Fibromyalgie wordt vaak als een op zichzelf staande aandoening beschouwd. Toch ervaren veel mensen die eraan lijden ook andere lichamelijke klachten of structurele afwijkingen. Er is geen direct bewijs dat fibromyalgie veroorzaakt wordt door aandoeningen als spina bifida occulta. Scoliose of spondylolyse wordt ook niet gezien als directe oorzaak.
Toch wijst medisch onderzoek op interessante samenhangen. Deze kunnen mogelijk verklaren waarom sommige mensen ernstigere of complexere fibromyalgiesymptomen ontwikkelen (Clauw, 2014; Häuser & Fitzcharles, 2018).
Wat is fibromyalgie?
Hoe wordt fibromyalgie vastgesteld?
Fibromyalgie is lastig vast te stellen omdat er geen specifieke bloedtest of scan bestaat die de aandoening eenduidig aantoont. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van een combinatie van symptomen, medische voorgeschiedenis en het uitsluiten van andere aandoeningen.
Artsen gebruiken vaak de diagnostische criteria van het American College of Rheumatology (ACR). Deze criteria bevatten wijdverspreide pijn gecombineerd met andere symptomen. Voorbeelden hiervan zijn slaapstoornissen en vermoeidheid.
Er is geen wetenschappelijk onderbouwde huidtest voor magnesiumtekort die als diagnose-instrument voor fibromyalgie wordt erkend. Sommige alternatieve behandelaars verwijzen naar magnesiumwaarden in de huid of in het weefsel. Deze methode is controversieel. Ze wordt niet ondersteund in de reguliere geneeskunde.
Risicogroepen en oorzaken
Veelvoorkomende persoonlijkheidskenmerken
Bij mensen met fibromyalgie worden regelmatig bepaalde persoonlijkheidskenmerken waargenomen, hoewel dit niet betekent dat deze eigenschappen de aandoening veroorzaken. Vaak voorkomende kenmerken zijn:
- Perfectionisme of een sterke behoefte om te presteren
- Groot verantwoordelijkheidsgevoel
- Moeite met grenzen stellen en hulp vragen
- Hooggevoeligheid voor prikkels of emoties
- Een zorgende of plichtsgetrouwe aard
Deze eigenschappen kunnen bijdragen aan langdurige overbelasting. Ze kunnen ook leiden tot emotionele stress of het negeren van lichaamssignalen. Deze factoren kunnen bij sommige mensen samenhangen met het ontstaan of het verergeren van fibromyalgieklachten.
Fibromyalgie treft wereldwijd ongeveer 2 tot 4% van de bevolking. Het komt aanzienlijk vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en manifesteert zich meestal tussen het 30e en 60e levensjaar. Verschillende factoren kunnen het risico op het ontwikkelen van fibromyalgie verhogen. Deze omvatten genetische aanleg en een voorgeschiedenis van lichamelijk of emotioneel trauma.
Langdurige stress, slaapstoornissen en bepaalde infecties spelen ook een rol. Ook mensen met andere chronische aandoeningen zoals reumatoïde artritis of lupus hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van fibromyalgie.
Het is belangrijk te begrijpen dat fibromyalgie niet “tussen de oren” zit. Het is een reële aandoening waarbij het zenuwstelsel pijnprikkels op een afwijkende manier verwerkt. De aandoening heeft een complexe oorzaak waarin biologische, psychologische en sociale factoren samenkomen.
Kenmerken en prevalentie
Fibromyalgie is een chronisch pijnsyndroom. Het wordt gekenmerkt door wijdverspreide spier- en gewrichtspijn en vermoeidheid. Daarnaast komen slaapstoornissen en concentratieproblemen vaak voor. Er is ook een verhoogde gevoeligheid voor pijn.
Eerste signalen en levensstijl
Naast het medische aspect heeft fibromyalgie ook invloed op de manier waarop mensen hun dagelijkse leven organiseren en beleven. In de volgende paragrafen lees je welke signalen je niet mag negeren. Je ontdekt ook hoe je met kleine aanpassingen meer grip kunt krijgen op je welzijn.
Eerste symptomen van fibromyalgie
Triggerpoints bij fibromyalgie
Bij fibromyalgie komen zogenaamde ‘tender points’ of gevoeligheidszones voor, die vaak verward worden met triggerpoints. Triggerpoints zijn kleine, pijnlijke verhardingen of knopen in de spieren die uitstralingspijn kunnen veroorzaken naar andere delen van het lichaam. Bij fibromyalgie gaat het meestal niet om klassieke myofasciale triggerpoints, maar om tender points die pijnlijk zijn bij lichte druk en zich vaak bevinden:
- Aan de achterkant van het hoofd
- Tussen de schouderbladen
- Boven op de schouders
- Aan de zijkanten van de heupen
- Aan de binnenkant van de knieën
- Aan de ellebogen
Deze punten zijn diagnostisch belangrijk geweest in vroegere criteria. Ze worden nu minder gebruikt. Het klachtenpatroon is breder dan enkel deze zones.
Specifieke klachten in armen en benen
Bij veel mensen met fibromyalgie komen klachten in de armen en benen voor. Deze uiten zich vaak als:
- Tintelingen of een doof gevoel in handen, voeten, armen of benen
- Branderige of stekende pijn in ledematen, soms met uitstralingen
- Zware, vermoeide ledematen of gevoel van spierzwakte
- Stijfheid in gewrichten, vooral ’s ochtends of na inactiviteit
- Gevoelige drukpunten, bijvoorbeeld aan de binnenzijde van de knieën of ellebogen
Deze klachten kunnen wisselen in intensiteit en locatie, wat het herkennen en hanteren ervan bemoeilijkt.
Overige symptomen
- Wijdverspreide spier- of gewrichtspijn
- Chronische vermoeidheid
- Stijfheid, vooral ’s ochtends
- Slaapstoornissen (niet-verkwikkende slaap)
- “Fibro fog”: moeite met concentratie en geheugen
- Prikkelbaarheid of stemmingswisselingen
Wat je niet moet doen bij deze symptomen
Wanneer de eerste symptomen opduiken, is het begrijpelijk dat je zoekt naar manieren om ermee om te gaan. Toch kunnen bepaalde reacties de klachten juist verergeren.
Vermijd gedrag dat klachten verergert
Het is belangrijk om de eerste signalen van fibromyalgie serieus te nemen. De volgende gedragingen kunnen de klachten verergeren:
- De klachten negeren of onderdrukken met overmatige fysieke inspanning
- Jezelf beschuldigen van ‘overgevoeligheid’ of ‘luiheid’
- Pijnstillers langdurig gebruiken zonder overleg met een arts
- Alleen focussen op fysieke oorzaken zonder aandacht voor stress of emotioneel welzijn
Wat je wel kunt doen
Daarentegen zijn er verschillende manieren waarop je de klachten van fibromyalgie wél positief kunt beïnvloeden. Deze tips zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en ervaringen van lotgenoten.
Actieve stappen richting herstel, voedingstips en pijnstilling
- Raadpleeg een huisarts of reumatoloog voor een correcte diagnose
- Bouw een zachte vorm van lichaamsbeweging op, zoals wandelen of zwemmen
- Werk aan slaapkwaliteit en ontspanningstechnieken
- Overweeg cognitieve gedragstherapie of begeleiding bij stresshantering
- Zoek naar lotgenoten of een steungroep voor herkenning en ondersteuning
Gebruik van paracetamol
Paracetamol kan bij sommige mensen verlichting bieden bij milde tot matige pijn. De maximale aanbevolen dosis voor volwassenen is 4000 mg per 24 uur. Deze dosis moet worden verdeeld over meerdere innames van 500 tot 1000 mg. Er moet telkens minstens 4 tot 6 uur tussen elke inname liggen. Neem nooit meer dan 1000 mg per keer.
