In naam van het kind 3. Rechtbank zonder Recht

Fictie — hoofdstuk uit de novelle In naam van het kind. Personages, gesprekken en gedachten vormen een literair perspectief, geen geverifieerd pleegzorgdossier of juridische vaststelling. Lees motieven en gevoelens als verbeelding; gebruik details niet om een werkelijk kind of een professional te identificeren.

Het is een grauwe ochtend. Jonas en Mira worden voor het eerst telefonisch uitgenodigd voor een zitting bij de jeugdrechtbank. Het voelt als een rechtbank zonder recht. Niet per e-mail. Niet via een aangetekend schrijven of een deurwaarder.

Maar gewoon, op een doordeweekse donderdagavond, via een kort telefoontje. Ze zijn op reis. Niemand vraagt waar ze zijn, of het haalbaar is om te komen. Er wordt zelfs niet voorgesteld om een alternatief moment te zoeken. Het lijkt alsof alles bedoeld is om hen er net niet bij te hebben.

Maanden voordien hadden Jonas en Mira al een ongemakkelijk gesprek gehad met de jeugdrechtbankconsulente. Ze was een jonge vrouw die pas enkele maanden in dienst was. Daarbij had ze nooit een voet in hun huis gezet. Ze had nooit het gezin met eigen ogen gezien.

Aanvullende leestip: het vorige hoofdstuk over het pleegzorggesprek.

Ze had de dynamiek tussen hen en Noah nooit waargenomen. Of de relatie bekeken tussen Lina en Noah of Lina met haar pleegouders. Toch herhaalde ze woord voor woord de visie van mevrouw D., de pleegzorgbegeleidster. “We hebben zorgen over de objectiviteit van jullie rol,” klonk het afstandelijk. “Jullie band met de moeder van Noah maakt een neutrale houding moeilijk.”

Mira, zichtbaar geraakt, bleef kalm. “Mevrouw, ik ben orthopedagoge. Trauma-sensitief werken is mijn vak. Onze band met de moeder is open en ondersteunend, net zoals de band met andere familieleden van Noah. Wij zijn zijn netwerk. Wij zijn zijn veilige basis.” Jonas voegde eraan toe: “Noah bloeit bij ons open. En ook onze pleegdochter Lina is nauw met hem verbonden. Ze ziet hem als haar kleine broertje.”

De consulente knikte beleefd, maar haar ogen bleven leeg. “We hebben toch beslist om voorlopig geen netwerkplaatsing te overwegen na de crisisopvang. De druk op jullie gezin lijkt te groot.”

“En hoe komt het dat er geen maatschappelijk onderzoek is gebeurd in die drie maanden?” vroeg Jonas scherp. Er kwam geen duidelijk antwoord. Enkel een verwijzing naar de overbelasting van diensten.

Wie naast deze literaire scène meer wil begrijpen van ontwikkeling en traumasensitieve begeleiding, kan lezen in ** Van kwetsuur naar litteken van Nicole Vliegen, Eileen Tang en Patrick Meurs. Het boek biedt een afzonderlijk kader bij de behoeften van kinderen. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.

Niet lang daarna kwam dus dat ene telefoontje. Enkele dagen later volgde de zitting waar we afwezig waren. De jeugdrechter zou tijdens een latere zitting hun afwezigheid aanhalen als een teken van desinteresse en gebrek aan motivatie. “U was niet eens aanwezig bij de vorige zitting,” klonk het streng. Alsof het een keuze was geweest.

Op 18 maart kwam het onvermijdelijke telefoontje. Noah moet naar de instelling. Ironisch genoeg net op de dag dat de COVID-maatregel ingaat: niemand mag zich zonder geldige reden nog verplaatsen. En dus rijden Jonas en Mira met een steen in hun maag opnieuw naar de Kemmelberg.

Aanvullende leestip: het volgende hoofdstuk: Tien weken opgesloten in coronatijd.

Daar, bij de overgave van Noah, staat opnieuw dezelfde jeugdrechtbankconsulente. Ze stelt, bijna op automatische piloot: “Hebben jullie Noah kunnen uitleggen waarom hij niet meer bij jullie mag blijven?”

Mira’s stem breekt. “Hij is 19 maanden. Wat denkt u zelf?”

Het afscheid is hartverscheurend. Noah begrijpt er niets van. Zijn verdriet wordt door niemand erkend. Ook het verdriet van Lina is immens. De sterke band tussen haar en Noah wordt gebruikt als argument tegen het gezin. “Het zou haar overbelasten,” had men gezegd.

Bij het afscheid en het verdriet van de mensen rond het kind past ** Helpen bij verlies en verdriet van Manu Keirse om verder na te denken over erkenning en nabijheid.

In de beleving van Jonas en Mira wordt hun kritische houding te snel als weerstand gelezen. Zij willen hun vragen over zorg en ondersteuning kunnen bespreken. De scène stelt geen diagnose en toont niet welke medische informatie in een werkelijk dossier beschikbaar zou zijn.

Een vraag over medicatie vraagt een afzonderlijke beoordeling door een bevoegde arts. Uit de scène volgt geen financieel motief van een begeleider. Latere schoolresultaten bewijzen niet of een vroegere diagnose of behandeling passend was. Dit hoofdstuk geeft geen advies om medicatie te weigeren.

Maar toen? Toen was hun mondigheid een probleem. In CLB-gesprekken, in evaluaties, overal werd hun deskundigheid omgedraaid tot weerstand. “Jullie nemen het te persoonlijk,” had mevrouw D. gezegd. “Jullie moeten afstand nemen.”

Wat zij niet zagen, was dat liefde geen afstand kent. Pleegzorg draait niet louter om opvang. Het gaat om verbinding en hechting. Het erkennen van het kind als volwaardig lid van het gezin is ook belangrijk.

Aanvullende leestip: overgangen en hechting in pleegzorg.

Die dag op de Kemmelberg markeert een breuklijn. Niet alleen in het leven van Noah, maar ook in dat van Jonas, Mira en Lina. De pijn blijft, maar ook het besef: soms faalt het systeem niet per ongeluk, maar systematisch. En dat moet verteld worden.

Bij verbinding en het serieus nemen van een kind past ** Het boek waarvan je wilde dat je ouders het hadden gelezen van Philippa Perry als aanvullende opvoedingslectuur. Een verhaallijn geeft geen uitsluitsel over een diagnose of medicatiekeuze.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.