Een narcistisch leider herkennen? Kijk naar het spektakel van 14 juni
Archiefstuk — gepubliceerd op 26 juli 2025. Deze bijdrage blijft bewaard als tijdgebonden duiding. Gebeurtenissen, cijfers en standpunten kunnen sindsdien gewijzigd zijn. Voor blijvende achtergrond lees je onze gidsen over machtsmisbruik herkennen en democratische weerbaarheid versterken en propaganda herkennen en kritisch denken.
Inhoudsopgave
Op 14 juni viert de Amerikaanse president Donald Trump zijn 79e verjaardag. Niet met taart, kaarsjes of familie. Nee, met tanks, helikopters, vuurwerk en een parade van miljoenen dollars. Het gedrag van deze narcistische leider is officieel ter ere van het 250-jarig bestaan van het Amerikaanse leger. In werkelijkheid draait het vooral om hemzelf.
Toeval? Nauwelijks. Wat we hier zien, past perfect binnen het profiel van een narcistisch leider. Psycholoog Dr. Jocelyn Sze is gespecialiseerd in trauma en narcistisch misbruik. Zij ziet dezelfde patronen telkens terugkomen in gezinnen, in relaties én in de politiek.
Wanneer een verjaardag verandert in machtsvertoon
Een militaire parade voor je verjaardag organiseren: het lijkt absurd. Voor iemand met een opgeblazen zelfbeeld voelt het echter volkomen logisch. Volgens de diagnostische criteria voor narcistische persoonlijkheidsstoornis getuigt dit gedrag van een overdreven gevoel van eigen belangrijkheid.
Hoewel Dr. Sze Trump niet officieel diagnosticeert, toont ze aan hoe leiders met narcistische trekken systematisch waarheid verdraaien. Ze ondermijnen vertrouwen en ontwrichten instituties. Wat thuis in een familie gebeurt, speelt zich op grotere schaal af in een land.
Manipulatie als bestuursstrategie
Een voorbeeld uit haar praktijk maakt veel duidelijk. Een cliënt confronteerde haar broer met het misbruik dat hij hun moeder aandeed. In plaats van verantwoordelijkheid te nemen, draaide hij alles om. Hij beschuldigde háár van instabiliteit en behield intussen zijn ‘gouden jongen’-imago. Deze omkering van schuld is een klassieke verdedigingsstrategie van narcistische personen.
Politieke leiders passen diezelfde tactieken toe. Door het verhaal te herschrijven, de media te manipuleren en critici te belasteren, houden ze controle over het publieke narratief. Ze creëren onzekerheid, verwarring en een constante staat van crisis. Hierdoor raken burgers verlamd of murw, waardoor verzet moeilijker wordt.
Crisis als afleidingsmanoeuvre
Narcistische leiders zijn meesters in het fabriceren van crisissen. Die zijn geen toeval, maar berekende afleidingen. Denk aan plotselinge beleidswijzigingen, dreigende taal of juridische dreigementen. Telkens ligt de focus weer op henzelf. De aandacht, en dus de macht, blijft in hun handen.
In relaties gebeurt hetzelfde. Een cliënt van Sze kreeg ’s nachts paniektelefoontjes over verzonnen incidenten. Op nationaal niveau zien we gelijkaardige tactieken: dreigende toespraken, chaotische beleidsbeslissingen en overdreven mediagebruik.
Waarom bewustwording werkt als een vaccin
Herkenning is de eerste stap naar vrijheid. Dr. Sze leert haar cliënten om manipulatieve patronen te benoemen. Eén van hen gebruikt zelfs kaartjes met termen zoals: “Ontkenning”, “Speel het slachtoffer”, “Creëer crisis”. Door elke tactiek te benoemen op het moment dat die zich voordoet, houdt zij controle over haar eigen reactie.
Ook maatschappelijk kunnen we deze aanpak toepassen. In plaats van ons mee te laten sleuren in drama, leren we om stil te staan. We leren analyseren en bewust te reageren. Zo bouwen we psychologische immuniteit op tegen manipulatie.
Wat kunnen wij doen?
1. Voed het monster niet
Narcisten leven van aandacht en drama. Door hen die voeding te onthouden, ontneem je hen macht. In de psychologie heet dit ‘gray rocking’: je wordt saai, voorspelbaar en emotieloos in je reactie. Niet makkelijk, maar bijzonder effectief.
2. Stel duidelijke grenzen
Zeg nee. Herhaal het. Bouw een ondersteunend netwerk dat je rugdekking geeft. Op politiek niveau betekent dit: herstel de scheiding der machten, verdedig de persvrijheid, en sluit juridische achterpoortjes.
3. Investeer in veerkracht
Zorg voor jezelf en je gemeenschap. Collectieve zorg is essentieel om uitputting tegen te gaan. Rust, verbinding en solidariteit zijn geen luxe, maar voorwaarden om weerstand te bieden aan onderdrukking.
4. Kies voor het lange termijnperspectief
Narcisme gedijt bij paniek, maar echte verandering vraagt kalmte en visie. We hoeven niet elk schot te beantwoorden. Soms is strategisch zwijgen krachtiger dan luid protest.
Tot slot: laat je niet meeslepen, herinner wie je bent
We hoeven geen kopie te worden van wat we bestrijden. De oplossing zit niet in meer chaos, maar in helderheid. In plaats van te reageren vanuit angst, kiezen we voor bewust handelen vanuit waarden. Dat is de kern van herstel — in therapie én in democratie.
Auteur:
Gebaseerd op inzichten van Dr. Jocelyn Sze, klinisch psycholoog gespecialiseerd in trauma en narcisme.
Meer weten over narcisme en weerbaarheid? Volg @zelfzorgHelp voor gratis informatie, groeitools en ondersteuning.
Welke kleine stap past vandaag bij jou?
Misschien gaf dit artikel woorden aan iets wat je al langer voelde. Misschien roept het vragen op, of wil je één inzicht verder onderzoeken.
Sta even stil bij deze vraag:
Wat wil ik meenemen uit dit artikel, en welke kleine stap past bij mijn mogelijkheden van vandaag?
Je kunt één gedachte opschrijven, een groeitaak uit het artikel proberen, steun vragen of bewust tijd nemen om alles te laten bezinken. Je hoeft niets te forceren. Ook rust nemen kan een passende stap zijn.
Van overleven naar leven. Van verdoving naar verbinding. Op jouw tempo.
Vind jouw volgende stap
Wil je verder lezen, maar weet je niet waar te beginnen? Onze startpagina helpt je een gids te kiezen rond narcisme begrijpen, herstel, trauma, zelfreflectie, grenzen, communicatie, kritisch denken of solidariteit.
Start hier: vind de gids die bij jouw vraag past.
Herkenning en uitwisseling
Soms helpt het om te lezen hoe anderen met vergelijkbare vragen omgaan. In onze Facebookgroep vind je ruimte voor herkenning en uitwisseling.
Je kiest zelf of je meeleest of deelneemt aan een gesprek, en wat je over jezelf wilt delen. Je hoeft je verhaal niet te vertellen om erbij te mogen horen.
Was dit artikel waardevol voor jou? Bewaar het gerust om later opnieuw te lezen, of deel het met iemand voor wie het steun of inzicht kan bieden.
Zelfzorg en solidariteit vormen onze basis
Op narcisme.blog verbinden we persoonlijke groei met zorg voor elkaar. We bieden psycho-educatieve informatie, reflectievragen en praktische oefeningen om jezelf, relaties en maatschappelijke patronen beter te begrijpen.
We willen bijdragen aan meer bewustwording, gezonde grenzen, verbinding en menselijk handelen. Daarbij kijken we zowel naar wat iemand zelf kan oefenen als naar de steun en omstandigheden die daarvoor nodig zijn.
Menselijke waardigheid, respect en geweldloze communicatie staan centraal. We wijzen haat, geweld, discriminatie en racisme af.
We bespreken schadelijk gedrag en maatschappelijke mechanismen zonder mensen tot een etiket te reduceren. Onze informatie ondersteunt inzicht en reflectie en vervangt geen persoonlijke diagnostiek of behandeling.
Zie je een fout of heb je een inhoudelijke vraag?
We streven naar zorgvuldige, begrijpelijke en actuele informatie. Toch kan er een fout, onduidelijkheid of ontbrekende nuance in een artikel staan.
Meld een fout of stel je vraag via het contactformulier. Vermeld de link naar het artikel, de passage waarover het gaat en een korte toelichting. Voeg gerust een relevante bron toe als die je melding verduidelijkt.
Eén duidelijke melding via dit formulier helpt ons je vraag overzichtelijk te behandelen. We beoordelen meldingen zorgvuldig en corrigeren of vullen informatie aan waar nodig. Verzoeken om inhoud te verwijderen bekijken we individueel.
Dank je dat je meedenkt en helpt onze informatie te verbeteren.
Liefs,
Annemie en Johan Persyn-Declercq (auteurs)
update : 09102026
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.
Als je ons wilt steunen kunt U dat gratis door uw aankopen bij bol.com