Wanneer we het over triggers hebben, weten we vaak precies waar we het over hebben. Die gebeurtenissen waar we opeens overrompeld worden en zonder dat we het door hebben opeens, vaak zelfs extreem, reageren.
Door kwaad te worden en ons af te reageren. Door weg te willen en als het kan ook zo snel mogelijk ervandoor te gaan. Of door te bevriezen en dicht te klappen.
Vaak kunnen we ook nog wel één of twee van die triggers bij onszelf benoemen.
Naast pijnlijke reacties kun je soms ook kleine prettige of dragelijke momenten opmerken. In zelfhulptaal worden die vaak ‘glimmers’ genoemd. Ze hoeven geen rust op te leveren en zijn geen behandeling voor trauma. Verder lezen kan bij glinsteringen herkennen of bewust ruimte geven; kies alleen wat bij je past.
Voor het bredere kader bij triggers, veiligheid en herstel lees je je zenuwstelsel tot rust brengen na langdurige emotionele stress.
Wanneer je te maken krijgt met een trigger, kan deze sensatie van gevaar intens en direct zijn. Opeens is het er. Je lichaam verstart en je staat voor je gevoel met je mond vol tanden. Je mind is even helemaal leeg.
Een reactie op spanning kan er verschillend uitzien: iemand zoekt afstand, wordt boos, verstilt of voelt zich afwezig. Er is geen vaste volgorde die iedereen doorloopt.
Ook na stilvallen kan je reactie verschillen. Achteraf herkennen wat er gebeurde kan helpen om steun of een haalbare afspraak voor een volgend moment te kiezen.
Dat ons lichaam zo reageert, is heel normaal. Het is ons zelfbeschermingsmechanisme wat in actie komt op het moment dat we gevaar signaleren.
Een plaats, geluid, geur of persoon kan aan een traumatische gebeurtenis herinneren en spanning oproepen. Het National Center for PTSD beschrijft zulke traumaherinneringen als triggers. Onderzoek eerst ook de huidige omstandigheden: uit een sterke reactie volgt niet dat het gevaar uitsluitend in je gedachten zit.
Termen als vechten, vluchten en bevriezen beschrijven verschillende ervaringen bij dreiging. Aan zo’n ervaring kun je niet aflezen welk deel van het autonome zenuwstelsel op dat moment actief is. Een vaste volgorde van eerst een ‘dorsale stand’ en daarna vechten of vluchten is geen betrouwbare beschrijving voor iedereen.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je moeilijk woorden vindt, afstand wilt nemen of sterker op geluiden let. Dit zijn mogelijke ervaringen, geen test voor een zenuwstelseltoestand of voor PTSS. Bij terugkerende of ontwrichtende klachten is een gesprek met je huisarts of een bevoegde hulpverlener passend.
Een klein prettig moment kan soms wat ruimte geven naast spanning. Het hoeft een moeilijke reactie niet weg te nemen. Ook rust zoeken bij iemand die je vertrouwt of praktische bescherming regelen kan nodig zijn.
Wat zijn glimmers?
In deze tekst gebruiken we ‘glimmer’ als een naam voor een klein moment dat prettig, dragelijk of steunend voelt. Het is een zelfhulpbegrip en geen medische meting.
Denk aan even de wind voelen, muziek horen die je graag hebt of een vertrouwd dier bij je zien. Misschien merk je iets prettigs op, misschien blijft de spanning aanwezig. Aan die ervaring verbinden we geen belofte over hartslag, ademhaling of een ‘ventrale’ zenuwstelselstand.
Voorbeelden van glimmers
Wat prettig voelt is persoonlijk en kan van dag tot dag veranderen. Een stem, aanraking of herinnering kan voor de ene persoon steunend en voor de andere juist belastend zijn. Je mag voorbeelden overslaan.
