In deze feitencheck bespreken we per conflict of en hoe Rusland betrokken was, wat de best beschikbare schattingen van het dodental (burgerbevolking vs. strijders) zijn, en welke oorlogsmisdaden gedocumenteerd zijn. We baseren ons op recente en betrouwbare bronnen (VN-organisaties, mensenrechtenorganisaties en gerenommeerde media).
Tsjetsjenië (1999–2009)
Betrokkenheid Rusland: Ja. De Tweede Tsjetsjeense Oorlog begon in 1999 toen Russische troepen de opstandige deelrepubliek Tsjetsjenië binnenvielen en duurt feitelijk voort tot circa 2009. Het conflict speelde zich af binnen de Russische Federatie, waarbij het Russische leger streed tegen Tsjetsjeense separatisten.
Dodentallen: Schattingen lopen sterk uiteen. Volgens diverse bronnen eiste de Eerste Tsjetsjeense Oorlog (1994–1996) al rond de 80.000 burgerdoden aljazeera.com. In de Tweede Oorlog vanaf 1999 vielen opnieuw tienduizenden slachtoffers – minstens nog eens ~80.000 doden volgens sommige schattingen en.wikipedia.org. Precieze cijfers zijn lastig te verifiëren, maar in totaal wordt gesproken van grofweg 150.000 tot 200.000 doden over beide oorlogen samen en.wikipedia.org.
Het merendeel hiervan waren burgers (“tienduizenden” burgerdoden) npr.org. De Tsjetsjeense strijders en ook Russische militairen maakten de rest uit (enkele tienduizenden in totaal). Zo vielen er volgens een Russische mensenrechtenorganisatie circa 14.000 gesneuvelde Russische soldaten in de periode 1999–2005 en.wikipedia.orgen.wikipedia.org.
Tsjetsjeense bronnen noemen vaak hogere totalen, tot wel 300.000 doden, maar die cijfers worden niet onafhankelijk bevestigd aljazeera.com.
Oorlogsmisdaden:
Mensenrechtenorganisaties hebben gruwelijke misdaden door Russische troepen in Tsjetsjenië gedocumenteerd. Het Russische leger bombardeerde en beschoot stelselmatig stedelijke gebieden (zoals de hoofdstad Grozny) met zware artillerie en bommen, waarbij nauwelijks onderscheid werd gemaakt tussen strijders en burgers hrw.org. Deze tactiek – bedoeld om de opstand te breken – legde hele wijken in puin en doodde massa’s burgers (Grozny werd “met de grond gelijk gemaakt”) npr.org.
Human Rights Watch meldde dat Tsjetsjeense burgers onevenredig zwaar getroffen werden door de Russische “antiterreur” campagne hrw.org. Daarnaast zijn er talloze geloofwaardige meldingen van standrechtelijke executies, marteling en verdwijningen van Tsjetsjeense burgers door Russische troepen.
Enkele beruchte incidenten zijn het bloedbad in Novye Aldi (februari 2000) en de misstanden in zogenaamde “filtratiekampen” waar gevangengenomen Tsjetsjenen werden mishandeld. Deze schendingen van het oorlogsrecht zijn door organisaties als Human Rights Watch aangemerkt als oorlogsmisdaden hrw.org.
Georgië (Zuid-Ossetië-oorlog, 2008)
Betrokkenheid Rusland: Ja. In augustus 2008 raakte Rusland openlijk in oorlog met Georgië naar aanleiding van het conflict om de afgescheiden regio Zuid-Ossetië. Russische troepen intervenieerden na Georgische militaire acties in Zuid-Ossetië en vochten gedurende vijf dagen tegen het Georgische leger. Naast Russische en Georgische reguliere eenheden waren ook Zuid-Ossetische milities en Abchazische troepen bij de strijd betrokkencasebook.icrc.org.
Dodentallen: Het aantal dodelijke slachtoffers in deze korte oorlog ligt rond de 800–850 in totaal. Een EU-onderzoekscommissie rapporteerde dat ongeveer 850 mensen omkwamen casebook.icrc.org. Dit omvat circa 400 burgers (waarvan ~228 Georgische burgers en ~162 Zuid-Ossetische burgers) en rond de 400–450 militaire strijders. Aan Georgische zijde vielen 170 gesneuvelde militairen en 14 politieagenten casebook.icrc.org. Rusland rapporteerde 67 gedode Russische soldaten casebook.icrc.org.
Daarnaast sneuvelden een onbekend aantal Zuid-Ossetische strijders (Zuid-Ossetië claimde zelf ~365 totale doden, inclusief burgers)casebook.icrc.org. Het door de vraag opgegeven cijfer “~900 doden (400 burgers, 500 militairen)” ligt in de juiste orde van grootte, zij het iets hoger dan de meest geciteerde schatting van ~850. Onze bronnen bevestigen in elk geval een totaal in de orde van enkele honderden doden (ruim vierhonderd burgers en vierhonderd strijders)casebook.icrc.org.
Oorlogsmisdaden:
Alle partijen in dit conflict maakten zich schuldig aan schendingen van het humanitair oorlogsrecht. Human Rights Watch concludeerde dat zowel Russische als Georgische troepen clusterbommen inzetten, waardoor burgerdoden vielenhrw.org. Het gebruik van clusterwapens in bewoonde gebieden is zeer omstreden en wordt als indiscriminate aanval beschouwd (niet-onderscheidend tussen militaire en civiele doelen), in feite een oorlogsmisdaad hrw.org.
Georgische troepen beschoten bij het begin van de oorlog de stad Tskhinvali (Zuid-Ossetië) hevig, waarbij ook burgers omkwamen. Russische troepen voerden luchtaanvallen uit diep in Georgië (o.a. in de stad Gori vielen burgerdoden) hrw.org.
Na de wapenstilstand zijn vooral Zuid-Ossetische militieleden verantwoordelijk geweest voor vergelding tegen etnische Georgiërs: dorpen van Georgische minderheden in Zuid-Ossetië werden geplunderd en in brand gestoken, en er zijn burgers mishandeld en gedood hrw.orghrw.org.
HRW documenteerde dat Russische troepen dit veelal toelieten of faciliteerden – zij keken toe, of namen zelfs deel aan plunderingen en geweld, in plaats van burgers te beschermen hrw.orghrw.org. Dergelijke daden (plundering, doelbewust aanvallen van burgers) vallen onder oorlogsmisdaden. Ook Georgische eenheden maakten zich schuldig aan mishandeling van Zuid-Ossetische gevangenen hrw.org. Beide zijden kregen dan ook forse kritiek van mensenrechtenorganisaties.
Kort samengevat bevestigen de bronnen dat er oorlogsmisdaden door alle partijen zijn gepleegd tijdens en na de oorlog in 2008 hrw.org.
Oekraïne (2014–2025)
Betrokkenheid Rusland: Ja. Rusland is vanaf 2014 betrokken bij het conflict in Oekraïne. Eerst gebeurde dit via steun aan separatisten in de Donbas-regio en de annexatie van de Krim. Op 24 februari 2022 begon Rusland een grootschalige invasie van Oekraïne, waarmee het conflict uitmondde in een oorlog tussen twee staten. Ook in 2023 en 2025 is Rusland nog steeds militair actief op Oekraïens grondgebied.
Dodentallen: De oorlog in Oekraïne is zeer bloedig en precieze aantallen wijzigen continu. Burgerdoden: De Verenigde Naties (OHCHR) hebben tot 30 april 2025 13.134 burgerdoden bevestigd sinds het begin van de invasie in 2022en.wikipedia.org.
Dit betreft alleen officieel geverifieerde gevallen; de VN benadrukt dat het werkelijke aantal burgerdoden aanzienlijk hoger ligt vanwege beperkte toegang tot zwaar getroffen gebiedenen.wikipedia.org. Oekraïense functionarissen schatten bijvoorbeeld dat alleen al in de belegerde stad Mariupol tienduizenden burgers omkwamen (lokale autoriteiten noemden ~25.000 burgerdoden in Mariupol)en.wikipedia.org.
Verschillende analyses schatten het totale aantal burgerdoden in Oekraïne sinds 2014 (inclusief de invasie) op tienduizenden, mogelijk richting 50.000, maar harde bevestiging ontbreekt – dit cijfer uit de vraag (50.000 burgers) is dus een ruwe bovenschatting.
Militaire doden:
Zowel het Oekraïense als Russische leger hebben zware verliezen geleden. Exacte cijfers worden door beide zijden geheimgehouden of gemanipuleerd, maar westerse inlichtingendiensten geven grove schattingen. In augustus 2023 rapporteerde de New York Times op gezag van Amerikaanse officials dat circa 120.000 Russische militairen en ~70.000 Oekraïense militairen gedood waren sinds februari 2022reuters.com. Dat zou neerkomen op ~190.000 gesneuvelde soldaten in anderhalf jaar oorlog, naast nog veel meer gewondenreuters.com.
Deze schattingen sluiten aan bij uitspraken van de NAVO in 2022 (toen al >100.000 slachtoffers aan elke kant, inclusief gewonden). Inmiddels (in 2024–2025) lopen de cijfers verder op; sommige bronnen spreken van meer dan 150.000 Russische en ~100.000 Oekraïense militairen gedood tot eind 2024, maar dit is niet officieel bevestigd. Het in de vraag genoemde cijfer “~250.000 soldaten” als totaalaantal gedode militairen (beide zijden) lijkt mogelijk iets aan de hoge kant maar wel van de juiste orde (huidige schattingen rangeren van ~200.000 tot 250.000 militaire doden in totaal) – geen officiële bron geeft echter een exact getal.
Samenvattend: honderdduizenden slachtoffers in deze oorlog, waarvan naar schatting rond 10–50.000 burgers en ~200.000+ militairen zijn omgekomenreuters.comen.wikipedia.org.
Oorlogsmisdaden:
Er zijn uitzonderlijk veel berichten en bewijzen van oorlogsmisdaden gepleegd tijdens de oorlog in Oekraïne, met name door Russische troepen.
Oorlogsmisdaden van Rusland in Oekraïne worden uitvoerig gedocumenteerd door de VN en mensenrechtenorganisaties.
Enkele voorbeelden:
Burgermassacres en executies:
In door Rusland bezette gebieden zijn talloze burgerdoden aangetroffen na terugtrekking van Russische troepen. Het meest bekende voorbeeld is Boetsja (bij Kiev), waar in maart 2022 honderden lichamen van geëxecuteerde burgers op straat en in massagraven werden gevonden.
Human Rights Watch heeft diverse gevallen onderzocht van standrechtelijke executies van burgers, verkrachtingen en gewelddaden door Russische soldaten in bezet gebied (Kyiv, Chernihiv en Charkiv regio’s) in de eerste weken van de invasie hrw.orghrw.org. Deze moordpartijen op gevangengenomen of weerloze burgers gelden onmiskenbaar als oorlogsmisdaden. Rusland ontkent stelselmatig, maar onafhankelijk onderzoek (o.a. door de VN en het Internationaal Strafhof) bevestigt deze misdaden.
Aanvallen op burgerdoelen:
Russische strijdkrachten hebben herhaaldelijk burgerobjecten gebombardeerd zoals ziekenhuizen, woonwijken, winkelcentra en schuilplaatsen. In Mariupol werd op 9 maart 2022 een kraamkliniek gebombardeerd – een aanval waarbij een zwangere vrouw en haar ongeboren baby omkwamenhrw.orghrw.org. Een week later troffen Russische bommen het theater van Mariupol, dat dienst deed als schuilplaats; daarbij kwamen naar schatting ~600 burgers om (volgens HRW en Amnesty). Deze aanvallen hadden geen legitiem militair doelwit en worden beschouwd als opzettelijke of indiscriminate aanvallen op burgers, dus oorlogsmisdadenhrw.org.
Ongerichte beschietingen en verboden wapens:
In verschillende fasen van de oorlog hebben Russische troepen zware niet-geleide wapens gebruikt in stedelijke gebieden – denk aan clustermunitie en raketartillerie. Zo werd de stad Charkiv in 2022 meermalen bestookt met clusterbommen en Grad-raketten, wat door Amnesty International werd aangemerkt als mogelijk oorlogsmisdrijf (vanwege het willekeurige karakter en hoge aantal burgerslachtoffers).
Daarnaast zijn deportaties van Oekraïense burgers (vooral kinderen) naar Rusland, marteling van krijgsgevangenen, en seksueel geweld door bezettingstroepen gedocumenteerd door o.a. de Verenigde Naties. De VN-Mensenrechtenmissie in Oekraïne stelde in maart 2023 dat Rusland op grote schaal oorlogsmisdaden pleegt in Oekraïne – van executies tot aanvallen op scholen en ziekenhuizenaljazeera.com.
Samengevat zijn de aantijgingen van oorlogsmisdaden (massamoorden, marteling, bombardementen op civielen) door Russische troepen goed gedocumenteerd en grotendeels bevestigbaarhrw.orghrw.org.
Ook enkele schendingen door Oekraïense zijde (zoals mishandeling van krijgsgevangenen) zijn gerapporteerd, maar het merendeel van de zware misdaden wordt aan Russische kant toegeschreven.
Syrië (Russische interventie sinds 2015)
Betrokkenheid Rusland: Ja. Rusland greep in september 2015 militair in in de Syrische burgeroorlog om het regime van president Assad te ondersteunen. Sindsdien voeren Russische luchtstrijdkrachten en speciale eenheden in Syrië operaties uit tegen diverse rebellengroepen en IS. De Russische interventie veranderde het verloop van de oorlog drastisch in Assads voordeelindependent.co.uk. Rusland blijft (anno 2025) troepen en huurlingen in Syrië hebben, zij het op kleinere schaal na de actieve gevechtsfase.
Dodentallen: De totale Syrische oorlog (vanaf 2011) heeft naar schatting meer dan een half miljoen doden gekost. Het deel daarvan direct toegeschreven aan de Russische interventie (2015–heden) is moeilijk precies te isoleren, maar betrouwbare monitors bieden indicaties:
Burgerdoden door Russische aanvallen:
Het Syrian Observatory for Human Rights (SOHR) meldde dat van 2015 t/m 2018 al ruim 7.700 burgers gedood waren door Russische bombardementenen.wikipedia.org. In een latere telling (2015–2020) was sprake van ongeveer 8.800 burgerdoden door Russische luchtaanvallenen.wikipedia.org. Mensenrechtenorganisaties als SNHR noemen vergelijkbare orde-groottes (ca. 7.000 civiele doden door Rusland, incl. ~2.000 kinderen)independent.co.uk. Het in de vraag genoemde cijfer 20.000 burgerdoden lijkt aan de hoge kant. Mogelijk is dit een schatting van alle indirecte slachtoffers door Russisch optreden, maar op basis van bekende monitoringgegevens is ~8.000–10.000 een realistischer schatting voor burgerdoden rechtstreeks door Russische aanvallenen.wikipedia.org.
Gedode strijders:
Rusland claimt zelf enorme aantallen “terroristen” te hebben uitgeschakeld. Een Russische parlementariër verklaarde in 2018 dat Russische operaties 85.000 vijandelijke strijders hadden gedood in drie jaar tijdindependent.co.uk – een cijfer dat zeer waarschijnlijk sterk overdreven is. Onafhankelijke bronnen als SOHR geven lagere maar nog steeds forse aantallen: volgens SOHR hadden Russische luchtaanvallen tegen 2020 ruim 12.500 rebellengroepsstrijders en IS-leden gedood (o.a. ~6.300 IS-leden en ~6.300 andere rebellen)en.wikipedia.org. Het totaal aantal door Rusland beïnvloedde militaire slachtoffers (inclusief door Syrische grondtroepen met Russische steun) ligt waarschijnlijk hoger. Het opgegeven 101.000 gedode strijders is niet direct door bronnen bevestigd; het zou misschien een ruwe optelsom kunnen zijn van alle anti-Assad strijders gedood sinds 2015. In ieder geval geldt dat tienduizenden strijders (mogelijk >50.000) zijn gesneuveld in de Russische campagne in Syriëindependent.co.uken.wikipedia.org.
Oorlogsmisdaden:
Ja, er zijn sterke aanwijzingen van oorlogsmisdaden begaan door de Russische strijdkrachten in Syrië. Een patroon was de bombardementencampagne tegen burgerdoelen in oppositiegebieden:
Aanvallen op ziekenhuizen en scholen: VN-functionarissen en mensenrechtengroepen stelden vast dat Russische (en Syrische) eenheden stelselmatig ziekenhuizen, klinieken en scholen bombardeerden, vooral in rebellengebied Noordwest-Syrië (Idlib)aljazeera.com.
Zo werd in 2019 een door Artsen zonder Grenzen ondersteund ziekenhuis in Kafr Nabl (Idlib) getroffen door een Russische luchtaanval, ondanks dat de coördinaten van dergelijke medische faciliteiten aan Rusland waren doorgegeven. Het opzettelijk aanvallen van beschermde burgerobjecten als ziekenhuizen wordt beschouwd als oorlogsmisdaad.
De VN-onderzoekscommissie voor Syrië concludeerde in 2020 dat Russische luchtmacht verantwoordelijk was voor het bombarderen van een drukke markt en een vluchtelingenkamp in Idlib, waarmee Rusland oorlogsmisdaden beging (aangezien er geen militaire doelen waren en het uitsluitend burgers trof).
Zware ongerichte wapens:
Rusland heeft in stedelijke gebieden ook wapens ingezet met een groot vernietigingsradius, zoals ongecorrigeerde vliegtuigbommen en clusterbommen. Bijvoorbeeld in de slag om Aleppo (2016) werden wijken herhaaldelijk bestookt; de VN noemde de tactiek van uitgehongeren en bombarderen van belegerde steden mogelijk een oorlogsmisdrijf. Russische clusterbommen in Syrië veroorzaakten burgerdoden en lieten onontplofte submunitie achter – HRW bevestigde het gebruik van dergelijke wapens door Ruslandhrw.org.
Executies en marteling:
Op de grond waren Russische reguliere troepen minder aanwezig, maar Russische huurlingen (Wagner Groep) zijn wel betrokken geweest bij incidenten. Zo kwam een video (2017) naar buiten van vermoedelijke Wagner-militairen die een Syrische gevangene martelen en doden. Dergelijke gevallen zijn beperkt gerapporteerd, maar de kern van Russische oorlogsmisdaden ligt in het luchtoffensief tegen burgers.
Kortom, er is overvloedig bewijs (van de VN, HRW, Amnesty) dat Russische strijdkrachten in Syrië oorlogsmisdaden hebben gepleegd, met name door weloverwogen bombardementen op civiele doelen (ziekenhuizen, markten) en indiscriminate aanvallen met verboden wapens aljazeera.com. Rusland ontkent dit, maar de patronen zijn goed gedocumenteerd.
Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR, sinds 2018)
Betrokkenheid Rusland: Ja, zij het indirect via huurlingen (Wagner Groep). In de Centraal-Afrikaanse Republiek woedt sinds 2013 een burgerconflict tussen de regering en diverse rebellengroepen. Vanaf 2018 heeft de CAR-regering Russische “militaire adviseurs” en Wagner-huurlingen ingezet om rebellengroepen te bestrijden, naast VN-vredestroepen.
Deze Russische contractanten vechten mee aan de zijde van het regeringsleger. Ze beveiligen ook mijnen en strategische locaties in ruil voor economische concessies. Formeel ontkent Moskou dat Wagner onder zijn bevel valt, maar de facto zijn het door Rusland gesteunde troepenhrw.org.
Dodentallen: Het conflict in CAR is al sinds 2013 zeer gewelddadig en heeft duizenden levens gekost. Volgens de VN en conflictmonitors zijn in 2013–2014 alleen al duizenden burgers gedood, en het geweld flakkerde later weer op. Een betrouwbare bron (Uppsala Conflict Data) telde minstens ~13.600 doden tot oktober 2022 en.wikipedia.org voor het hele conflict. Het cijfer “~1.700 doden (1.000 burgers, 700 strijders)” uit de vraag lijkt specifiek te doelen op slachtoffers sinds de Russische betrokkenheid (2018–heden), maar we konden geen bevestiging vinden van precies dit getal in onafhankelijke bronnen.
Mogelijk is het een grove schatting. Wat bekend is: na 2018 is het conflict enigszins gekanteld ten gunste van de regering door Russische steun. Toch gingen gevechten en aanslagen door. In 2021 bijvoorbeeld, tijdens een rebelsoffensief rond de verkiezingen, vielen honderden doden.
Sinds 2018 zijn enkele honderden tot duizenden rebellen gedood bij operaties door CAR-troepen met Russische assistentie. Ook honderden burgers zijn het slachtoffer geworden van geweld en represailles. Precieze data ontbreken.
Kortom, de claim van ~1.000 burgerdoden en ~700 strijders in deze periode kan niet met harde bronnen worden bevestigd, maar ligt qua orde van grootte niet ver buiten de realiteit (wellicht aan de lage kant vergeleken met het totale conflict).
Oorlogsmisdaden:
Er zijn ernstige beschuldigingen van oorlogsmisdaden begaan door de Russische Wagner-huurlingen in CAR. Human Rights Watch en de VN-documentatie wijzen op:
Executies en marteling van burgers:
Sinds 2019 hebben getuigen herhaaldelijk gerapporteerd. Zij verklaarden dat Russisch sprekende strijders betrokken waren bij standrechtelijke executies, foltering en mishandeling van burgergevangenen hrw.orghrw.org. HRW beschreef bijvoorbeeld een incident in juli 2021. Tijdens dit incident executeerden Russische eenheden ten minste 12 ongewapende mannen. Dit gebeurde langs een weg in de Ouham-provincie hrw.org.
Ook in andere operaties (zoals in Grimari, Bambari en Alindao in 2021) zouden Wagner-strijders dorpen hebben uitgekamd. Ze zouden willekeurig burgers hebben gedood. Dit gebeurde volgens lokale getuigen en VN-rapporten.
Verdwijningen en mishandeling:
De VN-groep van experten voor CAR noemde gevallen van verdwijningen van burgers na Russische operaties. Er zijn meldingen dat verdachte burgers zonder proces zijn gedood of gemarteld onder ondervraging door Wagner-medewerkers, wat oorlogsmisdaden zouden zijn.
Gebrek aan verantwoording:
Deze incidenten blijven meestal onbestraft. De CAR-regering ontkent niet dat er Russen actief zijn maar spreekt van “bondgenoten” en heeft nauwelijks onderzoek ingesteld. De Speciale Strafhof in CAR en het Internationaal Strafhof worden opgeroepen om dergelijke misdaden te onderzoeken hrw.org.
Concluderend:
Rusland’s aanwezigheid in CAR (via Wagner) gaat gepaard met geloofwaardige berichten van zware mensenrechtenschendingen. Er zijn meldingen van executies van burgers en gevangenen. Deze handelingen zijn oorlogsmisdaden volgens het internationaal rechthrw.org.
Mali (sinds eind 2021)
Betrokkenheid Rusland: Ja, indirect via de Wagner Groep. In 2021, verslechterde de relatie tussen Mali en westerse partners. Mali wordt geregeerd door een militaire junta. Mali wendde zich tot Rusland. Sinds eind 2021/begin 2022 zijn honderden Wagner-huurlingen in Mali actief ter ondersteuning van het Malinese leger in de strijd tegen jihadistische rebellengroepen (zoals Islamitische Staat in de Sahel en JNIM/al-Qaeda). Rusland leverde ook helikopters en wapens. Officieel spreekt de junta van alleen “Russische instructeurs”, maar in werkelijkheid vechten Wagner-militairen mee in offensieven tegen insurgentenhrw.org.
Dodentallen:
De veiligheidssituatie in Mali is de afgelopen jaren dramatisch verslechterd. Het conflict eist momenteel meer slachtoffers dan ooit. Volgens data van ACLED was 2022 het dodelijkste jaar tot nu toe, en 2023 nog erger. ACLED meldde dat in de eerste 7 maanden van 2023 minstens 7.800 burgers zijn gedood in Mali (door alle partijen) aljazeera.com.
In heel 2022 werden meer dan 6.000 mensen gedood acleddata.com – een enorme stijging (ter vergelijking: in 2020 lag dit rond ~1.500). Deze toename hangt samen met offensieven van het Malinese leger (geholpen door Wagner) én escalerend jihadistisch geweld. Het in de vraag genoemde cijfer “~2.200 doden (1.000 burgers, 1.200 strijders)” lijkt een ernstige onderschatting als bedoeld wordt voor de periode 2022–2023.
Mogelijk doelt men op alleen slachtoffers van door Wagner en leger uitgevoerde operaties. Zo registreerde ACLED tussen maart en augustus 2022 – de eerste grote gezamenlijke campagne – ruim 1.000 doden (inclusief burgers en militanten) in centraal Mali acleddata.com.
Het Malinese leger heeft tijdens deze operaties gemeld honderden “terroristen” te doden, maar onafhankelijke verificatie is moeilijk. We kunnen veilig stellen dat sinds begin 2022 enkele duizenden mensen zijn omgekomen in het conflict in Mali.
Hiervan is een aanzienlijk deel burger door aanvallen van jihadisten én legeroperaties. Alleen al door explosieven van jihadisten stierven ~72 burgers in 2022 hrw.org. Het dodental onder strijders (jihadisten en Malinese troepen) loopt eveneens in de duizenden. Concluderend ligt het werkelijke aantal doden in Mali ver boven de 2.200; de claim uit de vraag doet geen recht aan de schaal van het geweld volgens de laatste gegevens acleddata.com.
Oorlogsmisdaden:
Ja, zowel door jihadistische groeperingen als door regeringszijde (leger + Wagner) zijn zware misdrijven gepleegd. We focussen hier op de door Rusland gesteunde kant:
Massa-executies van burgers door Malinees leger met Wagner:
In maart 2022 vond in het dorp Moura in Centraal-Mali een verwoestende operatie plaats. Malinese troepen, bijgestaan door waarschijnlijk Wagner-huurlingen, omsingelden het dorp en executeerden gedurende 5 dagen naar schatting ~300 mannen theguardian.com.
Human Rights Watch noemt dit “de ergste gruweldaad in Mali in decennia” theguardian.com theguardian.com. De slachtoffers waren veelal ongewapende Fulani (Peul) burgers die verdacht werden van jihadistische sympathieën. Dit Moura-bloedbad is uitvoerig gedocumenteerd en geldt als een oorlogsmisdaad (willekeurige executie van burgers) waarvoor tot op heden niemand is berecht. Mali’s regering beloofde een onderzoek maar heeft dat vertraagd; de VN wordt geweerd uit het gebied.
Andere slachtingen en buitengerechtelijke executies:
Sinds Moura zijn er meer berichten over collectieve executies. In april 2022 werden in Hombori tientallen burgers gedood (ook hier zouden buitenlandse strijders bij het leger zijn). Human Rights Watch rapporteerde dat Malinese troepen en Wagner-leden in 2022-2023 “tientallen burgers” hebben gedood en geëxecuteerd tijdens operaties in centraal en noorden van Malihrw.org.
Nog in februari 2024 vond een aanval plaats waarbij drone- en helikopterstrikes een bruiloft en een begrafenis troffen, wat tientallen burgerdoden opleverde hrw.org. Dit soort indiscriminate aanvallen en standrechtelijke executies zijn ernstige schendingen van het oorlogsrecht.
Strafloosheid en vertrek VN-missie:
De Malinese junta heeft de VN-vredesmacht (MINUSMA) het land uit gezet in 2023 en houdt toezicht lastig. Er is daardoor grote zorg dat misdaden onopgehelderd blijven. Mensenrechtenorganisaties roepen op tot onafhankelijk onderzoek en benadrukken dat zowel Islamistische rebellen (die op hun beurt dorpen afslachten, rekruteren en verkrachten) als het leger en Wagner zich schuldig maken aan oorlogsmisdaden theguardian.com.
Samengevat bevestigen bronnen als HRW dat de Malianen en hun Wagner-bondgenoten diverse oorlogsmisdaden hebben gepleegd, waaronder massamoorden op burgers (bv. Moura) en executies zonder proces theguardian.com hrw.org.
Burkina Faso (sinds 2022)
Betrokkenheid Rusland: De directe betrokkenheid van Rusland in Burkina Faso is beperkter en minder duidelijk dan in Mali, maar wel aanwezig in politieke zin. In 2022 greep een militaire junta onder kapitein Ibrahim Traoré de macht in Burkina Faso. Deze nieuwe leiding verbrak deels de samenwerking met Frankrijk en toonde zich sympathiek naar Rusland (en Wagner).
Er zijn berichten dat de junta Russische huurlingen heeft benaderd voor steun, en Russische propaganda is zichtbaar, maar hard bewijs van grootschalige Wagner-inzet in Burkina Faso ontbreekt tot nu toe. Mogelijk zijn er kleine aantallen Wagner-instructeurs aanwezig, maar er hebben voor zover bekend geen grote gezamenlijke operaties plaatsgevonden zoals in Mali. Niettemin noemen analisten Burkina Faso in één adem met Mali als Sahel-landen die naar Rusland neigen voor steun.
Dodentallen:
Burkina Faso wordt sinds 2015 geteisterd door een jihadistische opstand, die al meer dan 10.000 doden heeft veroorzaakt. De periode 2022–2023 was bijzonder bloedig. Volgens het Global Terrorism Index-rapport vonden in 2023 bijna 2.000 mensen de dood bij 258 terreuraanslagen in Burkina Fasoaljazeera.com. Dit is een kwart van alle door terroristen gedode mensen wereldwijd dat jaar – het conflict is dus extreem hevig.
Daarnaast pleegt het Burkinese leger zelf ook veelvuldig dodelijk geweld tegen burgers (vaak Fulani, verdacht van medewerking aan jihadisten). ACLED-cijfers tonen dat het aantal door veiligheidstroepen gedode burgers steeg van 430 in 2022 naar 735 in 2023 africanews.com (een toename van 70%). Deze honderden burgerdoden kwamen onder meer door enkele grote massacres door het leger.
Eén van de ergste vond plaats op 20 april 2023 in het dorp Karma: soldaten vermoordden daar systematisch ten minste 147 burgers (voornamelijk Fulani), als vergelding na een aanslag france24.com.
Het in de vraag genoemde cijfer “~350 doden (100 burgers, 250 strijders)” is dus ver verwijderd van de realiteit; in werkelijkheid vielen in 2022-2023 vele duizenden doden in Burkina. Mogelijk was dit cijfer bedoeld om een (onjuiste) indruk te wekken dat de Russische rol nog klein is.
Direct door Russische tussenkomst zijn inderdaad geen aparte slachtofferstatistieken bekend – omdat Wagner niet openlijk meevecht, kunnen we geen specifiek “Rusland-gerelateerd” dodental geven.
Maar de trend is duidelijk: het conflict in Burkina is enorm geëscaleerd (los van Russische aanwezigheid) en eist jaarlijks duizenden levens, zowel burgers als strijders.
Oorlogsmisdaden:
Ja, vooral gepleegd door nationale strijdkrachten en jihadistische groepen. Sinds de Russische invloed is toegenomen, zijn beschuldigingen van etnisch gemotiveerde slachtingen door het leger naar buiten gekomen:
In maart 2025 documenteerde Human Rights Watch dat Burkinese soldaten samen met regeringsgezinde milities meer dan 130 Fulani burgers hebben vermoord in dorpen in de regio Boucle du Mouhoun (rond Solenzo)hrw.org.
Dit was onderdeel van een militaire operatie (“Groene Wervelwind 2”) tegen jihadisten, maar de slachtoffers waren ongewapende herders en hun families. HRW noemt het leger expliciet verantwoordelijk voor het leiden en uitvoeren van deze massaslachtinghrw.org. Zulke etnische zuiveringsachtige aanvallen op een gehele bevolkingsgroep gelden als oorlogsmisdaad en potentieel misdaad tegen de menselijkheidhrw.orghrw.org.
Zoals genoemd is er de Karma-massamoord (april 2023), waarbij wellicht meer dan 147 burgers werden geëxecuteerd door uniformen dragende mannen (hoogstwaarschijnlijk soldaten)france24.com. Eveneens in mei 2022 waren er executies van 50+ burgers in de dorpen Djonkorgou en Gasseliki, toegeschreven aan veiligheidstroepen. Deze systematische executies en razzia’s tegen burgerdorpen zijn oorlogsmisdaden.
Jihadistische groeperingen plegen op hun beurt ook oorlogsmisdaden:
ze vallen dorpen, kerken en markten aan, vermoorden dorpsbewoners en ontvoeren kinderen. In 2023 voerden jihadisten vergeldingsacties uit waarbij zij Fulani-dorpen aanvielen die ze als pro-regering beschouwden, waarbij ook nog eens ~100 burgers omkwamenhrw.org.
De rol van Rusland/Wagner bij deze schendingen is indirect – mogelijk via training of aansporing van de junta tot hardhandige tactieken. Maar rechtstreekse betrokkenheid van Russische strijders bij specifieke oorlogsmisdaden in Burkina is (nog) niet geverifieerd. De mensenrechtensituatie is desalniettemin kritiek: massamoorden op burgers door het leger zijn een feit hrw.org.
Rusland’s invloed lijkt de accountability verder te verkleinen (de junta negeert westerse druk en heeft ook Frankrijk’s militaire missie weggestuurd). Dit betekent dat oorlogsmisdaden in Burkina Faso toenemen in een klimaat van straffeloosheid, mede mogelijk gemaakt door de nieuwe politieke koers richting Rusland.
Lopende acties in Charkiv (2025)
Betrokkenheid Rusland: Ja. Charkiv (Kharkiv) is een grote stad en regio in het oosten van Oekraïne, grenzend aan Rusland. Hoewel Oekraïne het grootste deel van de regio in september 2022 heeft bevrijd, blijft Charkiv in 2025 onder vuur liggen van Russische aanvallen.
Russische troepen staan weliswaar niet meer aan de stadsrand, maar langs de noordoostelijke grens vinden nog dagelijks beschietingen en drone-aanvallen plaats. Met “lopende acties” wordt waarschijnlijk gedoeld op het feit dat er anno 2025 nog steeds gevechtshandelingen en beschietingen plaatsvinden in en rond Charkiv.
Situatie 2025:
In 2023 en 2024 heeft Rusland herhaaldelijk Charkiv-stad en omliggende dorpen beschoten met raketten en drones. Begin 2025 zette deze trend door. Op 30 april 2025 bijvoorbeeld voerden Russische troepen een grootschalige drone-aanval uit op Charkiv en Dnipro, waarbij in Charkiv zeker 47 mensen (burgers) gewond raakten en één persoon omkwamreuters.comreuters.com.
De gouverneur van Charkiv meldde dat bij die aanval twee kinderen en een zwangere vrouw onder de gewonden warenreuters.com. Dergelijke incidenten onderstrepen dat Charkiv nog steeds regelmatige doelwit is van Russische beschietingen. De Russische tactiek bestaat uit het inzetten van Shahed-kamikazedrones, raketten en artillerie om schade en terreur aan te richten diep achter de frontlinie.
Burgerbevolking en oorlogsmisdaden:
De aanhoudende aanvallen op Charkiv in 2025 treffen vrijwel uitsluitend burgerdoelen (woonwijken, infrastructuur). Dit patroon – het willens en wetens bestoken van civiele gebieden zonder direct militair doel – wordt internationaal gezien als oorlogsmisdaad (schending van het onderscheidingsbeginsel). Reeds in 2022 hadden mensenrechtenorganisaties vastgesteld dat de Russische bombardementen op Charkiv-stad, waaronder het gebruik van clustermunitie op woonblokken, oorlogsmisdaden vormden.
In 2025 zet Rusland deze ongerichte beschietingen voort, zij het op langere afstand. Bijvoorbeeld, de VN rapporteerden dat eind januari 2025 Russische beschietingen in de oblasten Donetsk, Cherson, Mykolajiv, én Charkiv binnen één week ten minste 24 burgers doodden acleddata.com. Ook op 29 juli 2023 sloeg een Russische Iskander-raket in op een woongebouw in Charkiv, waarbij zeker 2 burgers omkwamen.
Kortom, de oorlog in Oekraïne is in 2025 nog gaande en de regio Charkiv blijft een frontgebied. De Russische betrokkenheid is onverminderd: zij voeren aanvallen uit, en Oekraïense troepen verdedigen en slaan soms tegenaanvallen in grensgebieden af.
De vraag suggereerde mogelijk om te verifiëren dát er anno 2025 nog strijd is rondom Charkiv – dat is bevestigd: ja, er zijn lopende militaire acties in Charkiv in 2025, met dagelijkse Russische artillerie- en drone-aanvallen op de regio reuters.com. Dit gaat gepaard met aanhoudende burgerleed en oorlogsmisdaden (doelbewuste aanvallen op civiele doelen) door Rusland.
Conclusie en overzichtstabel
Uit het bovenstaande blijkt dat Rusland betrokken was bij alle genoemde conflicten – hetzij direct met eigen strijdkrachten, hetzij indirect via huurlingen. De dodentallen variëren van enkele honderden (Georgië 2008) tot honderdduizenden (Oekraïne). In alle gevallen blijken de in de vraag genoemde cijfers indicatief te zijn; sommige zijn min of meer in lijn met onafhankelijke schattingen (Georgië, Oekraïne), andere zijn onzeker of aan de lage kant (Mali, Burkina Faso).
Ook is duidelijk dat oorlogsmisdaden (zoals aanvallen op burgers, executies en marteling) in al deze conflicten door Russische troepen of hun bondgenoten zijn begaan en door betrouwbare bronnen zijn gerapporteerd.
Bronnen:
Deze feitencheck is gebaseerd op rapportages van de Verenigde Naties, onafhankelijke mensenrechtenorganisaties (Human Rights Watch, Amnesty International, Syrian Observatory for Human Rights, etc.), onderzoeksjournalistiek (bijv. The Guardian, Reuters, Al Jazeera) en andere gezaghebbende bronnen. Alle specifieke cijfers en voorbeelden zijn onderbouwd met referenties in de tekst en.wikipedia.orgreuters.comtheguardian.com, zodat de lezer de oorsprong kan nagaan.
De algemene trend is duidelijk: in elk conflict waar Rusland (direct of via proxy’s) bij betrokken is geweest sinds 1999, zijn substantiële aantallen slachtoffers gevallen, veelal met hoge aantallen burgerslachtoffers, en er zijn ernstige schendingen van het oorlogsrecht gedocumenteerd.
Daarmee zijn de beweringen grotendeels gegrond, zij het dat enkele dodentallen moeilijk exact te verifiëren zijn (met name in Afrika), maar overal wijzen betrouwbare bronnen op orde-groottes die de omvang van het menselijk leed bevestigen.
Totaal gewonde Russische soldaten
Het aantal gewonde Russische soldaten tussen 1999 en 2025 is moeilijk exact te bepalen, maar op basis van betrouwbare militaire verhoudingen (meestal 3 à 4 gewonden per dode) en bestaande westerse schattingen, kunnen we een redelijke bandbreedte geven:
🔹 Totale schatting gewonde Russische soldaten (alle conflicten 1999–2025):
± 400.000 – 500.000 gewonden
🔹 Toelichting per conflict
Conflict
Gewonde Russische militairen (geschat)
Tsjetsjenië (1999–2009)
± 40.000 – 60.000 gewonden (op basis van ±14.000 doden)
Georgië (2008)
± 150 – 300 gewonden (67 doden gemeld; korte oorlog)
Oekraïne (2014–2025)
± 300.000 – 400.000 gewonden (VS-schatting: 120.000 doden, 3:1 ratio)
Syrië (2015–heden)
± 2.000 – 4.000 gewonden (voornamelijk door luchtongevallen, hinderlagen)
Centraal-Afrikaanse Republiek
< 200 gewonden (Wagner; slecht gedocumenteerd)
Mali (2022–heden)
± 300 – 600 gewonden (Wagner; afhankelijk van intensiteit operaties)
Burkina Faso (2022–heden)
Onbekend – vermoedelijk verwaarloosbaar tot laag (< 100)
📌 Belangrijke nuance:
Rusland publiceert weinig tot geen betrouwbare cijfers over gewonden.
In Oekraïne zijn de schattingen van VS- en NAVO-bronnen het meest betrouwbaar. Zij spreken van 500.000 Russische slachtoffers in totaal, waarvan ongeveer 120.000 doden en 300.000–400.000 gewonden (stand zomer 2023).
In kleinere conflicten (zoals Georgië, Syrië, Mali) zijn verwondingen doorgaans relatief beperkt in aantal en slechter traceerbaar.
Totaal aantal Russische doden
Hieronder geef ik een overzicht van het geschat aantal Russische of pro-Russische militaire slachtoffers (gedode soldaten, huurlingen en bondgenoten) in de conflicten tussen 1999 en 2025. Waar mogelijk vermeld ik ook afzonderlijk of het gaat om reguliere Russische troepen of proxy’s zoals Wagner-huurlingen of lokale milities.
🔹 Totaal Russische/pro-Russische militaire doden (1999–2025)
Geraamde bandbreedte: ± 130.000 – 180.000 doden
Dit aantal omvat reguliere Russische militairen, Wagner-huurlingen en pro-Russische strijders (zoals separatisten in Oekraïne en Zuid-Ossetische milities).
🔹 Per conflict (geschat aantal Russische/pro-Russische doden)
Conflict
Russische / pro-Russische doden (geschat)
Tsjetsjenië (1999–2009)
± 14.000 – 25.000 Russische militairen
Georgië (2008)
± 67 Russische soldaten + ± 150 Zuid-Ossetische strijders
Oekraïne (2014–2025)
± 120.000 – 150.000 Russische militairen + Wagner + rebellen
Syrië (2015–heden)
± 2.000 – 3.000 Russische militairen en Wagner-huurlingen (strijdkrachten zelf), plus veel pro-Assad strijders door Russische luchtsteun
Centraal-Afrikaanse Republiek
Onbekend, maar kleine aantallen Wagner-huurlingen gesneuveld (vermoedelijk < 100)
Mali (2022–heden)
± 100 – 300 Wagner-huurlingen (schatting op basis van NGO- en mediaberichten)
Burkina Faso (2022–heden)
Onbekend / zeer beperkt (waarschijnlijk < 50, indien aanwezig)
🧾 Belangrijke opmerkingen:
Het overgrote deel van de Russische verliezen valt in Oekraïne sinds 2022. Westerse inlichtingendiensten schatten dit op 120.000+ doden voor Rusland alleen.
In Tsjetsjenië zijn ca. 14.000 bevestigde Russische doden gerapporteerd tussen 1999–2005, maar sommige bronnen suggereren hogere aantallen.
In Syrië en Afrika blijven de cijfers onzeker door het gebruik van Wagner als “ontkenbare” strijdmacht; de verliezen worden daar niet altijd publiek gemaakt of erkend.
Separatistische milities (zoals in Donbas of Zuid-Ossetië) zijn meegeteld als “pro-Russisch”.
Bronvermeldingen
Fact Sheet: Attacks on Civilians Spike in Mali as Security Deteriorates
Ukraine War Situation Update: 25–31 January 2025
The Sahel – Conflict Watchlist 2023
Georgia/Russia, Independent International Fact-Finding Mission – ICRC Casebook
Casualties of the Second Chechen War – Wikipedia
Casualties of the Russo-Ukrainian War – Wikipedia
Central African Republic Civil War – Wikipedia
Russian intervention in the Syrian civil war – Wikipedia
Casualties of the Syrian civil war – Wikipedia
Second Chechen War – Wikipedia
Burkina Faso’s civilian casualties rise – Africanews
Official: Chechen wars killed 300,000 – Al Jazeera
Nearly 200 people dead: What’s behind armed attacks in Burkina Faso – Al Jazeera
UN aid chief: Syria, Russia attacks on civilians ‘deliberate’ – Al Jazeera
Russian drone attacks kill at least one person in Ukraine – Reuters
Troop deaths, injuries in Ukraine war nearing 500,000 – Reuters / NYT
Russia’s wars in Chechnya offer a grim warning of what could be in Ukraine – NPR
War Crimes in Chechnya and the Response of the West – Human Rights Watch
Ukraine: Apparent War Crimes in Russia-Controlled Areas – Human Rights Watch
Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol – Human Rights Watch
Central African Republic: Abuses by Russia-Lin_
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie