tgv Tjernobyl. De rechtszekerheid is er veel slechter dan hier in België. Er heerst nog altijd veel corruptie, zelfs bij de politie.

Daling van zelfmoordcijfers.

De gezondheidsdoelstelling lag ten grondslag aan het tweede Vlaams Actieplan Suïcidepreventie. Het plan streefde een daling van de suïcidecijfers na. Bij mannen en vrouwen was het doel een daling van 20% in het jaar 2020, vergeleken met het jaar 2000.

Wanneer de vergelijking wordt gemaakt met de baseline van het jaar 2000, wordt rekening gehouden met de veranderende leeftijdsverdeling. Ook de toenemende bevolking wordt meegenomen. Dit komt neer op een daling van de suïcidecijfers met 26%. Dit betekent dat de
gezondheidsdoelstelling, op basis van de suïcidecijfers van 2018, werd behaald. Dat waardeer ik, met ruimte om zorg te blijven verbeteren.

In vergelijking is er hier zoveel goeds.

Natuurlijk zijn er slechte dingen. Er zit veel slecht in alles, maar het gaat allemaal om het afwegen van de opties.

Ik ben dankbaar voor de gezondheid en het welzijn van mijn gezin. Iedereen is stilletjes aan de beterhand, ondanks het covid gevaar. Ik verloor twee van mijn vier grootouders voordat ik de kans had om ze te leren kennen. Mijn liefste groetmoeders verloor ik respectievelijk op 6 en 15 jaar.

Aan de andere kant betekende dat dat ik een lange, gelukkige levensloop heb gehad. Ik hoefde niet dat soort ultieme pijn te kennen die ze hebben gekend. Dit was net zoals mijn vader en moeder als gevolg van de oorlog, armoede en ziekte.

Weet je hoe dankbaar ik ben dat je hier nu zelfs deze blogpost zit te lezen?

Ik wilde als tiener schrijver worden en uiteindelijk is het er van gekomen.

Ik kan dit alles in perspectief plaatsen. Mijn moeder verloor haar vader op 10 jaar. Ze verloor haar moeder op 42 jaar. Op 26-jarige leeftijd verloor ze haar kind van 6 maanden. Heel haar leven was ze depressief en ongelukkig. Toch kon ze het tot op het einde soms heel goed voor de buitenwereld verbergen.

Wij hebben kortgeleden ons tweede pleegkind zien lijden door dat het ons moest verlaten.

Het is natuurlijk erg, die regeltjes van pleegzorg dat ze voor die situatie geen module hadden. Zo’n beslissing nemen op basis van een niet afgewerkte selectie proef van 6 jaar geleden valt niet goed te praten. Lees verder over de pleegzorgprocedure en de voorbereiding van kandidaat-pleegouders.

Je kunt het niet begrijpen. Een pleegzorgbegeleidster die zelf depressief is geweest, zegt ons, de pleegouders, dat dat dossier hier niet meer kon schelen. Bij de herinneringen aan pleegzorg hoort ook zorgvuldige ondersteuning voor kinderen. De leeswijzer bij Van kwetsuur naar litteken en complex trauma bij kinderen helpt daar concrete vragen voor voorbereiden.

Ze heeft zich daar achteraf wel voor verontschuldigd. Je kunt niet begrijpen dat al die verschillende organisaties van bijzondere jeugdzorg, tot instellingen, dat jeugdrechtbank een manklopend communicatiesysteem hebben.

Rapportages aan de jeugdrechter zijn verkeerd of onvolledig, sociale onderzoeken worden niet gedaan. Ik weet het, geen budget, geen personeel, veel verloop van personeel. Maar geloof het of niet de uiteindelijke beslissers hebben dat kind niet gezien.

En nu is er beslist dat we hem niet meer mogen zien voor zijn welbevinden.

Ik heb totaal niet meegemaakt in mijn leven. Alhoewel het niet allemaal rozengeur en maneschijn was. Dat lieve jongetje op zijn 3.5 jaar al heeft meegemaakt.

En nu ja, weer moet hij zijn vertrouwen gaan opbouwen in zijn zorgfiguren voor de zoveelste keer. Wie steekt er nu een kind van 19 maanden in een instelling?

Daarentegen ben ik zo dankbaar dat ik er voor gekozen heb om te doen wat ik wilde doen. Ik ben blij dat ik niet verstrikt ben geraakt in het gesprek van hun tijdgenoten. Het was bij ons thuis niet leefbaar. Dat was de reden voor mijn keuze. Dit mocht natuurlijk niet naar buiten komen.

Als ik dat had gedaan dan was de relatie volledig verbroken geweest.

En ik zag mijn ouders en mijn zussen wel echt graag. Ik heb ze meer dan 7 keer de kans gegeven de relatie te herstellen. En met mijn oudste is dat nooit echt verbroken. Ze snapte dat precies toen al.

Hun drijfveer voor mij was dat ik zou verder studeren aan de universiteit en carrière maken. Ze hebben mij en mijn kinderen er toen voor laten boeten. Ze beschouwden ons als 2de klas omdat ik dat niet deed. Maar ik hield het psychisch niet meer. Mijn jongste zus is er dan ook in die jaren verschillende malen onderdoor gegaan.

Ik zal het nooit als vanzelfsprekend beschouwen dat ik uiteindelijk de leeftijd van 66 jaar bereikt heb.

Ik heb op het randje geleefd. Een paar keer liep ik de kans om vermoord te worden. Eén keer was ik heel ernstig ziek. En een drietal keer was ik ernstig ziek. Uiteindelijk ontdekte ik dat ik sinds mijn geboorte een rugletsel heb met chronische gevolgen. Ik heb in armoede geleefd en ben gescheiden. Daarna had ik een relatie met partnergeweld enz. En toch was het hier in dit land mogelijk om terug recht te veren.

En toch hebben we allebei kinderen die hun weg vinden op een mooie manier.

Ik zeg niet dat het gemakkelijk is! Maar ze weten in elk geval zoveel beter dan ik wat ze willen op hun leeftijd.

Of ik met mijn zonen hier ooit zal kunnen over praten. Ik weet het niet. Ik zou het wel willen. Maar ik kan het hier wel op internet zetten wat mijn verhaal is. Het verhaal van mijn vader daar heb ik weinig van gehoord.

Kwam dat doordat mijn moeder alle aandacht naar zich trok? Van de toestand waarin hij werd opgevoed, waardoor hij als kind gevormd werd, al helemaal niets.

Door kansen te zoeken en te benutten, kon ik een gelukkig leven opbouwen. Ik leerde uit mijn fouten. Vooral dat ik kon beroep doen op zelfgenezingstechnieken. Ik kon medische zorg krijgen en, in die periode van mijn leven, veel bewegen en lange afstanden lopen. Dat is geen trainings- of gezondheidsadvies voor anderen. Want ik kon medicatie krijgen, goede dokters vinden, en toegang tot alle informatie.

Ik ben buitengewoon dankbaar dat ik kon nadenken en lezen over traumaherstel. Ook ben ik dankbaar dat ik kon leren over hechtingsproblematiek en de ervaringen van mijn vrouw. De ervaringen met pleegkinderen en de geleerde technieken kon ik toepassen. Niet iedereen heeft dezelfde toegang tot steun en informatie. Daarom blijven begrijpelijke Nederlandstalige uitleg en solidariteit belangrijk voor onze site.

Ik ben gewoon zo dankbaar. 

Weet je hoe dankbaar ik ben dat je hier nu zelfs dit bericht zit te lezen?! Dat je zelfs maar om iets geeft om wat ik te zeggen heb? Het is een ongelooflijk belachelijk gevoel.

Ik was dankbaar toen ik 200 volgers had op IG, nu heb ik er 520. Onze blogs worden dagelijks nu goed gelezen door gemiddeld 850 personen. Annemie heeft een hoofdstuk kunnen schrijven in “Stem die mij roept!” en ik veronderstel dat ze zal doen wat ze zegt. Zij zal een boek schrijven over het verhaal van ons 2de pleegkind. Zoals je weet, is ze een fantastische moeder, en als onze kinderen beamen dat.

Zij is ook een fantastische vrouw, ik ben er werkelijk trots op. Ze komt ook op voor de kwetsbaren en zal dat in de toekomst nog meer in praktijk omzetten. Het is ook dat wat we motiveert om dagelijks aan onze website te werken.

Ik ben gewoon heel, heel, heel dankbaar. Ik zal het nooit als vanzelfsprekend beschouwen dat dit mogelijk is in ons land. Ik begrijp het perspectief van dit alles. Ik merk hoe snel ik zelf over een halfleeg of halfvol glas begin. Toch kan ik niet voor een ander bepalen hoeveel verlies of mogelijkheden die ervaart. Terwijl je ook kunt dankbaar zijn voor de kleine dingen.

We lopen we soms het risico in onze toewijding te denken in termen van resultaten, doelen en prestaties. We streven naar ruimte, zichtbaarheid en aantallen. En ook nooit genoeg!

Een nieuw perspectief door anderen en gemeenschappen

Achter al dat “goede werken” zit soms ook een vorm van narcisme of het streven naar erkenning. Maar er is ook een ander aspect. Vele ontmoetingen en het vormen van gemeenschap, ook online, bieden een nieuw perspectief op onszelf en de wereld. Het geeft ons een nieuwe kijk op onszelf, op anderen, op alle situaties in ons leven, zelfs de pijnlijkste. Lees verder over gemeenschap, zelfzorg en solidariteit.

Die haters hebben ongelijk dat er zoveel mis loopt.

In België. Brussel, Leuven, Namen, Schönberg, de Hoge Venen enz. Het is hier prachtig. Daar kun je zo genieten van de natuur en de mooie gebouwen. En wat een prachtige geschiedenis hebben we niet!

Ik ben dankbaar als ik één druppel in het glas heb, want ik weet precies wat ik ermee moet doen. En jij, waar ben je dankbaar voor? Laat het ons weten in de commentaren.

Vrije dankbaarheid en eigen grenzen

Dankbaarheid kan naast boosheid en gemis bestaan. Je mag blij zijn met ontvangen hulp en tegelijk iets anders willen. Een bedankje geeft geen onbeperkte toegang tot jouw tijd of leven. Wanneer waardering als schuld wordt opgeëist, helpt het om jouw behoefte en de concrete vraag apart te bekijken.

De centrale gids over grenzen stellen zonder schuldgevoel biedt daar praktische taal voor. Bij het lezen van mijn eigen verhaal blijft die nuance belangrijk: wat mij hielp, hoeft voor jou niet dezelfde betekenis te hebben. Een vergelijking met andermans verlies is geen maat voor de geldigheid van jouw pijn.

Wat onderzoek over dankbaarheid wel en niet vertelt

Emmons en McCullough onderzochten in 2003 het noteren van dankbare ervaringen. Hun experimenten vonden voordelen op verschillende, maar niet alle uitkomstmaten. Dat ondersteunt geen verplichting om dankbaar te zijn en bewijst niet dat zo’n oefening trauma of depressie behandelt.

Lees dit persoonlijke verhaal daarom niet als een methode die je moet nadoen. Je mag iets waarderen zonder een positief verhaal over alles te maken. Als een oefening schuld of druk oproept, kun je haar aanpassen of laten liggen. Ook een gewone steunvraag kan vandaag voldoende zijn.

Groeitaak: twee dingen mogen naast elkaar bestaan

Maak twee zinnen af: “Wat mij vandaag hielp, was…” en “Wat nog aandacht nodig heeft, is…”. Je hoeft beide kanten niet even lang te maken. Misschien weet je vandaag geen antwoord op de eerste zin. Laat die dan open en kijk of de tweede een haalbare steunvraag bevat.

Kies eventueel één persoon aan wie je concreet wilt vertellen wat diens hulp betekende. Een bedankje hoeft geen tegenprestatie te worden. Je mag ook een grens blijven aangeven. Erkennen wat iemand gaf, betekent niet dat jij voortaan niets meer nodig hebt.

Veelgestelde vraag: ben ik ondankbaar als ik kritiek heb?

Nee. Waardering en kritiek kunnen elkaar aanvullen. Je kunt bijvoorbeeld blij zijn met zorg en tegelijk een tekort aan uitleg benoemen. Geef waar mogelijk aan wat gebeurde en welke verandering je vraagt. Bij onveiligheid of een kwetsbare positie mag je daarvoor ondersteuning zoeken.

Wie merkt dat warmte en verplichting in relaties door elkaar lopen, kan verder met afwisselende aandacht en hoop. Over de maatschappelijke kant van eigen regie gaat de beschouwing over infantilisering en keuzevrijheid.

Voor vragen over zelfkritiek en ruimte voor je eigen ervaring kan ** Zelfcompassie van Kristin Neff aanvullende lectuur zijn. Als vooral een nee schuld oproept, sluit ** Gezonde grenzen van Nedra Glover Tawwab aan bij die concrete vraag.

De boeklinks met ** zijn affiliatelinks. Bij aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou. Boeken bieden verdieping en vervangen geen persoonlijke hulp.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.

Sta even stil bij deze vraag:

Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?

Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.

Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.

Vind jouw volgende stap

Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.

Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.

Herkenning en uitwisseling

Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.

Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.

Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.

Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis

Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.

We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.

Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.

We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.

Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?

We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.

Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.

Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.

Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.

Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)

update : 09102026

Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.

Je kunt ons gratis steunen door uw aankopen bij bol.com