DARVO is een benaming voor een reactie op aanspreken op schadelijk gedrag: ontkennen, de ander aanvallen en de rollen van slachtoffer en pleger omkeren. De afkorting staat voor Deny, Attack, Reverse Victim and Offender. Psychologe Jennifer Freyd introduceerde het begrip. Op haar eigen DARVO-pagina staan de definitie en verwijzingen naar onderzoek.
Je spreekt iemand aan op iets wat je heeft gekwetst, maar ineens moet jíj je verdedigen. Hoe kan dat? Bij DARVO verschuift het gesprek mogelijk van de oorspronkelijke gebeurtenis naar jouw geloofwaardigheid. We gebruiken deze term om zo’n patroon zorgvuldig te onderzoeken, niet om op afstand een diagnose te stellen of definitief vast te leggen wie gelijk heeft. Lees ook de gids over narcisme begrijpen.
De drie onderdelen in één voorbeeld
Situatie: je spreekt iemand aan op het doorsturen van een privébericht. Dit is een verzonnen voorbeeld om het patroon te verduidelijken.
- Ontkennen: “Ik heb niets doorgestuurd.”
- Aanvallen: “Jij bent achterdochtig en zoekt altijd problemen.”
- Rollen omkeren: “Door jouw beschuldigingen ben ik hier het slachtoffer.”
Het oorspronkelijke onderwerp, het doorgestuurde bericht, verdwijnt uit beeld. Jij voelt mogelijk de drang te bewijzen dat je geen slecht mens bent. Beschrijf die verschuiving zonder te doen alsof je daarmee alle feiten en bedoelingen kent.
Niet iedere ontkenning of tegenwerping is DARVO
Mensen kunnen een andere herinnering hebben, een onterechte beschuldiging tegenspreken of zelf ook geraakt zijn. Daarom is DARVO geen checklist waarmee je beslist wie altijd gelijk heeft. Kijk naar het concrete verloop, de beschikbare informatie en de ruimte om verantwoordelijkheid te onderzoeken.
Ook iemand zonder narcistische persoonlijkheidsstoornis kan verantwoordelijkheidsontwijkend gedrag vertonen. Het begrip DARVO is geen synoniem voor narcisme.
Een voorbeeld op het werk
Je meldt dat een collega jouw bijdrage zonder overleg als eigen werk presenteerde. In plaats van de versiegeschiedenis te bekijken, wordt uitsluitend jouw karakter besproken. Je kunt vragen terug te keren naar de concrete informatie en zo nodig een passende interne aanspreekpersoon betrekken.
Leg alleen vast wat relevant is en wat je rechtmatig en veilig kunt bewaren. Een blog kan geen arbeidsrechtelijk advies geven.
Een voorbeeld in de familie of hulpverlening
Je benoemt een kwetsende opmerking. Het gesprek gaat daarna alleen over hoe ondankbaar of moeilijk jij bent. Ook hier kan het helpen de vraag klein te houden: wat werd gezegd, wat waren de gevolgen en is er ruimte om dat te bespreken?
In een hulpverleningsrelatie is de machtsverhouding belangrijk. Als een gesprek niet helpt, kun je naar de passende klachten- of vertrouwensroute van de organisatie vragen. Een tweede mening of steunfiguur kan je helpen de mogelijkheden te ordenen.
Waarom je jezelf kunt gaan verdedigen
Als jouw geloofwaardigheid wordt aangevallen, kan de oorspronkelijke gebeurtenis naar de achtergrond verdwijnen. Freyd verwijst op haar onderzoekspagina onder meer naar studies over DARVO en zelfverwijt. Die bevindingen zijn geen bewijs voor de bedoeling van één specifieke persoon.
Je hoeft niet iedere beschuldiging te beantwoorden om jouw ervaring te mogen bespreken. Bij liegen en misleiden zorgvuldig onderzoeken vind je meer uitleg over feiten, vermoedens en gevolgen.
Aanvullend leesmateriaal: ** Werkboek mindful zelfcompassie van Kristin Neff en Christopher Germer.
Hoe kun je reageren?
- Breng het gesprek zo mogelijk terug naar één gebeurtenis.
- Scheid wat je weet van wat je vermoedt.
- Kies of een antwoord nodig en haalbaar is.
- Zoek steun wanneer je vastloopt in zelftwijfel of druk.
Een mogelijke zin is: “Ik wil nu bespreken wat er met dat bericht gebeurde.” Dat is geen methode die de ander gegarandeerd laat stoppen. Voor noodzakelijke schriftelijke reacties kun je de BIFF-methode bekijken.
Veiligheid gaat vóór een gesprekstechniek
Bij dreiging, dwang of angst voor vergelding hoef je geen confrontatie aan te gaan. Organiseer ondersteuning via een kanaal dat je veilig kunt gebruiken. In Vlaanderen kan 1712 meedenken over geweld en misbruik. De verantwoordelijkheid voor grensoverschrijdend gedrag blijft bij degene die dat gedrag stelt.
Groeitaak: houd het oorspronkelijke onderwerp zichtbaar
Schrijf drie korte regels: de gebeurtenis die je wilde bespreken, de verschuiving in het gesprek en de steun of grens die je nu nodig hebt. Je hoeft geen heel gesprek woordelijk te reconstrueren. Stop als het schrijven je verder ontregelt.
De volgende stap gaat over bescherming en grenzen wanneer jouw ervaring wordt omgedraaid.
Wil je verder lezen in je eigen tempo? Via Start hier kies je een passende gids of oefening. Je kunt je ook vrijwillig abonneren op nieuwe inzichten; de informatie op narcisme.blog blijft gratis toegankelijk.
Boeklinks met ** zijn affiliatelinks. Bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een vergoeding, zonder extra kosten voor jou.
Deze informatie ondersteunt zelfzorg en solidariteit en vervangt geen persoonlijke begeleiding. Ze is geen aanzet tot haat of geweld. Zie je een fout of heb je een vraag? Laat het weten via ons contactkanaal.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
