Zelfs tijdens zijn eerste ambtstermijn trok Donald Trump meteen de aandacht. Hij vertoonde toen al tekenen van concentratieproblemen, sprak geregeld wartaal en sprong voortdurend van het ene onderwerp naar het andere. Daardoor verschenen er in 2017 al ernstige waarschuwingen van psychiaters. Z
ij publiceerden het boek The Dangerous Case of Donald Trump. Hun boodschap? Trumps mentale toestand, gecombineerd met de macht van het presidentschap, vormt een reëel gevaar voor de wereld.
Wat deze waarschuwingen toen nog speculatief deden klinken, wordt vandaag steeds zichtbaarder. Tijdens toespraken dwaalt Trump geregeld af, laat hij zinnen onafgemaakt en lijkt hij de draad van zijn verhaal te verliezen. In vergaderingen herhaalt hij zichzelf of vervalt hij in achterhaalde uitspraken. Medewerkers rapporteren dat zijn aandachtsspanne nog verder is afgenomen. Zelfs trouwe aanhangers merken dat hij vaker chaotisch en prikkelbaar overkomt.
Vandaag, bijna acht jaar later, verergert zijn toestand zichtbaar. Trump nadert de 80 en zijn gedrag oogt verontrustender dan ooit. Hij spreekt steeds onsamenhangender, maakt grove en ongepaste grappen (zoals orale seks imiteren met een microfoon) en vloekt als nooit tevoren. Volgens experts duiden die signalen op beginnende dementie. In combinatie met zijn narcisme en gebrek aan empathie kan dat levensgevaarlijke gevolgen hebben — niet alleen voor zijn directe omgeving, maar ook voor de wereldorde.
Een psychologisch profiel: waarom Trump zich aangetrokken voelt tot dictators
Volgens Bandy Lee zoekt Trump veiligheid bij figuren zoals Vladimir Poetin. Zij bieden hem namelijk iets wat hij zelf mist: grenzen en structuur. In morele ontwikkeling zit Trump nog in de ‘preconventionele’ fase — waar macht gelijkstaat aan gelijk krijgen. Hij blijft dus loyaal aan brute leiders omdat die hem een gevoel van veiligheid geven.
Bovendien, zegt Lee, omringt Trump zich met jaknikkers. Zij bevestigen voortdurend zijn waanbeelden, waardoor hij zichzelf als competent blijft zien, ondanks zijn achteruitgang. Dit leidt tot een gesloten feedbacklus, waarin niemand zijn gedrag ter discussie stelt. Dat creëert een gevaarlijke bubbel waarin realiteit en verbeelding door elkaar beginnen te lopen.
Opvallend is dat Trump, ondanks zijn harde toon en aanvallen op tegenstanders, ook behoefte lijkt te hebben aan autoriteit die hem begrenst. Volgens Lee ervaart hij comfort in de nabijheid van sterke leidersfiguren die niet met hem onderhandelen, maar grenzen stellen. Net als bij jonge kinderen lijkt er bij Trump een onbewuste drang te bestaan om uit te dagen, met als diepere wens dat iemand hem corrigeert.
Medisch onderzoek of PR-stunt? De misleidende kracht van de cognitieve test
In april 2024 onderging Trump een vijf uur durend medisch onderzoek. Zijn persoonlijke arts verklaarde meteen dat Trump “in uitstekende cognitieve en fysieke gezondheid” verkeert. Vervolgens maakte Trump zelf triomfantelijk bekend dat hij een perfecte score haalde op de Montreal Cognitive Assessment (MoCA).
Maar die test, zo blijkt, detecteert alleen grove signalen van dementie. Bandy Lee, forensisch psychiater, benadrukt dat deze test nooit diepgaande problemen uitsluit. Volgens haar kan iemand met ernstige stoornissen nog steeds een perfecte score halen, simpelweg omdat de test zo beperkt is. De publieke perceptie dat Trump hiermee zijn mentale geschiktheid bewezen heeft, is dus misleidend.
Veel media namen deze uitslag klakkeloos over, zonder de testcontext toe te lichten. Daardoor kregen miljoenen burgers een vals gevoel van geruststelling. Intussen blijven inhoudelijke signalen van cognitieve aftakeling onbesproken. Terwijl Trumps gedrag roekelozer wordt, blijft het publieke debat vaak steken in oppervlakkige discussies over zijn stijl of uitspraken, zonder structurele analyse van zijn geestelijke gesteldheid.
Escalerende symptomen: steeds meer tekenen van achteruitgang
Bandy Lee volgt Trump al sinds 2017. Ze waarschuwt dat zijn mentale toestand sindsdien gestaag achteruitgaat. In 2024 publiceerde haar organisatie, de World Mental Health Coalition, een verklaring. Vijftig experts ondertekenden dit manifest, waarin ze concrete symptomen opsommen: een eenvoudigere woordenschat, onafgemaakte zinnen, grammaticale fouten, wartaal en constante herhaling van dezelfde gedachten. Bovendien groeit zijn gebruik van haatspraak en vloeken opvallend snel.
Zelfs in 2016 liet Trump al vreemde taalconstructies horen. Denk aan de mysterieuze tweet met het woord “covfefe”. Destijds lachte men daar nog om. Nu wijzen experts erop dat dit soort spraakfouten (parafasieën) bij dementie hoort. En naarmate de jaren vorderen, lijken de verbale uitglijders frequenter en ernstiger te worden.
Achter de schermen melden medewerkers dat Trump zich vaker verslikt in eenvoudige termen, het verschil tussen landen verwart of oude feiten verwart met nieuwe gebeurtenissen. Zijn geheugen springt willekeurig heen en weer tussen jaren, zonder chronologisch besef. Dergelijke verschijnselen zijn typisch voor neurocognitieve stoornissen.
Verwarde zinnen en vergeten woorden: wetenschappers slaan alarm
Tijdens de verkiezingscampagne van 2024 merkten psychologen zoals Harry Segal en John Gartner op dat Trump steeds vreemder sprak. Segal wees op een incoherent antwoord over kinderopvang dat zelfs zijn eigen aanhangers verontrustte. Hij gelooft dat Trump daarom weigerde om opnieuw te debatteren met Kamala Harris.
John Gartner verzamelde tientallen voorbeelden van Trumps spraakproblemen. Hij toont hoe Trump woorden als “mishiz” (voor missiles) en “Chrishus” (voor Christmas) gebruikt — duidelijke signalen van geheugenproblemen. Gartner stelt ook dat de media Trumps uitspraken censureren om hem coherenter te doen lijken, een praktijk die bekendstaat als “sanewashing”.
Volgens Gartner is dit saneren van quotes een gevaarlijk fenomeen, omdat het de illusie wekt dat alles normaal verloopt. Terwijl Trumps mentale toestand juist om meer openheid vraagt, zorgt die mediafilter ervoor dat het debat stagneert. Daardoor kunnen burgers de ernst van de situatie niet correct inschatten.
De cijfers liegen niet: data over taalgebruik en cognitieve afbraak
Onderzoekers van The New York Times ontdekten dat Trumps rallytoespraken in 2024 bijna dubbel zo lang zijn als in 2016. Tegelijk gebruikt hij 69% meer vloeken. Zijn taal werd negatiever: in 2016 gebruikte hij 21% meer negatieve dan positieve woorden, in 2024 liep dat verschil op tot 31%.
Volgens Sarah Matthews, voormalig Witte Huis-woordvoerder, wordt Trump steeds warriger. “Niemand vond hem ooit een briljante spreker, maar zijn recente toespraken klinken verwarder dan ooit.”
Ook het medische tijdschrift STAT bevestigt deze trend. In 2017 vergeleek het Trumps toenmalige spraak met zijn mediaoptredens in de jaren ’80. Ze merkten al toen een achteruitgang, en sindsdien is die alleen maar sterker geworden.
Taalanalyses tonen dat zijn zinnen korter zijn geworden, zijn vocabulaire verarmt en zijn zinsconstructies minder logisch zijn opgebouwd. Experts waarschuwen dat dit soort linguïstische achteruitgang vaak parallel loopt met neurologische achteruitgang, vooral bij frontotemporale of vasculaire vormen van dementie.
De zwijgplicht van psychiaters: ethiek versus verantwoordelijkheid
De American Psychiatric Association verbiedt psychiaters om publieke figuren vanop afstand te diagnosticeren. Die regel, bekend als de Goldwater Rule, verhindert openlijke uitspraken over Trumps mentale toestand. Toch is er sinds 2017 een tegenbeweging ontstaan. Psychologen als Bandy Lee en John Gartner vinden dat er een belangrijker ethisch principe geldt: het waarschuwen van de samenleving.
Daarom richtte Gartner in 2017 de organisatie Duty to Warn op. Hij verzamelde meer dan 41.000 handtekeningen van professionals die stellen dat Trump lijdt aan een ernstige psychische stoornis. In 2018 besprak het Amerikaanse Congres zelfs de mogelijkheid om Trump af te zetten via het 25e amendement, dat ingrijpt bij presidentiële onbekwaamheid.
Intussen blijft de APA vasthouden aan haar richtlijn, ondanks groeiende kritiek uit de sector. Veel psychiaters voelen zich gevangen tussen hun professionele ethiek en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Sommigen spreken daarom anoniem met media of publiceren onder pseudoniem.
Creatieve strategie of klinisch patroon? Het verdeelde beeld van Trump
Sommige Trump-aanhangers, zoals uitvinder Boris Zlotin, noemen hem juist een genie. Zij wijzen op creatieve strategieën zoals het veranderen van een adres om vastgoedwaarde op te krikken. Zlotin bewondert Trumps lef en denkt dat zijn achterban hem juist begrijpt vanwege zijn branie.
Maar volgens Bandy Lee is net dat het probleem. In haar boek The Psychology of Trump Contagion stelt ze dat zijn mentale toestand besmettelijk is geworden. De Amerikaanse samenleving begint zijn gedrag normaal te vinden — een gevaarlijk signaal.
Een onderzoek uit Colorado toonde iets opvallends: zowel Trump-stemmers als tegenstanders herkenden dezelfde narcistische en sadistische trekken. Alleen interpreteerden ze die anders: de ene groep zag gevaar, de andere zag kracht.
De kernvraag blijft dus: wat zien we precies als leiderschap? Is het slim manoeuvreren met regels en beeldvorming, of vraagt leiderschap juist om stabiliteit, empathie en helderheid van geest? Deze vraag wordt extra relevant als we beseffen dat steeds meer leiders in de wereld politiek bedrijven op basis van spektakel in plaats van inhoud.
Wat nu? Macht, mentale achteruitgang en de dreiging van stilzwijgen
Donald Trump bestuurt niet alleen een machtige economie, maar beheert ook ’s werelds grootste nucleaire arsenaal. Als zijn geestelijke achteruitgang doorzet en hij blijft omringd door mensen die zijn gedrag bevestigen, dan ontstaat er een risico dat niemand nog kan negeren.
Zolang niemand hem tegenhoudt, blijft hij grenzen opzoeken. Maar wie zet de rem op als hij dat zelf niet meer kan?
Wat vandaag nog wordt weggewuifd als ’typisch Trump’, kan morgen uitmonden in een diplomatiek of militair conflict. Tijdige reflectie, open debat en ethische moed zijn daarom cruciaal.
Wil je meer inzicht in macht, leiderschap en mentale gezondheid? Volg ons voor eerlijke, diepgravende analyses — zonder maskers.
.