Voorbeelden die je vrijblijvend kunt verkennen
De natuur om je heen
Turen naar de sterrenhemel
Een schitterend wolkendek zien
De spontane glimlach van iemand die je tegenkomt op straat
De kat of hond die op je schoot komt liggen
Je favoriete nummer op de radio of Spotify
Golven die op het strand slaan
Die heerlijke kop koffie, thee of natuurlijk iets anders
De zon op je huid
De stem van je moeder
Een knuffel van je geliefde
Vaak zijn het directe sensaties die je in de wereld om je heen waarneemt. Dingen die je ziet, hoort, voelt, ruikt of proeft of de herinnering hieraan. Ik ervaar bijvoorbeeld momenten van een glimmer als ik aan het wandelen ben in een bos. Ik voel dit ook als ik de golven op het strand hoor slaan. Het gebeurt ook als ik de zon op mijn huid kan voelen.
Ook de smaak en geur van een verse kop koffie en een versgebakken taart of cake doen dit met me. En eentje die ik al van kinds af aan geweldig vind, zijn onze schitterende wolkenpartijen. Herken jij iets dat voor jou prettig is? Het hoeft geen intens gevoel van rust of blijdschap te geven.
Als je opgejaagd bent, kun je vrijblijvend nagaan of iets kleins wat comfort geeft. Geen verschil merken is geen mislukking en zegt niets over je inzet.
Een prettig moment bewijst niet dat een situatie veilig is of dat stresshormonen zijn afgebroken. Kijk naast je gevoel ook naar concreet gedrag en omstandigheden.
Wil je de aandacht voor dagelijkse reacties verbinden met meer inzicht in je gewoonten? ** How to do the work van Nicole LePera (Nederlandse editie) biedt verdere reflectie op patronen en het oefenen met andere keuzes. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Een glimmer ontkent je pijn en trauma niet
We ervaren intense stress van een trigger. Meestal willen we hier zo snel mogelijk vanaf komen. Het liefst willen we er voor altijd vanaf komen. Natuurlijk is het ook goed om met de oorzaak van die trigger aan de slag te gaan.
Zodat je van een directe, ongecontroleerde reactie over kunt gaan op een bewust, beheerst reageren. Of zoals ze dat in het Engels zeggen, van ‘react’ naar ‘respond’. Van reageren naar beantwoorden.
Dat is niet het doel van een glimmer. Een glimmer zorgt er niet voor dat je loskomt van je trigger. Dat klinkt misschien negatief. Je wilt immers ook van die trigger af. Maar dit betekent ook dat de pijn en het trauma die onder jouw trigger ligt, niet direct opgelost hoeven te zijn. Ze kunnen blijven bestaan tot je er klaar voor bent ze aan te pakken. De pijn hoeft niet direct verholpen te worden. Het trauma kan blijven bestaan. Ze hoeven niet direct verholpen te worden. De pijn en het trauma hoeft niet weggedrukt en ontkent te worden. Voor nu mag die naast jouw glimmer nog blijven bestaan.
Je kunt je aandacht even op iets prettigs richten zonder pijn, verdriet of dreiging weg te redeneren. We noemen dit hier een oefening in aandacht; we beloven geen aantoonbare verandering van je brein door het herhalen ervan.
Even pauze, als dat past
Vraag jezelf eerst af: ben ik nu op een veilige plek, en heb ik iemand of iets nodig? Een herinnering en een actuele dreiging kunnen naast elkaar bestaan. Bij onveiligheid heeft bescherming voorrang op proberen ontspannen.
De uitnodiging om pijn en prettige momenten naast elkaar te laten bestaan sluit aan bij ** De valstrik van het geluk van Russ Harris als verdieping over ruimte maken voor moeilijke gevoelens.
Glimmers verkennen zonder herstelbelofte
Misschien weet je al welke kleine dingen je aangenaam vindt. Een lijstje kan handig zijn, maar je hoeft niet altijd een glimmer beschikbaar te hebben of rust te kunnen oproepen.
Kijk naar wanneer je je nu al rustig en veilig voelt!
Het eerste wat je mag doen is terugblikken en kijken welke glimmers je daarin herkent.
Tip: Noteer ze ergens, zodat je ze straks altijd bij de hand hebt.
Als je terugkijkt op de afgelopen periode, waren er momenten waarop jij je veilig en rustig voelde?
Hoe kort en vluchtig het op dat moment ook leek.
Waar was je op dat moment?
Wat gebeurde er?
Waar was je mee bezig?
Wat daarin zou voor jou een glimmer kunnen zijn?
Zijn er nu al dingen die je bewust of onbewust doet om jezelf rustiger te laten voelen? Bijvoorbeeld op de momenten dat je je even opgejaagd of overweldigd voelt?
Ga je dan een wandeling maken?
Even een knuffel vragen van je partner?
Een lekkere kop koffie of thee voor jezelf zetten?
Zet je je favoriete muziek op?
Of ga je even kroelen met de kat?
Welke glimmers zitten hierin voor jou verborgen? En als we teruggaan naar jouw kindertijd.
Wat waren toen de momenten waar jij je goed voelde?
Of wat denk je dat je dat gevoel had kunnen geven?
En hoe zou dit, in misschien iets aangepaste vorm, nog steeds een glimmer voor jou kunnen zijn?
Hou een dagboek bij
Net hebben we gekeken naar glimmers. Je was je er misschien nog niet bewust van dat dat glimmers van jou zijn. Maar je bent er al wel bekend mee.
Er zullen alleen ook glimmers zijn die je nog niet opgemerkt hebt in je leven, maar die er wel zijn. Neem daarom elke dag een moment om terug te blikken op die dag of de dag ervoor.
Gebeurde er iets, hoe kort ook? Was er een moment waardoor je even een klein beetje kon ontspannen? Leek het daardoor allemaal wel mee te vallen? Was er iets waardoor er even een glimlach op je gezicht kreeg?
Wat zorgde ervoor dat je dat zo voelde? Wat daarin is voor jou een glimmer?
Schrijf ze op, zodat je lijstje met glimmers steeds meer gevuld raakt.
Zet voor jezelf een intentie!
Bij spanning kan je aandacht sterk naar mogelijke problemen gaan. Je hoeft jezelf niet te dwingen positief te denken.
Als je wilt, kun je vandaag één dragelijk of prettig moment opmerken. Lukt dat niet of wordt het een verplichting, laat de oefening dan los.
Hou een notitieboekje bij de hand of zorg ervoor dat je altijd bij de notitieapp van je telefoon kunt. Dan kun je je glimmer meteen opschrijven, voordat hij weer vervliegt in de waan van de dag.
Zo kun je een klein prettig moment ruimte geven
Het maakt niet uit hoeveel glimmers jij nu op jouw lijst hebt staan. Misschien is het een handjevol, misschien tien of twintig. Of mogelijk zelfs meer.
Wees niet bang om iets onterecht een glimmer te noemen.
Als iets je ook maar even dat gevoel van rust geeft, is de kans groot. Het is waarschijnlijk een glimmer voor jou. En schaam je ook niet voor jouw mogelijke glimmers. Ik vind het soms ook heerlijk om even met een knuffel te knuffelen. Zet ze gewoon op jouw lijst.
Ik geloof dat wanneer je hier bewust mee aan de slag gaat, je steeds meer glimmers gaat ontdekken. Vervolgens kun je ze ook bewust in gaan zetten. Dan kun je bewust je glimmers opzoeken.
Word jij rustig van knuffelen met je kat?
Zoek hem of haar dan regelmatig op en knuffel er even mee. Praat ertegen. Lucht je hart.
Heeft het drinken van een kop vers gezette koffie of thee een kalmerend effect op je?
Neem dan echt even de tijd om bewust en met aandacht die kop te zetten en te drinken. Maak daar echt een moment van.
Voel je je vredig als je gaat wandelen?
Neem dan die pauze en ga even naar buiten.
Of gebeurt dit wanneer je katten-, honden- of babyvideo’s kijkt?
Zoek die dan op en neem daar even de tijd voor.
Je kunt dit elk moment van de dag doen. Ik raad je ook zeker aan om dit regelmatig te doen.
Je kunt dit ook op een gewone dag proberen. Stop of kies iets anders wanneer de oefening spanning oproept. Er is geen vereiste frequentie en geen zenuwstelselresultaat dat je moet bereiken.
Bij jezelf niet beschamen om wat jou rust geeft past ** Zelfcompassie van Kristin Neff als verdieping over een vriendelijke houding tegenover jezelf.
Een herinnering of voorwerp meenemen
Soms helpt een foto of de gedachte aan een vertrouwd moment; soms doet dat weinig of voelt het juist pijnlijk. Probeer alleen wat voor jou past.
Dus zie even voor je hoe je partner een arm om je heen slaat. Of hoe je kat of hond bij je op schoot ligt. Hoe de golven op het strand slaan. De zon aan de lucht staat. Of de wind door de bomen waait.
Je kunt ook een klein voorwerp meenemen dat je graag aanraakt of bekijkt, zoals een glad steentje of een knuffeltje. Dat is een persoonlijke voorkeur, geen bewijs dat het voorwerp je veiligheid herstelt.
Of wat dacht je van een foto als achtergrond op je beeldscherm of telefoon? Van je partner, je kind of je huisdier. Of van een bos, een meer of een strand. Die kun je er altijd even bij pakken. Zelfs als je midden in een vergadering zit.
Kijk naar de foto of raak het voorwerp aan als je dat prettig vindt. Merk op wat er gebeurt zonder een bepaald effect te eisen. Een voorwerp vervangt geen bescherming in een onveilige situatie.
Glimmers gebruiken in je dagelijkse leven
Maak een moodboard met jouw glimmers
Verzamel allemaal afbeeldingen en teksten en woorden die je doen denken aan jouw glimmers. Maak daarvan een mooie collage op een bord. Als je wilt, kan dit ook een digitaal bord in bijvoorbeeld Canva zijn. Het kan ook een bord op Pinterest zijn met allemaal pins die je deze positieve energie geven.
Zet of hang dit bord ergens neer waar je hem regelmatig ziet. Bijvoorbeeld in de buurt van jouw werkplek of in de woonkamer. Of, in het geval van een digitaal bord, stel hem in als achtergrond op jouw beeldscherm.
Zo krijgt iets wat jij prettig vindt een zichtbare plek. Het bord hoeft je stemming niet te veranderen; gebruik het alleen als het iets toevoegt.
Wanneer zelfhulp niet genoeg is
Je kunt aan een gespannen gevoel niet met zekerheid aflezen of er nu gevaar is. Neem actuele bedreiging serieus en zoek steun wanneer je die nodig hebt.
Wanneer angst, herbelevingen, vermijding of andere klachten je dagelijks leven verstoren, bespreek dat met een bevoegde zorgverlener. De NICE-richtlijn voor PTSS beschrijft onder meer traumagerichte cognitieve gedragstherapie en EMDR voor daarvoor passende situaties. Een lijstje met glimmers is geen vervanging voor die beoordeling of behandeling.
Wat je uit deze oefening mag meenemen
Kleine prettige momenten mogen bestaan naast verdriet, boosheid of spanning. Je hoeft je ervaring niet te beoordelen als goed of fout.
De polyvagaaltheorie is een theoretisch kader dat sommige auteurs gebruiken. Deze tekst gebruikt dat kader niet als bewezen verklaring voor een individuele reactie of als bewijs voor de werking van glimmers.
Een notitieboekje kan een persoonlijke geheugensteun zijn. Wie het niet prettig vindt om ervaringen op te schrijven, kan dat overslaan.
Glimmers zoeken is vrijwillig. Je hoeft het niet te doen om te kunnen herstellen.
Deze informatie is bedoeld voor inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose of behandeling.
Vragen voor jou
- Welk klein moment vond je onlangs prettig of dragelijk?
- Wat zijn jouw persoonlijke glimmers, en hoe zou je ze actiever kunnen inzetten in je dagelijks leven?
- Wil je zo’n moment nog eens ruimte geven, of past iets anders beter?
- Wat heb je nodig als een oefening juist meer spanning geeft?
- Welke praktische steun of bescherming is nodig naast aandacht voor prettige momenten?
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Steun ons door uw aankopen:
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.
Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.
Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.
Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.
Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.
Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Steun ons door uw aankopen:
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.