In tijden van genocide — zoals in Gaza en Oekraïne — worden we collectief verwond. Dit gebeurt ook al bevinden we ons fysiek ver van het geweld. Wat we meemaken als toeschouwer is niet alleen moreel ondraaglijk, het roept ook diepe psychologische reacties op. Hoe kun je een menswaardige reactie op genocide hebben?
We ervaren een soort morele shock. De ziel wankelt onder het gewicht van menselijk leed. Dit leed lijkt geen plaats te vinden in het rationele discours. In deze blog verweven we inzichten van Dr. Gabor Maté. Hij is een Hongaars-Canadese arts en auteur. Hij is internationaal erkend om zijn werk over trauma, verslaving en kindontwikkeling.
We koppelen deze inzichten aan actuele gebeurtenissen. We tonen hoe trauma werkt, hoe het ons beïnvloedt, en hoe we vanuit bewustzijn, verbinding en actie kunnen reageren. Hoe kunnen persoonlijke en maatschappelijke heling samen opstaan in het licht van onrecht?
1. De ware aard van trauma: Wat er in je gebeurt, niet alleen wat je overkomt
Zoals Dr. Maté stelt: trauma is niet wat je overkomt, maar wat er binnenin je gebeurt als gevolg van wat je overkomt. Innerlijke wonden, vaak onzichtbaar en hardnekkig, tekenen ons diep. Getuige zijn van oorlog en etnisch geweld via media kan leiden tot secundaire traumatisering. Je voelt je machteloos, woedend of verdoofd. Deze impact verdient erkenning. Je reactie — verdriet, boosheid, hulpeloosheid — is niet overdreven. Het is een normale respons op abnormale situaties. Erkenning is de eerste stap naar regulatie en herstel.
2. Spiegel van pijn: Hoe het lijden van anderen je eigen wonden blootlegt
De beelden uit Gaza of Oekraïne kunnen je eigen (onverwerkte) trauma’s activeren. Misschien voel je je overweldigd, angstig of verantwoordelijk. Of je schiet juist in de ontkenning of verharding. Dit zijn beschermingsmechanismen die ooit hielpen, maar je nu kunnen belemmeren. Je lichaam herinnert zich het onveilige gevoel van vroeger en projecteert dat op het heden. Erken dat — zonder oordeel — en zie het als een uitnodiging tot heling. Deze momenten van activatie zijn geen falen, maar kansen om oude pijn bewust te benaderen en te transformeren.
3. Zelfzorg als fundament van verzet: Zorg dragen voor je lichaam en geest
De stressrespons van ons lichaam wordt getriggerd door externe gebeurtenissen, zelfs als die ver weg lijken. Chronische stress, schaamte of overprikkeling verzwakken je veerkracht en versterken overlevingsgedrag.
Dr. Maté legt uit dat zelfzorg essentieel is. Rust nemen, grenzen trekken en steun zoeken helpen om je zenuwstelsel te reguleren. Ze voorkomen ook dat trauma niet verder in je omgeving gereproduceerd wordt. Denk aan slaap, voeding, beweging, ademhaling, stilte en verbinding. Zelfzorg is een daad van verzet tegen een cultuur die vraagt dat je blijft doorgaan — ongeacht de pijn.
4. Van oordeel naar inzicht: Ontwikkel compassievolle nieuwsgierigheid naar jezelf
Vraag niet “Wat is er mis met mij?” maar “Wat is er met me gebeurd — en wat gebeurt er nu in mij?” Die verschuiving in perspectief helpt je te begrijpen. Veel van je reacties zijn geen fouten. Ze zijn sporen van oude wonden.
Ook je onvermogen om te helpen, je vermijdingsgedrag of je neiging om te overpresteren zijn vaak overlevingsstrategieën. Met een liefdevolle blik naar binnen kijken opent de deur naar herstel. Bijvoorbeeld: als je je voortdurend verantwoordelijk voelt voor andermans welzijn, vraag jezelf dan af waar je dit hebt geleerd. Durf te benoemen waar je nog gevangen zit in patronen van zelfafwijzing, perfectionisme of oververantwoordelijkheid.
5. Solidariteit als actieve empathie: Van voelen naar doen
Getuige zijn van genocide zonder te handelen, kan je verlammen. Empathie zonder actie vergroot vaak het gevoel van machteloosheid. Kies dus voor bewuste solidariteit: steun organisaties ter plaatse, informeer je via betrouwbare bronnen, protesteer, doneer, praat erover.
Actie is een manier om niet alleen de ander, maar ook jezelf recht te doen. Kleine daden maken een verschil — een gesprek aan tafel, een gedeeld artikel, een stem op het juiste moment. Een voorbeeld: schrijf een brief aan je lokale vertegenwoordiger, of start een gespreksgroep rond actuele conflicten. Als je liefde voelt, maak die dan concreet. Het verzacht niet alleen het lijden van anderen, het herstelt ook jouw gevoel van betekenis.
6. Doorbreek de overerving: De vicieuze cirkel van pijn stoppen bij jezelf
Trauma wordt vaak onbewust doorgegeven van generatie op generatie. Door nu bewust te reageren, stop je de keten. Dr. Maté benadrukt hoe belangrijk het is om te erkennen dat wat je voelt, denkt en doet. Deze gevoelens, gedachten en acties zijn vaak sporen van omstandigheden waarin je als kind moest overleven.
Veel volwassenen dragen kinderlijke beschermingsmechanismen met zich mee. Door dat bewustzijn kun je het patroon doorbreken — voor jezelf én voor anderen. Bijvoorbeeld: als je merkt dat je stilvalt in conflictsituaties, onderzoek dan welk oud gevoel daarin meekomt. Elke stap richting heling is een stap richting toekomst. Je draagt niet alleen je eigen lot, maar ook de mogelijkheid tot verandering.
7. Hoop is geen zwakte: De moed om te blijven geloven in herstel
Te midden van zoveel duisternis kan hoop naïef lijken. Maar hoop is geen illusie. Hoop is een innerlijke beslissing: ik kies ervoor te blijven geloven in de menselijke waardigheid, in gerechtigheid, in verbinding. Zoals Maté zegt: “Niemand is beschadigde waar” — we dragen littekens, maar we zijn nooit onwaardig.
Hoop is wat ons mens houdt. En hoop betekent ook: durven blijven dromen van vrede, van herstel, van samenlevingen die gebouwd zijn op zorg en respect. Hoop is de brandstof van verzet en het kompas van heling. Een kleine daad kan symbool staan voor die hoop. Bijvoorbeeld, het sturen van een kaartje naar een getroffen familie. Of het planten van een boom ter herinnering.
Tot slot: Wat we voelen, kiezen we niet — wat we doen, wel
Wat in Gaza en Oekraïne gebeurt, vraagt om meer dan onze verontwaardiging. Het vraagt om diep luisteren — naar de slachtoffers én naar jezelf. Het vraagt om actie, om zelfzorg, om het doorbreken van overlevingspatronen. En het vraagt om de moed om te blijven voelen. We kunnen pas echt bijdragen aan heling als we ook onze eigen wonden erkennen en verzorgen.
Want trauma mag dan een wond zijn, solidariteit is een balsem. Heling begint bij het moment waarop je erkent: dit doet pijn, en ik kies ervoor om niet weg te kijken. Zoals balsem een open wonde verzacht, zo verzacht jouw bewuste aanwezigheid het leed in de wereld.
Gebruik je stem. En gebruik je hart. Gebruik je kracht. Wees zacht voor jezelf én moedig voor anderen.
Niet alles ligt in onze handen — maar niets doen is geen optie. Wat in ons vermogen ligt, is genoeg om verschil te maken.
Bronnen en verdiepende links bij “Wat kun je doen als je geweld en onrecht ziet?”
- Dr. Gabor Maté – Officiële website
Meer over trauma, kindontwikkeling en heling:
https://drgabormate.com - Mel Robbins Podcast met Gabor Maté
Diepgaand interview over trauma, zelfzorg en het doorbreken van patronen:
https://www.youtube.com/watch?v=YyI0bJYB5t8 - War Child – Hoe kinderen oorlog ervaren
Uitleg over de impact van oorlog op kinderen:
https://www.warchild.nl - UN OCHA – Gaza Emergency
Actuele humanitaire updates en hulpacties in Gaza:
https://www.unocha.org - International Rescue Committee – Oekraïne crisis
Hoe je kunt helpen bij oorlog en vluchtelingensteun:
https://www.rescue.org - Psychologie Magazine – Wat is trauma?
Toegankelijke uitleg over trauma en verwerking:
https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/wat-is-trauma - De Correspondent – Hoop als daad van verzet
Over hoopvol blijven in tijden van wereldleed:
https://decorrespondent.nl - Peace Direct – Lokale vredesinitiatieven steunen
Steun aan vredesactivisten wereldwijd:
https://www.peacedirect.org - Het Rode Kruis – Doneren en helpen bij rampen
https://www.rodekruis.nl - UNICEF – Hulp aan kinderen in conflictgebieden
https://www.unicef.nl
Gebruik deze bronnen als je dieper wil graven in wat trauma is. Leer hoe je ermee omgaat. Ontdek hoe je actief kunt bijdragen aan verandering.
Reflectieve Vragen om Dieper te Verbinden met de Inhoud
- Welke emoties roept de informatie over trauma en genocide in jou op, en hoe beïnvloeden deze jouw dagelijks leven?
- Hoe herken je je eigen (onverwerkte) trauma’s in de context van de gebeurtenissen in Gaza en Oekraïne?
- Op welke manieren kun je in je eigen leven zelfzorg toepassen? Hoe kan dit dienen als een daad van verzet tegen de negatieve invloed van geweld en onrecht?
- Hoe kun je solidariteit tonen met slachtoffers van geweld in je omgeving – zowel lokaal als wereldwijd?
- Wat betekent hoop voor jou in tijden van crisis, en hoe kun je deze hoop omzetten in concrete acties?
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie