De NPI-13 begrijpen: wat een trekscore wel en niet zegt

De NPI-13 is een korte vragenlijst voor onderzoek naar grandioze narcistische kenmerken. Een uitslag geeft geen diagnose narcistische persoonlijkheidsstoornis. Op deze pagina leggen we het instrument uit en helpen we je een online score voorzichtig te lezen. De eerdere vertaalde vragenlijst en de indeling in laag, gemiddeld en hoog zijn verwijderd: voor die Nederlandse versie en scoregrenzen was hier geen controleerbare onderbouwing opgenomen.

Redactioneel gecontroleerd op 24 oktober 2026. Deze uitleg vervangt de vroegere zelftest. Je hoeft geen test te maken om zorgen over je gedrag of een relatie serieus te nemen.

Waar komt de NPI-13 vandaan?

Gentile en collega’s beschreven het instrument in 2013, naast de NPI-16. Hun publicatie onderzoekt korte versies van de langere Narcissistic Personality Inventory. De NPI-13 richt zich op grandioos narcisme en omvat een totaalscore en drie subschalen: Leadership/Authority, Grandiose Exhibitionism en Entitlement/Exploitativeness. Dat zijn onderzoekscategorieën, geen drie diagnoses. De eerdere Nederlandse namen op deze pagina kwamen hiermee niet overeen.

De auteurs onderzochten de meeteigenschappen in twee studies, met verschillende steekproeven. Daaronder waren studenten, online geworven volwassenen en een kleine groep klinische patiënten. De resultaten ondersteunen gebruik voor de onderzochte onderzoeksdoelen, met beperkingen die bij een kort instrument horen. Dat is geen bevestiging dat iedere online vertaling of iedere toepassing dezelfde kwaliteit heeft. Zie de oorspronkelijke publicatie van Gentile en collega’s.

Een bruikbare eerste vraag bij een testpagina is daarom: welke versie staat hier precies? Noteer de naam van het instrument, de taal, de bron en waarvoor de aanbieder het wil gebruiken. Ontbreekt die informatie, houd een ontvangen uitslag dan voorlopig apart van beslissingen over jezelf of iemand anders.

Wat betekent een score eigenlijk?

Een getal wordt pas begrijpelijk wanneer duidelijk is welke antwoorden meetellen, hoe ontbrekende antwoorden worden verwerkt en met welke groep wordt vergeleken. Een totaalscore is geen percentage van een persoonlijkheid. “Acht punten” betekent dus niet dat iemand voor een bepaald percentage narcistisch is. Een streepje op een kleurenschaal kan overtuigend ogen terwijl de uitleg over die schaal ontbreekt.

Stel dat je twee websites bezoekt en dezelfde antwoorden geeft. De eerste noemt de uitslag “verhoogd”, de tweede “gemiddeld”. Vraag dan eerst naar hun grenswaarden en referentiegroep. Het verschil bewijst op zichzelf niets over jou. Bewaar eventueel beide schermen met datum en bron, zodat je kunt nagaan waar de verschillende interpretaties vandaan komen. Ga niet door met nieuwe tests tot één uitslag je geruststelt of juist je vermoeden bevestigt.

De vroegere grenzen 0–4, 5–8 en 9–13 op deze pagina worden niet meer gebruikt. Er was hier geen normbron voor die driedeling. We presenteren ook geen vervangende klinische drempel. Wie een bepaalde afname professioneel wil gebruiken, heeft de juiste versie, afname-instructies en onderbouwing voor dat doel nodig.

Waarom een trekscore geen NPS-diagnose is

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis, afgekort NPS, vraagt om klinische beoordeling. Daarbij gaat het om een aanhoudend patroon en diagnostische criteria; andere mogelijke verklaringen moeten mee worden bekeken. Een korte online zelfrapportage neemt die beoordeling niet over. De klinische uitleg van MSD Manual beschrijft dat onderscheid. Een blog kan de diagnose niet bij jou of een ander vaststellen.

Dat heeft twee praktische gevolgen. Een hoge uitslag is geen bewijs dat je een stoornis hebt. Een lage uitslag is evenmin een verklaring dat iedere zorg ongegrond is. Als je bijvoorbeeld steeds afspraken schendt of gesprekken telkens vastlopen, blijft het zinvol om die gebeurtenissen te bespreken. Een cijfer hoeft daar geen toestemming voor te geven.

Ook de vraag “kan iemand met NPS bezorgd zijn over zichzelf?” is geen goede vervangende testvraag. Maak van één reactie, inclusief schrik over een uitslag, geen diagnose of uitsluiting. Beschrijf liever wat je wilt begrijpen en welke verandering je zoekt.

Kun je de lijst invullen voor je partner?

Gebruik een zelfrapportage niet als geheime beoordeling van iemand anders. Je weet niet hoe die persoon de vragen zelf begrijpt en beantwoordt. Wanneer jij in gedachten antwoorden voor een partner, ouder of collega kiest, maak je bovendien een andere procedure dan de aangeboden zelfrapportage. Geef zo’n zelf samengestelde uitslag geen wetenschappelijk gezag.

Een werkbaar alternatief is een concrete gebeurtenis beschrijven. Bijvoorbeeld: “Tijdens drie vergaderingen werd mijn bijdrage onderbroken. Toen ik vroeg mijn zin af te maken, volgde een persoonlijke opmerking.” Dat is informatie waarover je een gesprek kunt voeren. “Mijn collega scoort waarschijnlijk hoog” vertelt nog niet wat er gebeurde, wat jij nodig hebt of welke afspraak ontbrak.

Voor het verschil tussen beschrijving, internetlabel en diagnose kun je verder bij narcisme en online etiketten. Je kunt een grens stellen aan kwetsend gedrag zonder eerst een persoonlijkheidscategorie te bewijzen.

Een voorbeeld van zorgvuldige zelfreflectie

Stel dat je vaak erkenning zoekt nadat je iets hebt gepresteerd. Schrijf dan één recente situatie uit: wat deed je, wat hoopte je te horen, hoe reageerde je toen waardering uitbleef en wat merkte de ander daarvan? Laat ruimte voor een antwoord dat niet bij je eerste verklaring past. Misschien vroeg je rechtstreeks om feedback; misschien werd je boos of trok je de hele prestatie van een ander in twijfel. Die verschillen verdienen aandacht.

Kies vervolgens één observeerbare stap. Je zou bij een volgende samenwerking eerst vragen wat de ander nodig heeft, of expliciet erkennen wie aan het resultaat bijdroeg. Bespreek later of die afspraak is nagekomen. Zo maak je een voornemen toetsbaar zonder een zelftest als behandelingsplan te gebruiken.

Dit is een schrijfoefening van de redactie, geen gevalideerde vervanging voor een vragenlijst en geen therapie. Je hoeft er geen punten aan te geven. Het doel is een beter gesprek voorbereiden, met voorbeelden in plaats van een oordeel over je hele persoon.

Wanneer bespreek je je zorgen met iemand?

Als je zorgen blijven terugkomen, kun je een huisarts of bevoegde psycholoog vragen om mee te kijken. Neem concrete voorbeelden, je vragen en eventueel de oorspronkelijke testbron mee. Je kunt zeggen: “Ik schrok van een online uitslag en wil begrijpen wat die wel en niet betekent. Daarnaast loop ik tegen deze situaties aan.” Daarmee blijft zowel de onzekerheid over de test als je eigenlijke hulpvraag zichtbaar.

Gaat je vraag vooral over het gedrag van een ander, formuleer dan wat jij ervaart en welke steun je nodig hebt. “Ik wil leren reageren op vernederende opmerkingen” is een andere hulpvraag dan “bewijs dat mijn partner NPS heeft”. Bij concrete onveiligheid is het verstandig ondersteuning te zoeken op basis van wat er gebeurt; wacht daarvoor niet op een score of diagnose.

Welke informatie mag je van een testaanbieder vragen?

Vraag naar de originele bron, de vertaling, de manier van scoren en de onderbouwing van gebruikte woorden zoals normaal of risicovol. Vraag ook wat er met je antwoorden gebeurt voordat je persoonlijke gegevens deelt. Is het doel wetenschappelijk onderzoek, zelfreflectie of een klinisch onderzoek? Dat zijn verschillende gebruikssituaties. Een aanbieder moet duidelijk maken welke daarvan wordt bedoeld.

Op deze blog bieden we daarom uitleg aan in plaats van de vroegere afname met scorelabels. Dat is een afbakening van deze pagina, geen uitspraak dat nergens een bruikbare Nederlandse versie bestaat. We hebben voor de eerder gepubliceerde vertaling geen validatie en gebruiksvoorwaarden kunnen bevestigen. De tekst van de dertien items wordt hier niet opnieuw verspreid.

Voor uitleg over steekproeven, metingen en de grenzen van conclusies lees je de leeswijzer voor onderzoek naar narcisme. Wil je verschillende onderzoeken terugvinden, gebruik dan het gedateerde onderzoeksregister. Zo blijft een vragenlijst een informatiebron die je kunt onderzoeken, in plaats van een definitief oordeel over een mens.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.