Het langdurig gebruik van paracetamol moet altijd in overleg met een arts gebeuren. Dit is zeker belangrijk bij chronische pijn zoals bij fibromyalgie. De effectiviteit kan beperkt zijn en er bestaan risico’s voor de lever.
Andere medicatie
Bespreek met je arts de mogelijkheid van medicatie zoals lage doses amitriptyline of pregabaline. Deze middelen zijn niet voor iedereen geschikt en het effect ervan kan sterk verschillen van persoon tot persoon. Toch blijken ze bij sommigen effectief te zijn in het verminderen van pijn en het verbeteren van slaapkwaliteit (Clauw, 2014).
Wat je beter niet eet of drinkt
Het wetenschappelijk bewijs hierover is nog beperkt. Toch tonen ervaringsverhalen en enkele kleinschalige studies aan dat veel mensen met fibromyalgie aangeven dat bepaalde voedingsmiddelen hun klachten verergeren.
Een kleinschalige studie gepubliceerd in Clinical and Experimental Rheumatology (2018) suggereerde dat patiënten baat kunnen hebben bij een dieet. Het dieet moet laag in FODMAPs zijn. Patiënten kunnen profiteren van een dieet laag in FODMAPs. Deze fermenteerbare suikers veroorzaken gasvorming in de darmen. Patiënten kunnen ook voordeel hebben bij het vermijden van gluten, nachtschades of voeding rijk aan additieven. Meer grootschalig onderzoek is echter nodig om deze verbanden goed te onderbouwen.
Vermijd of beperk indien mogelijk:
- Koffie of andere cafeïnehoudende dranken, zeker in de namiddag en avond, omdat ze slaapklachten kunnen versterken
- Tabak, aangezien roken in verband is gebracht met toegenomen pijngevoeligheid en slechtere algemene gezondheid
- Alcohol, vooral in grotere hoeveelheden, omdat het de slaapkwaliteit beïnvloedt en ontstekingen kan bevorderen
- Chocolade met veel toegevoegde suikers of cafeïne, die bij sommige mensen extra prikkels of onrust veroorzaken
- Ultra-bewerkte voeding en snelle suikers (zoals frisdrank, snoep en wit brood)
- Voeding rijk aan glutamaat (zoals sommige kant-en-klare maaltijden en bouillonblokjes)
- Kunstmatige zoetstoffen, met name aspartaam
Sommige mensen hebben baat bij een glutenvrij dieet. Anderen hebben voordeel bij een ontstekingsremmend dieet. Het is belangrijk om dit steeds in overleg met een arts of erkende diëtist te doen.
Voeding zoals groene bladgroenten, kool, granaatappel en blauwe bessen staat bekend om hun ontstekingsremmende eigenschappen. Deze voeding kan ondersteunend zijn binnen een gezond eetpatroon voor mensen met fibromyalgie. Voedingsadviezen dienen gepersonaliseerd te worden, aangezien uitsluitingsdiëten bij langdurig gebruik kunnen leiden tot tekorten aan essentiële voedingsstoffen.
Verdiep Je in Fibromyalgie: 5 Vragen om Bijna Iedereen Aan te Moedigen
- Welke van de veelvoorkomende persoonlijkheidskenmerken herken jij bij jezelf of mensen in je omgeving? Hoe zouden deze kenmerken van invloed kunnen zijn op hun welzijn?
- Heb je ooit overwogen hoe stress en emoties je lichamelijke klachten, zoals fibromyalgie, kunnen beïnvloeden?
- Welke praktische stappen zou jij kunnen nemen om je slaapkwaliteit en algemene welzijn te verbeteren?
- Hoe belangrijk denk je dat communicatie met een arts is als het gaat om het effectief beheersen van fibromyalgiesymptomen?
- Wat zijn enkele voedingskeuzes die jij zou kunnen maken om je gezondheid te ondersteunen en eventuele klachten te verlichten?
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie