1. De koerswijziging van de partij PVDA: een nieuwe internationale houding
Peter Mertens, voormalig voorzitter en nu algemeen secretaris van de partij PVDA, kiest een opvallende nieuwe richting. De partij PVDA herbekijkt actief haar internationale koers en neemt afstand van automatische keuzes, zoals het kritiekloos steunen van regimes die zich antiwesters opstellen. In zijn boek Muiterij (2023) en in recente interviews maakt hij duidelijk: de partij moet internationaal een andere koers varen. Ze moet stoppen met automatisch partij kiezen in geopolitieke conflicten, puur omdat iemand tegen de Verenigde Staten is.
Daarom pleit Mertens voor een nuchtere en onafhankelijke benadering. Hij wil vertrekken vanuit universele mensenrechten en het belang van gewone mensen overal ter wereld. Geen dogma’s meer. Kritisch denken. Solidariteit op basis van principes.
Hij vindt het tijd om de ideologische oogkleppen af te zetten. PVDA moet niet langer reflexmatig regeringen steunen die zich antiwesters opstellen, zeker niet als ze hun eigen bevolking onderdrukken. Hij roept op tot een keuze voor waarden boven geopolitieke loyaliteiten. Zo ziet hij de toekomst.
2. Afrekenen met oud kampdenken en ideologische reflexen
Wie PVDA’s geschiedenis kent, weet dat de partij vaak de kant koos van staten die tegenover de VS stonden. Zelfs als het om autoritaire, repressieve regimes ging. Denk aan Syrië onder Assad, het regime in Iran of het gecontroleerde China.
Daarvoor gebruikt Mertens de term zwart-witdenken. Hij haalt de scherpe term “anti-imperialisme van idioten” aan, van activiste Leila Al-Shami. Die term bekritiseert het idee dat iedereen die tegen de VS is automatisch goed zou zijn.
Onderdrukking blijft onderdrukking, zegt Mertens. Of die nu uit Washington, Peking of Moskou komt. Hij wil dat Europa zelf nadenkt. Niet meelopen met machtsblokken, maar zelfstandig beslissen, op basis van feiten, ethiek en gelijkwaardigheid. Dat vraagt lef, zeker binnen een partij met anti-imperialistische wortels.
3. Selectieve solidariteit: verleden onder de loep
Discussiepunt: Waarom uit PVDA wel scherpe kritiek op Israël, maar niet op China of Rusland? Valt dit nog te verantwoorden in het licht van universele mensenrechten?
Een concreet voorbeeld van koersverandering kwam eind 2022, toen PVDA in het Europees Parlement stemde voor een resolutie die China’s inmenging in academische vrijheid in Europa veroordeelde. Dit markeerde een breuk met haar vroegere terughoudendheid rond kritiek op China. Daarnaast bracht PVDA in 2024 voor het eerst expliciet het lot van politieke dissidenten in Hongkong ter sprake in een commissie Buitenlandse Zaken van de Kamer. Daardoor blijkt dat de partij haar vroegere stiltes langzaam maar zeker begint te doorbreken. Zo deelde partijvoorzitter Raoul Hedebouw begin 2024 openlijk zorgen over de mensenrechtensituatie in Xinjiang, een opvallende breuk met het verleden.
De feiten spreken voor zich. De partij PVDA uitte jarenlang nauwelijks kritiek op China of Rusland. In juni 2021 weigerde ze te stemmen over een resolutie die de behandeling van de Oeigoeren als genocide omschreef. Amnesty International, Human Rights Watch en de VN brachten toen al uitgebreide rapporten uit over ernstige mensenrechtenschendingen.
In november 2023 diende de partij dan weer wél een resolutie in over mogelijke genocide in Gaza. Die actie is op zich verdedigbaar. Maar waarom dan wel Gaza en niet Xinjiang? Die selectiviteit roept vragen op. Ze tast het vertrouwen aan.
4. Een illustratief incident: PVDA en de reis naar Syrië
Controverse: Kan een partij die zegt op te komen voor onderdrukten zich veroorloven ooit uitgenodigd te worden door een regime als dat van Assad?
In 2012 reisde Kamerlid Nabil Boukili, toen nog lid van jongerenbeweging Comac, naar Syrië. Op uitnodiging van het Assad-regime. Op dat moment rapporteerden internationale media en organisaties al over grove mensenrechtenschendingen, martelingen en het gebruik van chemische wapens. De burgeroorlog in Syrië kende toen al een bloedig verloop.
PVDA noemde het toen een “kritische uitwisseling”. Toch zagen veel progressieven dit als een vergoelijking van een dictatuur, enkel en alleen omdat die zich antiwesters opstelde. Nu de partij haar koers herziet, komen zulke voorbeelden opnieuw boven. Wie wil veranderen, moet ook naar zijn verleden durven kijken.
5. Interne dynamiek en spanningsvelden binnen de partij PVDA
Democratisch centralisme onder druk
Interne spanning: Mag je als PVDA-lid publiek twijfelen aan de internationale standpunten van de partij zonder partijdiscipline te schenden?
De internationale koers is niet het enige discussiepunt. Intern rommelt het ook. PVDA hanteert nog steeds het principe van “democratisch centralisme”: leden mogen intern debatteren, maar verdedigen extern één gezamenlijke lijn.
Dat zorgt voor spanning. Vooral rond gevoelige thema’s. Veel leden ervaren druk om zich terughoudend op te stellen. Over onderwerpen als Tibet, de Oeigoeren, Oekraïne of China spreken ze zich zelden publiek uit. Op sociale media en in lokale groepen blijft het opvallend stil. Zo werden discussies over de Oeigoeren en Tibet op enkele PVDA-groepen op Facebook gemodereerd of verwijderd, volgens berichten van (ex-)leden.
Een voorbeeld is het aanhoudende zwijgen van de partij PVDA over Tibet. Terwijl mensenrechtenorganisaties spreken over ernstige onderdrukking van cultuur en religie.
Gebrek aan transparantie raakt geloofwaardigheid
Die stilte valt op. Voor een partij die zegt solidair te zijn met onderdrukten, blijft zwijgen over Tibet moeilijk te verantwoorden. In een verbonden wereld verwachten mensen heldere standpunten. Transparantie en morele duidelijkheid horen daarbij.
6. Interne en externe reacties op de koerswijziging van de partij PVDA
De interne heroriëntatie vertaalde zich ook in aangepaste partijcommunicatie. In recente toespraken vermijden PVDA-kopstukken meer en meer klassieke anti-NAVO-retoriek. Zo benadrukte Mertens in een interview met De Wereld Morgen in maart 2024 dat PVDA “geen verdediger is van welk blok dan ook” en dat “kritiek op zowel Oost als West noodzakelijk is in tijden van mondiale spanningen”.
Hoe denken gewone PVDA-leden?
Heel wat lokale PVDA-leden steunen de koerswijziging. Toch stellen ze kritische vragen. “Het is goed dat we China en Rusland niet meer automatisch verdedigen,” zegt een lid uit Antwerpen. “Maar leg ook helder uit waarom.”
Een jonger lid uit Gent vult aan: “Voor ons bij Comac is dit logisch. Geen dogma’s. Wel een partij die haar waarden leeft.”
Wat zeggen kritische stemmen van buiten de partij?
Vraagstuk: Moet PVDA openlijk haar historische steun aan autoritaire regimes verwerpen om geloofwaardig te blijven?
Buitenstaanders reageren scherp. Politiek denker Bleri Lleshi noemt de koerswijziging “een noodzakelijke correctie”. Maar hij voegt eraan toe: “Zonder toe te geven dat er fouten gebeurden, wordt geloofwaardigheid lastig.”
Opiniemaker Ico Maly wijst op communicatie: “PVDA moet haar koers niet alleen intern uitleggen. Ook naar buiten toe moet dat helder gebeuren.”
De stem van mensenrechtenactivisten
Voor mensenrechtenorganisaties is deze nieuwe toon welkom, maar niet voldoende. Een woordvoerder van de International Campaign for Tibet zegt: “We hopen dat PVDA zich nu ook uitspreekt over Tibet. Net zoals ze dat doet voor Palestina.”
Een Syrische activist in België sluit zich daarbij aan: “Solidariteit hoort niet selectief te zijn. Wie echt rechtvaardig wil zijn, moet ook Assad durven benoemen.”
De jongerenstem binnen Comac
Binnen Comac leeft hoop, al gaan die gevoelens gepaard met kritische alertheid. Sommige jongeren willen zien dat de nieuwe koers meer is dan een symbolisch gebaar. Een woordvoerder zegt: “We willen een partij die helder, kritisch en solidair is. Universeel, niet selectief.”
Hij voegt toe: “Een koerswijziging mag geen façade zijn. We vragen ruimte voor verschillende meningen binnen de partij.”
Electoraal belang: wat denkt de kiezer?
Strategisch dilemma: Verliest PVDA haar traditionele achterban als ze zich losmaakt van haar antiwesters profiel?
Voor veel PVDA-kiezers kan deze draai onverwacht komen. Zeker voor trouwe stemmers die het klassieke verhaal gewoon zijn. Politiek analist Carl Devos ziet kansen én risico’s. “De partij kan nieuwe kiezers aanspreken, vooral jongeren die op zoek zijn naar ethisch en consistent beleid. Tegelijk bestaat het risico dat trouwe aanhangers zich niet meer herkennen in de nieuwe lijn.”
De partij PVDA moet dus helder communiceren via publieke debatten, haar eigen mediaplatform Solidair en sociale media om vertrouwen te behouden. Kiezers willen weten waar de partij voor staat — en waarom.
7. De betekenis van de koerswijziging voor de toekomst van de partij PVDA
Politieke moed en zelfreflectie in turbulente tijden
We leven in woelige tijden. Met desinformatie, toenemende spanningen en globale machtsverschuivingen. Mensen zoeken naar richting. Ze verlangen naar principes. Naar leiders die fouten durven erkennen.
Tot slot doet Peter Mertens meer dan enkel een koerswijziging voorstellen. Hij stelt een ideologische herbronning voor die de fundamenten van de partij herbekijkt. Zijn oproep aan de linkerzijde is duidelijk: laat selectieve solidariteit achter je. Verdedig mensenrechten, altijd en overal.
Voor de partij PVDA betekent dit: consequent blijven. Oude reflexen loslaten. En de moed tonen om zichzelf opnieuw uit te vinden. Alleen zo blijft de partij relevant — in België én daarbuiten.
8. Online gedrag van PVDA-leden en de perceptie op sociale media
Hoewel de partijtop duidelijk kiest voor een nieuwe koers, blijft het gedrag van sommige PVDA-leden op sociale media voer voor discussie. Volgens recente bevindingen is er geen eenduidig bewijs dat PVDA-leden zijn gestopt met het bestempelen van afwijkende meningen als ‘rechts’ of met het verspreiden van Russische narratieven. Zo k of met het verspreiden van Russische narratieven. Er zijn signalen dat de officiële communicatie van de partij verandert, maar het blijft onduidelijk in hoeverre individuele leden dit ook volgen.
Bron: Eigen onderzoek via websearch, 2025. Gevalideerd op basis van actuele zoekresultaten over sociale media-uitingen door PVDA-leden.
Wat denk jij?
- Vind jij dat de partij PVDA genoeg afstand neemt van autoritaire regimes?
- Moet een partij zich publiek verontschuldigen voor vroegere standpunten om geloofwaardig te blijven?
- Hoe belangrijk is universele solidariteit voor jouw stemgedrag?
- Zou jij eerder stemmen op een partij die openlijk haar koers herziet?
Laat je mening horen in de reacties hieronder of deel dit artikel met anderen die hierover mee willen denken.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie