Francesca Albanese tijdens een persconferentie in 2023, waar ze waarschuwde voor de catastrofe in Gaza. Francesca Albanese is de speciale VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in de Palestijnse gebieden.
Sinds 2023 trekt zij luid en duidelijk aan de bel over het geweld in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. In een authentieke, doortastende stijl bekritiseert Albanese de schendingen van mensenrechten.
Ze wijst op tekenen van genocide. Ze benoemt de medeplichtigheid van staten en bedrijven. Haar uitspraken zijn juridisch onderbouwd. Ze zijn begrijpelijk voor een breed publiek. Daarbij schetsen ze een alarmerend beeld. Ze blikken vooruit op mogelijke gevolgen voor het internationale recht. In deze blog zetten we haar belangrijkste standpunten op een rij.
Waarschuwingen voor genocide in Gaza
Albanese waarschuwde al vroeg dat de Palestijnen in Gaza gevaar lopen op uitroeiing. Eind 2023, toen Israël zware bombardementen uitvoerde op de dichtbevolkte Gazastrook, sloot zij zich aan bij andere VN-experts om een dringend alarm te slaan. “We blijven ervan overtuigd dat het Palestijnse volk een ernstig risico op genocide loopt,” klonk het arabnews.com.
De situatie in Gaza noemde ze apocalyptisch en ze eiste onmiddellijke actie. Israel moest stoppen met zijn verwoestende offensief. Zijn bondgenoten mochten niet langer toekijken. Israëls bondgenoten dragen verantwoordelijkheid en moeten onmiddellijk optreden om deze rampkoers te stoppen arabnews.com.
Concrete gebeurtenissen versterkten haar zorgen. Albanese en collega’s bestempelden de herhaalde luchtaanvallen op het Jabalia-vluchtelingenkamp in november 2023 als “een schaamteloze schending van het internationaal recht.” Zij vonden deze aanvallen een schaamteloze schending van de regels. Zij noemden het “een oorlogsmisdaad”arabnews.com.
Burgerdoelwitten, waaronder vrouwen en kinderen die in het kamp beschutting zochten, werden getroffen, wat volgens haar een flagrante schending is van de basisregels van proportionaliteit en onderscheid tussen strijders en burgers arabnews.com. Dergelijke wreedheden werden gepleegd tegen een bevolking die al decennialang onder blokkade leeft. Voor Albanese was dit bewijs dat Gaza “op het randje van een humanitaire catastrofe en genocide” balanceerde.
“Geen recht op zelfverdediging” voor een bezettende mogendheid
Een van Albanese’s meest besproken juridische standpunten betreft Israëls beroep op zelfverdediging. In november 2023 stelde ze onomwonden dat Israël zich niet kan beroepen op het recht van ‘zelfverdediging’ onder internationaal recht. Dit komt omdat Gaza een door Israël bezet gebied is aljazeera.com. Met andere woorden: een bezettende mogendheid kan zich niet verdedigen tegen het volk dat het onder bezetting houdt.
Deze uitspraak – gedaan tijdens een speech in Canberra – had betrekking op de juridische nuance. Israël heeft als bezetter primair de plicht de bevolking te beschermen. Het mag de bevolking niet collectief straffen. Hoewel controversieel in sommige politieke kringen, onderstreepte Albanese hiermee dat het recht op zelfverdediging geen carte blanche is. Het mag niet leiden tot excessief geweld tegen een bezet volk. Haar lezing bracht het debat terug naar de kern van het humanitair recht. De bescherming van burgers gaat boven militaire vergelding.
Mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden in Gaza
Verwoesting in de Gazastrook na een Israëlische luchtaanval (november 2023). Albanese spaart de harde woorden niet als het gaat om de humanitaire situatie in Gaza. Ze beschuldigt Israël ervan systematisch de basisvoorwaarden voor leven te vernietigen. Een schrijnend voorbeeld dat haar verontwaardiging wekte, was het gebruik van uithongering als oorlogstactiek.
Toen berichten in 2025 naar buiten kwamen dat Palestijnen – waaronder een gehandicapte man – stierven van de honger in het belegerde Gaza, reageerde Albanese fel. “Mijn generatie leerde dat het nazisme het toppunt van kwaad was… Vandaag de dag ziet zij een staat (Israël) die miljoenen uithongert en kinderen neerknalt voor de sport, gesteund door zowel democratieën als dictators.
