Narcisme en hechtingsstijl: een nieuwe kijk

Stel je even voor: je hebt een relatie met iemand die zichzelf geweldig vindt. Deze persoon zoekt veel bevestiging. Toch lijkt hij of zij plots intens onzeker. Of je kent iemand die altijd charmant en zelfverzekerd overkomt, maar emotionele diepgang uit de weg gaat. Wat is hier aan de hand? Het antwoord zou wel eens te maken kunnen hebben met de combinatie van hechtingsstijlen en narcisme.

Een nieuwe meta-analyse van Jamie Mohay en collega’s (2025) biedt eindelijk helderheid over deze complexe dynamiek. Aan de hand van 33 studies en meer dan 10.000 deelnemers onderzochten zij hoe de verschillende vormen van narcisme samenhangen met vier bekende hechtingsstijlen: veilig, gepreoccupeerd, vermijdend en angstig-vermijdend.

Wat zijn hechtingsstijlen eigenlijk?

Volgens de theorie van Bowlby en later Bartholomew en Horowitz (1991), ontwikkel je als kind een bepaald hechtingspatroon. Dit gebeurt op basis van de manier waarop je ouders of verzorgers met je omgaan. Die patronen neem je vaak onbewust mee in volwassen relaties:

Veilige hechting: je voelt je goed over jezelf én anderen, en je kan op een gezonde manier dichtbij komen.
Gepreoccupeerde hechting (vaak gelinkt aan verlatingsangst): je zoekt veel bevestiging, bent bang om verlaten te worden.
Vermijdende hechting: je vertrouwt vooral op jezelf, hebt moeite met intimiteit.
Angstig-vermijdende hechting (ook wel gedesorganiseerd): je wil nabijheid maar vertrouwt het niet. Vaak het gevolg van trauma of onvoorspelbare zorg.

Twee soorten narcisme, twee totaal andere dynamieken

Narcisme is geen eenduidige persoonlijkheidstrek. Sterker nog, wetenschappers maken al jaren onderscheid tussen:

Grandioos narcisme: de klassieke, arrogante, dominante narcist.
Kwetsbaar narcisme: de stille, gevoelige, soms depressieve narcist die achter een masker van zelfbescherming schuilt.

Beide types veroorzaken problemen in relaties. Denk aan manipulatie, bindingsangst of gebrek aan empathie. Ze zijn fundamenteel verschillend in hoe ze met hechting omgaan.

De belangrijkste bevindingen op een rij

Uit de meta-analyse blijkt:

Kwetsbaar narcisme hangt sterk samen met onveilige hechting. Vooral met:
- Gepreoccupeerde hechting (r = 0.43)
- Angstig-vermijdende hechting (r = 0.31)
- Vermijdende hechting (r = 0.15)
- En een duidelijke negatieve relatie met veilige hechting (r = -0.30)
Grandioos narcisme daarentegen laat één ding zien: er is nauwelijks verband met onveilige hechting. En zelfs een zwakke positieve relatie met veilige hechting (r = 0.06).

Met andere woorden: wie lijdt aan kwetsbaar narcisme draagt vaak oude hechtingswonden met zich mee. Wie grandioos narcistisch is? Die lijkt eerder een opgeblazen zelfbeeld te hebben dat niet noodzakelijk voortkomt uit hechtingstrauma’s.

Waarom is dit zo belangrijk?

Omdat we kwetsbaar narcisme vaak niet herkennen. Deze mensen zijn vaak empathisch, gevoelig en zoeken contact – maar op een manier die anderen uitput. Hun gedrag is niet koud en hard zoals bij grandioos narcisme, maar juist gekenmerkt door angst, afhankelijkheid en emotionele chaos. Toch kunnen de gevolgen voor relaties net zo schadelijk zijn.

De studie toont bovendien aan dat de sleutel tot het helen van kwetsbaar narcisme vaak ligt in het herstellen van de hechtingsbasis. De studie toont aan dat herstel cruciaal is. Dit opent de deur naar effectievere therapievormen. Methoden zoals schematherapie, EFT of mentalisation-based treatment focussen op het versterken van een veilig gevoel in relaties.

Welke Artikelen Geven Concrete Stappen – en Welke Niet?

Wat kunnen we hieruit leren?

Kwetsbare narcisten hebben geen groot ego, maar een gekwetst hart. Achter hun gedrag schuilt vaak een diep gevoel van onveiligheid.
Hechting is geen bijzaak, maar een kerncomponent in de behandeling van narcisme.
Voor partners, vrienden en hulpverleners: kijk verder dan het masker van narcisme. Vraag je af: hoe veilig voelt deze persoon zich in nabijheid?

En grandioos narcisme dan?

Dat lijkt – verrassend genoeg – minder te maken te hebben met hechting en meer met overwaardering in de opvoeding. Studies suggereren dat kinderen voortdurend te horen krijgen dat ze ‘beter zijn dan de rest’. Ze zijn vatbaar voor grandioze zelfbeelden. Deze kinderen ontwikkelen vatbaarheid voor grandioze zelfbeelden. Deze mensen ervaren vaak weinig psychisch lijden, maar kunnen wél destructief zijn in relaties.

Tot slot

Deze meta-analyse maakt pijnlijk duidelijk dat de manier waarop we gehecht zijn, geen voetnoot is in ons persoonlijkheidsverhaal. Het is een cruciale factor. Zeker bij kwetsbaar narcisme is hechting de bril waardoor je gedrag beter begrijpt én waarlangs je kan helen.

Dus: als je ooit dacht “wat is er mis met die persoon?”, probeer dan eens te denken: “Wat heeft deze persoon gemist?”

Want liefdevolle relaties beginnen niet bij zelfverheffing, maar bij emotionele veiligheid.

Bron: Mohay, J., Cheng, K., de la Piedad Garcia, X., & Willis, M. L. (2025). The relationship between attachment styles and narcissism: a systematic and meta-analytic review. Personality and Individual Differences. https://doi.org/10.1016/j.paid.2025.113255

Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.

Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.