Het verhaal van L.: van warme zorg tot korte pijn

Dit is het verhaal van L., een persoonlijke pleegzorgervaring met een jong kind voor wie wij op verschillende momenten zorg droegen. We zagen hem groeien in gewone gezinsmomenten en maakten mee hoe veranderingen van verblijf en contact ons allen raakten.

We vertellen vanuit onze eigen waarnemingen en herinneringen. Dit persoonlijke verslag gaat over een concrete pleegzorgervaring. Centraal staat de vraag hoe de vertrouwde wereld van een kind zichtbaar blijft wanneer volwassenen over zijn opvang beslissen.

In de gids over continuïteit en overplaatsingen in pleegzorg bespreken we het bredere kader. Dit verhaal blijft onze eigen ervaring, geen vaststelling over de intenties van alle betrokken professionals.

De boeklinks in dit artikel zijn affiliatelinks naar bol.com. Koop je via zo’n link, dan kan narcisme.blog een kleine commissie ontvangen zonder extra kosten voor jou.

Een kwetsbare start

Rond de eerste levensfase van L. waren er ernstige zorgen over geweld en middelengebruik in zijn gezin. Zijn moeder had tijdens de zwangerschap en de eerste periode van borstvoeding geprobeerd zonder middelen te leven. Er was ook zorg om de veiligheid van zijn broertjes.

Tijdens een huisbezoek zagen we hoe zijn moeder met een hekwerk een kamer had verdeeld om een ouder broertje weg te houden van een drugsvoorraad. Dat beeld bleef bij ons. Het liet zien hoe ingewikkeld de situatie was en hoe dringend het gezin hulp nodig had.

We waren al betrokken bij het gezin. Er kwam kinderopvang en er werd gezocht naar verdere ondersteuning. Volgens onze aantekeningen verliep de aanwezigheid in de crèche onregelmatig. Toen de zorgen toenamen, bleef passende opvang voor ons gevoel te lang uit.

Wie wil begrijpen waarom een moeilijke vroege voorgeschiedenis aandacht vraagt in de hulpverlening, vindt verdieping in Van kwetsuur naar litteken. Het boek bespreekt de ontwikkeling en begeleiding van kinderen met complex trauma.

Opvang in ons gezin

Op 18 juni 2019 kwam L. bij ons wonen. We wilden een veilige, warme plek bieden. Tegelijk ontbrak voor ons voldoende duidelijkheid over onze rol, de duur van de opvang en de mogelijke vervolgstappen.

Het contact met de lokale pleegzorgdienst verliep moeilijk. Wij hadden de indruk dat onze eerdere band met het gezin en onze kennis van het kind onvoldoende meegewogen werden. Vragen over een netwerkscreening en ondersteuning leverden niet de duidelijkheid op die we nodig hadden.

Dagelijks leven: groeien in nabijheid

Thuis zagen we L. stap voor stap groeien. Hij zocht knuffels, sliep goed en begon meer te brabbelen. Wandelen, dieren, muziek, Bumba en spelen maakten deel uit van zijn dagen. Ook tussen hem en ons andere pleegkind ontstond verbondenheid.

Zijn ontwikkeling werd zichtbaar in kleine momenten. Een dierengeluid, een gebaar, een nieuw woord of een vrolijk spel in de zandbak betekenden veel voor ons. Het waren momenten waarop hij gewoon peuter kon zijn.

Herkenbare gewoonten hielpen ons om de dag overzichtelijk te maken. Een liedje, zijn knuffelbeer en een kalender met symbolen kregen betekenis. Zo probeerden we ook uit te leggen wanneer een bezoek of uitstap zou plaatsvinden.

Herkenbaarheid vraagt ook samenwerking tussen volwassenen. Bij ouders en andere opvoeders betrekken bij leren gaat het om dezelfde aandacht voor wat een kind thuis en elders al kent.

Bij zulke dagelijkse opvoedingsvragen biedt Het hele brein, het hele kind van Daniel J. Siegel en Tina Payne Bryson (e-book) praktische ideeën om contact te houden en kinderen bij sterke gevoelens te ondersteunen. De toepassing vraagt aandacht voor het individuele kind.

Dieren waren deel van deze dagelijkse gezinsmomenten. Wat wij als betekenisvol beleefden, is geen bewijs van een behandelwerking. In de aparte uitleg over dieren, troost en begeleiding bij kinderen onderscheiden we gewoon contact van professionele behandeling, met aandacht voor de keuze van het kind en de behoeften van het dier.

Botsingen rond de verdere opvang

Naast het dagelijkse samenleven waren er gesprekken, brieven en vragen over de toekomst. We wilden begrijpen waarom L. niet bij ons kon blijven en welke mogelijkheden nog onderzocht werden. De antwoorden namen onze bezorgdheid niet weg.

We ervoeren obstakels bij aanvragen en bij het zoeken naar een andere weg. Informatie over klachten en procedures bereikte ons volgens onze herinnering pas later. Dat versterkte het gevoel dat we onvoldoende grip hadden op beslissingen die het leven van L. veranderden.

Deze ervaring bracht ons ertoe een oproep te schrijven om de vertrouwde thuis en relaties van jonge kinderen mee te wegen. We wilden zichtbaar maken wat voor ons achter de administratieve keuzes schuilging.

Naar de voorziening tijdens de coronacrisis

Op 18 maart 2020 verhuisde L. naar een voorziening waar ook zijn broertjes verbleven. We hadden om een geleidelijke overgang gevraagd. Ondanks kennismakingsmomenten voelden we ons onvoldoende gerustgesteld over de voorbereiding en de overdracht.

De coronacrisis beperkte kort daarna de mogelijkheden voor bezoek. Er bleven korte videogesprekken over. L. herkende onze stemmen, zijn witte beer en de liedjes die we thuis zongen. Voor ons was het pijnlijk om hem te zien en toch niet bij hem te kunnen zijn.

Een betrokken begeleidster vertelde dat hij na gesprekken soms getroost moest worden. We waardeerden haar aandacht en de berichten die ze daarna stuurde. Tegelijk bleven we bezorgd over de lange afstand tussen een scherm en een gewone knuffel.

Contact hervatten en kleine momenten van hoop

Toen contact weer mogelijk werd, kwamen er wandelingen en verblijven bij ons. In de zandbak, op de kinderboerderij en tijdens andere uitstappen zagen we opnieuw plezier. Zijn woordenschat groeide, hij begon aan potjestraining en genoot van samen spelen.

Een bloem die hij gaf, zwaaien naar een voorbijganger of lachen met water in een gieter: zulke kleine momenten bleven ons bij. Zijn leven bestond ook uit nieuwsgierigheid en vreugde. Dat wilden we blijven ondersteunen.

Een nieuw pleeggezin en een onduidelijk afscheid

Later werd een ander pleeggezin voor L. gezocht. Voor ons werd pas achteraf duidelijk dat een bepaald weekend ons laatste gewone weekend met hem was geweest. Geplande contacten gingen niet door en er kwam opnieuw onzekerheid.

Na een onderbreking zagen we hem via video met de nieuwe pleegouders en begeleiders. Vervolgens waren er weer bezoekmomenten. Een afscheid waarbij we hem volgens advies bij de hand overdroegen, verliep uiteindelijk met tranen. We kregen daarna te horen dat hij enkele dagen een terugval had laten zien.

Wij vroegen ons af welke informatie de nieuwe pleegouders over ons samenleven hadden gekregen. Slaaprituelen, vertrouwde woorden en favoriete gewoonten zijn voor ons geen bijkomstigheid. Ze helpen iemand om een kind te herkennen en te begrijpen. Wanneer L. een appel ‘balla’ noemde, hoorde daar voor ons een gedeelde geschiedenis bij.

De uitleg over hechting en zorgzame relaties kan helpen om zulke behoeften te bespreken. Ze geeft geen diagnose van L. en voorspelt zijn verdere ontwikkeling niet.

Voor wie een kind mist terwijl dat kind elders verder leeft, kan Helpen bij verlies en verdriet van Manu Keirse herkenning bieden. Het helpt ook mensen rondom het gezin om beter naar het verdriet te luisteren.

Een kind heeft een verhaal dat mee moet verhuizen

Onze ervaring roept vragen op over de manier waarop veranderingen voorbereid en opgevolgd worden. Een overdracht gaat over veiligheid en praktische afspraken, maar ook over relaties, dagelijkse kennis en het tempo waarin een kind aan iets nieuws kan wennen.

Wij pleiten voor hulpverlening die luistert naar de mensen rond het kind en hun informatie zorgvuldig samenbrengt. Het belang van het kind moet herkenbaar zijn in wat er elke dag met en voor hem gebeurt.

Pleegzorgervaring als aanleiding voor vijf gezamenlijke vragen

• Welke mensen en gewoonten geven dit kind op dit moment houvast?
• Welke kennis van ouders en dagelijkse zorgfiguren moet worden overgedragen?
• Hoe kan een noodzakelijke verandering zo begrijpelijk en voorspelbaar mogelijk worden?
• Wie kijkt na een overgang mee naar hoe het kind zich voelt en ontwikkelt?
• Hoe kunnen we ruimte geven aan zijn band met meerdere belangrijke mensen?

Voor ons vraagt dat ook zelfreflectie bij volwassenen: welke informatie missen wij, naar wie hebben wij nog niet geluisterd en hoe houden we ons oordeel toetsbaar?

L. was voor ons een kind met een eigen wereld van woorden, spel en verbondenheid. Zijn verhaal vraagt aandacht voor de kleine dingen die een thuis maken. Die mogen niet verdwijnen tussen twee verblijfplaatsen.

Wie dit verhaal herkent, hoeft er geen volledige overeenkomst met een eigen dossier in te lezen. Iedere plaatsing kent andere omstandigheden en betrokkenen. De gedeelde vraag is concreet: welke dagelijkse kennis over dit kind blijft beschikbaar, wie maakt afspraken en wie is aanspreekbaar als het contact anders verloopt dan verwacht?

Een haalbare groeitaak voor een overdracht

Maak samen één blad met vijf vertrouwde dingen: woorden, gewoonten, belangrijke mensen, wat troost geeft en wat spanning oproept. Vraag wie deze informatie aanvult en wie opvolgt hoe de overgang verloopt. Bespreek het met de betrokken begeleider; het blad vervangt geen professioneel plan.

Voor vragen over ondersteuning en afstemming kun je terecht bij Pleegzorg Vlaanderen. Verdriet over veranderde contacten verdient ook aandacht. Het hoeft niet eerst opgelost te zijn voordat er ruimte komt voor kleine momenten van welzijn.

Deze video belicht het belang van een thuis en betrokken zorg in pleegzorg. Het persoonlijke verhaal hierboven blijft een afzonderlijke ervaring; de video verklaart de beslissingen in dit dossier niet.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.