Dit is een nieuwe afgrond van wreedheid,” schreef ze op X (voorheen Twitter) aa.com.tr. Zo’n “stille slachting” door middel van blokkades en het onthouden van voedsel, water en medicijnen acht zij volstrekt onacceptabel en een flagrante schending van het oorlogsrecht. Albanese benadrukt dat uithongering van burgers een oorlogsmisdaad is en dat de collectieve bestraffing van 2 miljoen Gazanen een terugkeer naar barbaarse praktijken markeert.
Naast uithongering hekelt Albanese de immense aantallen burgerslachtoffers en de vernietiging van complete woonwijken.
Volgens de Palestijnse gezondheidsautoriteiten zijn sinds oktober 2023 meer dan 56.000 Palestijnen omgekomen door Israëls militaire campagne in Gazatheguardian.com – een cijfer dat Albanese vaak aanhaalt om de schaal van het leed te illustreren.
“Israël heeft daden gepleegd die als genocidaal worden erkend. Dit omvat het doden van tienduizenden mensen en het creëren van levensomstandigheden gericht op vernietiging. Ook zijn 80% van de huizen verwoest en is water en voedsel ontnomen,” verklaarde ze in een interview theguardian.com.
Zulke feiten, aldus Albanese, “verbinden de punten”. Zij wijzen op een opzettelijke vernietiging van een volk. Dit is de definitie van genocide. Ze prees een historische VN-resolutie van 27 oktober 2023 die opriep tot bescherming van burgers. Ze waarschuwde dat resoluties niet volstaan. Alleen een daadwerkelijke staakt-het-vuren en humanitaire toegang kunnen erger voorkomen arabnews.com.
Van bezettingseconomie naar genocide-economie
Albanese’s kritiek richt zich niet alleen op staten, maar ook op de rol van grote bedrijven in het conflict. In 2025 presenteerde ze een baanbrekend VN-rapport. Het rapport was getiteld “From Economy of Occupation to Economy of Genocide” (Van bezettingseconomie naar genocide-economie) theguardian.com.
Hierin legt ze bloot dat de bezette Palestijnse gebieden door de jaren heen een winstgevende proeftuin zijn geworden.
Het betreft een verscheidenheid aan industrieën. Dit varieert van wapenfabrikanten tot tech-bedrijven.
Tijdens de Gaza-oorlog transformeerde deze dynamiek in een ware “genocide-economie”aljazeera.com aljazeera.com.
“Israëls eeuwigdurende bezetting is de ideale proeftuin geworden voor wapenfabrikanten en Big Tech… met veel vraag. Er is nauwelijks toezicht en nul verantwoording. Investeerders en bedrijven verdienen er vrijelijk aan,” stelt het rapport scherp aljazeera.com. En sinds de oorlog tegen Gaza in oktober 2023 van start ging, zijn er entiteiten die eerder profiteerden. Zij profiteerden van de uitwissing van Palestijnen binnen de bezettingseconomie. In plaats van zich terug te trekken, zijn zij nu betrokken bij de genocide-economiealjazeera.com.
Met andere woorden: oorlog en onderdrukking zijn lucratieve business geworden.
Albanese illustreert dit met tal van voorbeelden. Haar rapport identificeert 48 internationale bedrijven. Deze bedrijven variëren van wapenproducenten tot tech-giganten. Ze ondersteunen op directe of indirecte wijze Israëls militaire operatie in Gaza aljazeera.com aljazeera.com. Enkele opvallende cases zijn:
Wapensector:
Israël’s aanschaf van F-35 gevechtsvliegtuigen betreft het grootste wapenaankoopprogramma ter wereld en steunt op toelevering door ten minste 1.600 bedrijven uit acht landen aljazeera.com. De Amerikaanse fabrikant Lockheed Martin leidt het project, maar tal van onderaannemers wereldwijd delen mee in de winst.
Palantir, een Amerikaans softwarebedrijf, ging een strategisch partnerschap aan met het Israëlische leger. Het doel was hen te ondersteunen tijdens de Gaza-oorlog.
Ze deden dit met geavanceerde data-analyse en AI-doelwitselectie. Albanese’s onderzoek vond “redelijke gronden” om te geloven dat Palantir technologie leverde voor geautomatiseerde doelwitaanvallen in Gaza aljazeera.com. Voor buitenlandse defensiebedrijven was de oorlog een gouden kans. Israëls militaire uitgaven stegen in een jaar tijd met 65% tot 46,5 miljard dollar aljazeera.com. Dit deed de vraag naar bommen, raketten en tanks explosief groeien.
Tech & surveillance:
Grote techbedrijven als Microsoft, Google (Alphabet) en Amazon geven Israël bijna volledige toegang. Israël kan daardoor gebruik maken van hun cloud- en AI-technologie. Dit laat Israël enorme hoeveelheden gegevens over Palestijnen verzamelen en analyseren.
Deze data helpen zijn discriminatoire controlebeleid in stand te houden aljazeera.comaljazeera.com. IBM trainde op zijn beurt Israëlisch leger- en inlichtingpersoneel en beheert de biometrische databases van de bezettingsautoriteiten aljazeera.com. Deze hightech ondersteuning maakt vergaande surveillancestaat-praktijken en gerichte acties mogelijk die Palestijnse vrijheden inperken.
Infrastructuur & grondstoffen:
Zware machinebouwers als Caterpillar en Volvo leverden bulldozers en graafmachines. Ze deden dit direct of via tussenhandel. Deze machines worden ingezet voor het platwalsen van huizen, boerderijen en infrastructuur in zowel Gaza als de Westelijke Jordaanoever theguardian.com. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen al jaren voor deze praktijken. Toch blijven deze bedrijven leveren ondanks overvloedig bewijs van crimineel gebruik van hun materieeltheguardian.com.
Albanese stelt scherp: “Passieve leveranciers worden doelbewuste bijdragers aan een systeem van verdrijving,” schreef ze in haar rapport theguardian.com. In de landbouw en voedselvoorziening ziet ze vergelijkbare patronen. Buitenlandse firma’s investeren in Israëlische conglomeraten. Deze profiteren van op Palestijns land geproduceerde goederen. Zelfs toeristische platforms als Booking.com en Airbnb verdienen aan illegale nederzettingen door daar accommodaties aan te bieden aljazeera.com.
Deze voorbeelden onderbouwen Albanese’s conclusie. Bedrijven zijn niet langer ‘slechts betrokken’ bij de bezetting. Ze maken mogelijk deel uit van een genocide-economiealjazeera.com. Haar rapport stelt onomwonden dat dit aantoont “waarom Israëls genocide doorgaat: omdat het voor velen lucratief is”aljazeera.com.
Met andere woorden, zolang oorlog en onderdrukking financieel lonen, zal er weinig prikkel zijn om de status quo te veranderen. Albanese noemt dit slechts “het topje van de ijsberg”. Hij benadrukt dat deze medeplichtigheid niet zal eindigen zonder de private sector ter verantwoording te roepentheguardian.com.
Medeplegers: Staten en bedrijven onder de loep
Albanese’s beschuldigingen van medeplichtigheid reiken verder dan alleen morele verontwaardiging – ze zijn ook juridisch geladen. In haar ogen riskeren niet alleen de directe daders van geweld vervolging, maar ook de ondersteuners en profiteurs. Zo waarschuwde ze dat wapenbedrijven en overheden die Israël blijven bevoorraden, mogelijk medeplichtig worden aan internationale misdaden, waaronder genocide aa.com.tr.
In juni 2024 riepen Albanese en andere VN-experts expliciet alle landen en ondernemingen op. Ze vroegen hen onmiddellijk te stoppen met wapenleveranties aan Israël aa.com.tr aa.com.tr. Bovendien publiceerden ze een lijst van grote defensiebedrijven, van Boeing tot BAE Systems. Ze vermeldden zelfs namen van financiële investeerders. De boodschap was dat door hen geleverde bommen en kogels nu gebruikt worden in Gaza aa.com.tr aa.com.tr.
Als deze partijen doorgaan ondanks de groeiende bewijzen van wreedheden, dan assisteren ze bewust bij operaties. Deze operaties zijn in strijd met het humanitair recht. Ze maken winst uit dit geweld aa.com.tr. Dergelijke bewuste voortzetting van leveringen kan volgens Albanese betekenen dat deze actoren op termijn aansprakelijk worden gesteld. Ze kunnen medeplichtig worden geacht aan oorlogsmisdaden. Ze kunnen ook een nog ernstigere aanklacht krijgen aa.com.tr.
Belangrijk is dat Albanese hierbij het internationale recht in stelling brengt.
Ze wijst op het Verdrag tegen Genocide (1948), dat alle staten verplicht genocide te voorkomen en te bestraffen. In lijn daarmee benadrukt ze dat de plicht tot voorkomen inhoudt dat landen moeten optreden. Ze moeten actie ondernemen als ze op de hoogte zijn van een dreigende genocide. Ze moeten handelen wanneer ze hiervan weten. Deze dreiging kan bijvoorbeeld worden opgemerkt door geheime dienst- en VN-rapporten. Ze moeten actie ondernemen om die te stoppen theguardian.com. Doen zij dat niet en blijven ze in plaats daarvan wapens en steun leveren, kunnen ze zelf medeverantwoordelijk worden.
Hierbij haalt Albanese ook recente ontwikkelingen aan bij internationale gerechtshoven. Zo gaf het Internationaal Gerechtshof (ICJ) eind 2023 voorlopige maatregelen af in een zaak over Gaza. In deze zaak erkende het hof dat er een plausibel risico op genocide bestaat. Het droeg Israël op zijn militaire offensief te staken aa.com.tr. Die erkenning activeert volgens Albanese de “universele verantwoordelijkheid om genocide te voorkomen” – dus alle landen moeten nu optreden theguardian.com.
Albanese’s oproepen hebben al enig effect gesorteerd.
Ze prijst landen en instellingen die hun betrokkenheid durven herzien. Noorwegens grootste pensioenfonds (KLP) besloot in 2024 om zich terug te trekken uit bedrijven die wapens leveren aan Israël. Deze bedrijven zijn onder andere Oshkosh (VS) en ThyssenKrupp (Duitsland)theguardian.com. Dergelijke stappen ziet Albanese als positieve voorbeelden van hoe men menselijke waarden boven winst kan plaatsen. Toch blijven veel grote spelers achter.
Daarom dringt ze erop aan dat er internationale sancties komen. “Politieke leiders en regeringen onttrekken zich aan hun plichten. Veel bedrijven hebben geprofiteerd van Israëls economie van illegale bezetting, apartheid en nu genocide,” schrijft ze verontwaardigd theguardian.com.
Albanese roept op tot gerichte sancties en een wapenembargo tegen Israël theguardian.com. Bovendien moeten, wat haar betreft, niet alleen politici maar ook bedrijfsleiders persoonlijk aansprakelijk gesteld worden.
Ze spoort het Internationaal Strafhof (ICC) én nationale rechtbanken aan. Ze willen onderzoeken of topbestuurders of bedrijven vervolgd kunnen worden. Het gaat om hun aandeel in internationale misdrijven of het witwassen van de opbrengsten daarvan theguardian.com.
Deze stevige aanbeveling grijpt terug op historische precedenten. Na de Tweede Wereldoorlog zijn leidinggevenden van IG Farben ook vervolgd. Dit was wegens hun rol in nazi-misdaden theguardian.com. Evenzo moesten grote bedrijven in Zuid-Afrika na de apartheid verantwoording afleggen voor hun steun aan het regime theguardian.com. Albanese benadrukt dat dit geen nieuw idee is – bedrijfsmatig profiteren van gruweldaden kan en móét bestraft worden.
Gevolgen voor het internationaal recht
Francesca Albanese’s uitgesproken standpunten dwingen de internationale gemeenschap om kritische vragen te stellen over de toekomst van het internationaal recht. Haar boodschap is duidelijk. Als we serieus zijn over “nooit meer” genocide, moeten we de instrumenten van het recht aanscherpen. We moeten deze aanscherpen om niet alleen de uitvoerders, maar ook de medeplegers van dergelijke misdrijven aan te pakken. Dit betekent mogelijk een aantal belangrijke verschuivingen:
Versterkte verplichting tot preventie:
Albanese’s waarschuwingen onderstrepen dat staten sneller moeten ingrijpen bij tekenen van genocide. Wetten en verdragen zoals de Genocideconventie zouden strenger moeten worden toegepast. Het Internationaal Gerechtshof bestempelde in 2024 Israëls voortdurende bezetting als onwettig. Het werd bovendien als een daad van agressie beschouwd. Dit impliceert dat elke steun aan die bezetting neerkomt op medeplichtigheid aan een internationale misdaad aljazeera.com. Zulke juridische oordelen kunnen overheden dwingen hun diplomatieke en economische banden te herzien wanneer mensenrechtenschendingen de drempel van genocide naderen.
Aansprakelijkheid van bedrijven:
Traditiegetrouw richt het internationaal recht zich op staten en politieke leiders. Maar Albanese’s rapport zet de schijnwerpers op de private sector. Ze maakt duidelijk dat internationale normen – zoals de VN-richtlijnen voor bedrijfsleven en mensenrechten – geen tandeloze aanbevelingen mogen blijven. Ze benadrukt dat deze richtlijnen daadwerkelijk effect moeten hebben. Bedrijven hebben de verantwoordelijkheid om geen mensenrechten te schenden, direct noch via partners aljazeera.com, en staten moeten daarop toezien aljazeera.com.
Als bedrijven toch willens en wetens bijdragen aan ernstige schendingen, dan moeten juridische stappen mogelijk zijn. Albanese wijst erop dat leidinggevenden individueel strafrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld, zelfs voor internationale hoven aljazeera.com. In de toekomst zouden we vaker zaken kunnen zien. Bedrijven of hun CEO’s worden dan ter verantwoording geroepen voor het financieren of faciliteren van oorlogsmisdaden. Dit zou een krachtige waarschuwing zijn dat winstbejag geen vrijbrief is.
Herdefiniëring van compliciteit:
Door termen als “genocide-economie” en “medeplichtigheid” zo nadrukkelijk te gebruiken, rekt Albanese de traditionele definitie van schuld op. Ze dwingt juristen te kijken naar ketens van verantwoordelijkheid. Dit begint bij de piloot die de bom dropt. Vervolgens gaat het naar het bedrijf dat de bom leverde. Uiteindelijk komt het bij de investeerder die het bedrijf financiert.
Als deze keten zichtbaar maakt dat zonder de hulp van derde partijen de misdaad niet had kunnen plaatsvinden, dan moet het recht reageren. Het recht moet actie ondernemen. Het recht moet dan actie ondernemen. Als de misdaad minder grootschalig was, moet het recht dit ook adresseren. Haar werk suggereert dat toekomstige jurisprudentie meer gradaties van schuld kan erkennen. Ook facilitators en profiteurs kunnen een plek op de verdachtenbank krijgen.
Deze mogelijke ontwikkelingen laten zien hoe Albanese’s visie vooruitwijst. Ze is, in zekere zin, bezig om het internationaal recht toekomstbestendig te maken voor de grimmige realiteit van vandaag. In een wereld waarin oorlogen live te volgen zijn, hebben multinationals grensoverschrijdende invloed.
µHet volstaat niet meer om alleen de directe daders aan te pakken. Albanese’s pleidooi is dat we de netten wijder uitwerpen. Rechtvaardigheid moet de hele keten omvatten. Het gaat van de trekker overhalen tot de geldstroom erachter.
Conclusie
Francesca Albanese is uitgegroeid tot een belangrijke en prikkelende stem in het debat over Gaza, Palestina en Israël. Haar opvattingen sinds 2023 zijn consequent. Ze legt de vinger op de zere plek van mensenrechtenschendingen. Bovendien durft ze namen te noemen van landen en bedrijven die de vlam in de pan houden. Ze brengt de letter van het internationaal recht in stelling tegen de rauwe werkelijkheid.
In een authentieke, bevlogen toon weet ze zowel academici als gewone lezers te raken – met feiten, met morele urgentie en met de vraag: Hoe zullen we hierna verderleven?aa.com.tr. Dat laatste, een door haar gestelde vraag – “How will we survive this??”aa.com.tr – resoneert als een wake-up call.
Albanese dwingt ons na te denken over verantwoordelijkheid. Dit betreft niet alleen de machthebbers in Tel Aviv of de strijders van Hamas. Het geldt ook voor ons allemaal. De regeringen kijken weg. Bedrijven verdienen aan conflict. De internationale gemeenschap spreekt mooie woorden, maar handelt te traag. Ze herinnert ons eraan dat “nooit meer” geen loze kreet mag zijn, maar een oproep tot actie.
Als haar waarschuwingen ter harte worden genomen, zou dat kunnen leiden tot een sterker internationaal recht. In zo’n systeem worden genocides daadwerkelijk voorkomen en medeplichtigen komen niet meer ongemerkt weg. Dat is de hoopvolle noot in Albanese’s soms huiveringwekkende boodschap. Uit de verschrikkingen van Gaza groeit misschien een precedent. Dit precedent maakt de wereld in de toekomst alerter, rechtvaardiger en menselijker.
Bronnen:
De inzichten en citaten in deze blog zijn gebaseerd op uitspraken van Francesca Albanese. Ze zijn ook gebaseerd op rapporten van de VN, zoals weergegeven in nieuwsmedia en officiële documenten. Voor verdere verdieping zie onder meer haar VN-rapport “From Economy of Occupation to Economy of Genocide”theguardian.com, haar interviews en Twitter-berichten aa.com.tr, persverklaringen van VN-experts arabnews.com aa.com.tr en verslaggeving door gerenommeerde media (The Guardian, Al Jazeera, Anadolu Agency) theguardian.com aljazeera.com. Deze bronnen bieden uitgebreidere context en bevestigen de hier besproken standpunten.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie