“Shame on you!” Met die scherpe woorden sloeg Oxfam alarm over wat er onlangs in het Europees Parlement is gebeurd betreffende de Verzwakking Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD. Conservatieve Europarlementsleden hebben zich verbonden met extreemrechts. Ze willen een baanbrekende Europese wet fors verzwakken.
Inhoudsopgave
- Een wet om mens en planeet te beschermen
- Wat is due diligence-wetgeving – CSDDD?
- Onwaarschijnlijke alliantie in het Europees Parlement
- Hoe de CSDDD wet uitgehold wordt
- Breken met het cordon sanitaire: een gevaarlijk precedent
- Publieke verontwaardiging en oproep tot verantwoordelijkheid
- Hoe verder?
- Conclusie: Europese waarden op het spel
- FAQ:
- Wat is de CSDDD?
Deze wet is bedoeld om mens en planeet te beschermen. Dit betekent niet alleen een forse achteruitgang voor mensenrechten en klimaatmaatregelen. Het is ook een breuk van een democratisch taboe. Het doorbreekt het cordon sanitaire tegen de uiterste rechterzijde.
Een wet om mens en planeet te beschermen
De betreffende wet is de EU-zorgplichtwetgeving voor bedrijven, officieel de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze in 2024 aangenomen richtlijn verplichtte grote bedrijven met meer dan 1000 werknemers.
Wat is due diligence-wetgeving – CSDDD?
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is een EU-regel. Deze verplicht grote bedrijven om mensenrechten- en milieuschendingen in hun toeleveringsketens op te sporen. Ook moeten ze deze aanpakken via commission.europa.eu.
Denk aan dwangarbeid, kinderarbeid, ontbossing of vervuiling. Grote ondernemingen moeten een plan hebben. Dit plan moet hun CO₂-uitstoot terugdringen. Het moet in lijn zijn met de klimaatdoelen voor 2050 commission.europa.eu. De oorspronkelijke wet, aangenomen in 2024, zou gelden voor bedrijven met meer dan 1.000 werknemers of €450 miljoen omzet commission.europa.eu.
Ze creëerde ook een geharmoniseerd stelsel van civiele aansprakelijkheid zodat slachtoffers makkelijker schadevergoeding kunnen eisen oxfamireland.org. In essentie was het een streng, EU-breed kader om bedrijven verantwoordelijk te houden voor misstanden in hun productieproces.
Zij moeten schendingen van mensenrechten voorkomen. Dit omvat kinderarbeid of gedwongen arbeid. Ze moeten ook milieuschade in hun toeleveringsketens voorkomen en aanpakken gr.fashionnetwork.com. Ook moesten zij een plan hebben om hun uitstoot te verminderen in lijn met het Akkoord van Parijs.
Deze zorgplichtwet was historisch. Eindelijk zouden multinationals juridisch aansprakelijk zijn. Ze zouden verantwoordelijk zijn als zij winst maakten ten koste van arbeiders en het milieu wereldwijd.
Maar die overwinning blijkt van korte duur. Nog geen anderhalf jaar later ligt de wet onder vuur. Onder druk van grote industriële lobby’s staat de EU op het punt haar beloftes in te slikken. Dit gebeurt ook door politieke verschuivingen na de Europese verkiezingen van 2024. gr.fashionnetwork.comgr.fashionnetwork.com. In naam van het “ontlasten” van het bedrijfsleven willen politici nu de regels afzwakken. Dit is precies wat de zorgplichtwet zou moeten voorkomen.
Onwaarschijnlijke alliantie in het Europees Parlement
Het Europees Parlement in zitting. Bij een recente stemming vormden mainstream conservatieve Europarlementariërs een ongeziene alliantie. Ze werkten samen met extreemrechtse leden om een belangrijke wet te verzwakken. Deze wet is cruciaal voor mens en milieu.
Vorige week gebeurde het ondenkbare in Straatsburg:
Conservatieven sloegen de handen ineen met extreemrechts om de zorgplichtwet te ontmantelen. Dit is opmerkelijk, want doorgaans werken pro-Europese middenpartijen niet samen met partijen aan de radicale flank. In België staat zo’n samenwerking bekend als het cordon sanitaire. Deze afspraak is gemaakt om geen samenwerking met extreme partijen aan te gaan ter bescherming van de democratie. Dat cordon werd nu echter ostentatief doorbroken gr.fashionnetwork.com.
De stemming zelf was duidelijk. Met 382 tegen 249 stemmen keurde het Parlement een reeks amendementen goed. Deze amendementen schroefden de ambities van de wet fors terug gr.fashionnetwork.com. Deze nieuwe meerderheid bestond uit de centrum-rechtse Europese Volkspartij (EPP).
Extreme rechtse fracties maakten er ook deel van uit. Ze dreef hun zin door, ondanks felle tegenstand. De tegenstand kwam van socialistische, groene en liberale Europarlementsleden.
Terwijl progressieve fracties waarschuwden voor een “afglijden” van Europese waarden, vierde de uiterste rechterzijde feest. “Een andere meerderheid is mogelijk. Dit is nog maar het begin,” verklaarde trots de nieuwe extreemrechtse “Patriots for Europe”-groep onder leiding van Jordan Bardella gr.fashionnetwork.com. Het signaal was duidelijk: de traditionele pro-Europese consensus brokkelt af, en extreemrechts krijgt wind in de zeilen.
Politici en waarnemers noemen het een politieke aardverschuiving – een “bom in Brussel”gr.fashionnetwork.com. Nog nooit sinds de oprichting van de EU heeft de grootste fractie (de christendemocratische EPP) zo openlijk steun gezocht. Ze hebben de steun van ultra-rechtse partijen gevraagd om hun wetgeving erdoor te krijgen. “De EPP heeft elk gematigd compromis getorpedeerd,” betreurde Europarlementariër René Repasi (sociaal-democraat) dan ook gr.fashionnetwork.com.
Het doorbreken van deze lange traditie wordt gezien als een gevaarlijk precedent. Dit gebeurt juist nu het Parlement aan een reeks nieuwe dossiers begint. Het doel is om “het leven van bedrijven te vereenvoudigen.” Extreemrechts haakt gretig op deze agenda aan.
Hoe de CSDDD wet uitgehold wordt
De gevolgen van deze stemming zijn verstrekkend. De zorgplichtwet is in feite tot een lege huls gereduceerd, omdat kernbepalingen zijn geschrapt of afgezwakt. Enkele belangrijke veranderingen op een rijtje:
Veel minder bedrijven onder de wet:
De drempelwaarden om onder de regels te vallen zijn enorm verhoogd. Deze waarden zijn veranderd van 1000 naar meer dan 5000 werknemers en bovendien een jaaromzet boven €1,5 miljard gr.fashionnetwork.com. Hierdoor vallen duizenden grote bedrijven niet langer onder de wet. Dat betekent dat veel meer toeleveringsketens oncontroleerd blijven, en méér arbeiders en gemeenschappen risico lopen op uitbuiting en milieuschade oxfamireland.org. Het Europese Parlement volgde hiermee de lijn van sommige lidstaten, die eveneens pleitten voor hogere drempels gr.fashionnetwork.com.
Geen Europese aansprakelijkheid:
Het Parlement heeft de Europese civieleaansprakelijkheidsregeling geschrapt gr.fashionnetwork.com. Oorspronkelijk zouden bedrijven EU-breed aansprakelijk zijn bij schendingen van de zorgplicht, zodat slachtoffers in alle lidstaten een vergelijkbare rechtsgang hebben. Die harmonisatie verdwijnt nu. In plaats daarvan wordt het aan de nationale wetgeving overgelaten gr.fashionnetwork.com.
Critici waarschuwen dat dit leidt tot een ‘race to the bottom‘. Landen zouden kunnen concurreren om zo lakse mogelijk regels te hanteren. Dit doen zij om bedrijven aan te trekken gr.fashionnetwork.com. Er is geen EU-brede norm. Hierdoor is de kans groot dat slachtoffers van landroof, giftige lozingen of arbeidsuitbuiting geen rechtvaardigheid krijgen. Bedrijven komen in hun land weg met zwakkere regels.
Klimaatplanplicht geschrapt:
Bedrijven hoeven straks geen klimaattransitieplan meer op te stellen. Ze worden niet meer verplicht hun uitstoot te beperken in lijn met de Europese klimaatdoelen gr.fashionnetwork.com. Dit onderdeel – nochtans cruciaal om het bedrijfsleven op koers te brengen richting netto-nul uitstoot – is volledig geschrapt.
Grote uitstoters zijn niet langer verplicht concrete plannen te maken. Hun emissies verminderen is niet meer noodzakelijk. Hierdoor dreigt klimaatbeleid weer een tandeloze tijger te worden. Ironisch genoeg gebeurde dit terwijl de wereldleiders samenkwamen op de klimaattop (COP30) in Brazilië gr.fashionnetwork.com.
Uitstel en dreiging van afstel:
De invoering van de zorgplichtregels was eerder al uitgesteld van 2027 naar 2028 gr.fashionnetwork.com. Maar sommige leiders gingen nog verder. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron riepen zelfs op. Zij wilden de wet in haar geheel afschaffen.
Hoewel het zo ver (nog) niet gekomen is, toont het de politieke wil van sommige machtige spelers. Zij willen duurzaamheidseisen slopen in naam van “minder bureaucratie”. De druk om milieubescherming en mensenrechten ondergeschikt te maken aan korte-termijn bedrijfsbelang is hoger dan ooit.
Gezamenlijk betekenen deze aanpassingen dat de kern uit de wet is gehaald. Waar de richtlijn ooit lof oogstte als een “historische stap” richting verantwoord ondernemen, blijft nu een verwaterde versie over gr.fashionnetwork.com. “De wet is nu compleet leeg,” vat Pascal Canfin (Frans Europarlementariër van Renew Europe) samen gr.fashionnetwork.com.
Anders gezegd: de beloofde bescherming voor mens en milieu dreigt illusoir te worden. Conservatieve politici juichen de wijzigingen toe als een overwinning op “regelgevende verstikking” voor bedrijven gr.fashionnetwork.com, maar voor gemeenschappen en werknemers aan het kortste eind voelt dit als verraad.
Breken met het cordon sanitaire: een gevaarlijk precedent
Waarom wekt deze ontwikkeling zoveel woede en zorgen? Ten eerste vanwege het breken van het cordon sanitaire. In veel landen, waaronder België, bestaat een ongeschreven regel. Traditionele partijen werken niet samen met extreemrechtse partijen. Deze partijen hebben anti-democratische of xenofobe standpunten.
In het Europees Parlement is er jarenlang een soortgelijke houding geweest. De pro-Europese meerderheid sloot de uitersten links en rechts grotendeels buiten. Dit gebeurde voornamelijk bij wetgevingswerk. Dat een grote mainstream-fractie nu hulp van extreemrechts inroept om een wet te ontmantelen, wordt gezien als een democratische drempeloverschrijding oxfamireland.org.
Politici die zakendoen met anti-Europese, extreemrechtse fracties.
Zij doen dit om hun zin door te drijven. Volgens critici zetten ze de deuren open voor verdere normalisatie van die radicale groepen. Door zich af te stemmen op extreemrechts, heeft de EPP een gevaarlijke grens overschreden om een bedrijfsagenda door te drukken.
Dat zegt Nele Meyer van de European Coalition for Corporate Justice oxfamireland.org. Het resultaat is een verschuiving in de Europese democratie. Gevestigde partijen zijn bereid samen te werken met tegenpolen ten koste van principes.
Wat weerhoudt hen ervan om dit opnieuw te doen? Extreemrechts zelf wrijft zich in de handen en spreekt van een doorbraak. Vandaag gaat het over bedrijfsregels, morgen misschien over migratie, rechtstaat of andere fundamentele kwesties.
Ten tweede is er het principekwestie:
Wie beschermt de burger en de planeet, als politici dat niet meer doen?
De conservatieve MEP’s die vóór afzwakking stemden, kozen de kant van kortetermijn bedrijfsbelangen boven mensenrechten, klimaatactie en democratische waarden oxfamireland.org.
Dit roept ongemakkelijke vragen op. Wat moeten burgers denken van leiders die prachtige speeches geven over Europese waarden? In de praktijk plaatsen ze corporate winst boven mensenrechten. Kunnen zulke politici zich morgen nog geloofwaardig “democraat” noemen?
Ze hebben bewust de steun van anti-democratische extremisten gezocht om hun zin door te drijven. Zoals Oxfam het scherp verwoordde: wie vandaag “met tegenzin” meestemt met extreemrechts, verliest morgen het morele gezag. Men verliest morgen het morele gezag om zich democraat te noemen.
Publieke verontwaardiging en oproep tot verantwoordelijkheid
Maatschappelijke organisaties en bezorgde burgers voeren actie voor sterke zorgplichtwetgeving om “mens en planeet te beschermen”. Buiten de parlementaire bubbel is de reactie niet minder dan furieus. Burgers, vakbonden, NGO’s en zelfs vooruitstrevende bedrijven hadden al lange tijd opgeroepen tot stevige duurzaamheidsregels.
Zij eisen dat bedrijven verantwoordelijkheid nemen voor hun hele keten – van de palmolieplantages tot de kledingateliers. Dat hun oproep nu in de wind wordt geslagen, voelt als een regelrechte klap in het gezicht van de samenleving. “Dit gaat verder dan een politieke keuze. Het vertegenwoordigt een breuk met de samenleving zelf,” stelde Oxfam België dan ook in een vlammend opiniestuk.
Uit onderzoek blijkt dat de bevolking pal achter strenge regels staat.
Uit een recente peiling in tien EU-landen bleek dat een grote meerderheid van de burgers sterke bescherming van mens en milieu wil. In een recente peiling in tien EU-landen gaf een grote meerderheid van de burgers aan dat ze sterke bescherming van mens en milieu willen.
Ze willen sterke bescherming van mens en milieu. Ze vinden dat rijke bedrijven wettelijk verplicht moeten worden hun CO₂-uitstoot te verlagen oxfamireland.org. Met andere woorden, de Europese publieke opinie steunt juist het soort wetgeving dat nu ontmanteld dreigt te worden. µ
Toch hebben bepaalde politici ervoor gekozen die stem te negeren ten gunste van lobby’s die klagen over “lasten” en “bureaucratie”. Het gevolg is een groeiende kloof tussen burger en bestuurder. Ignoreren politici de roep om duurzaamheid, dan riskeren ze een breuk met hun eigen kiezers.
Maatschappelijke organisaties blijven intussen de druk opvoeren.
Coalities van mensenrechten- en milieuorganisaties in heel Europa – waaronder Oxfam, Amnesty, ECCJ en vele anderen – laten het er niet bij zitten. Zij roepen de betrokken partijen ter verantwoording en eisen dat de aangekondigde afzwakking wordt teruggedraaid.
Demonstraties, petities en mediacampagnes onder de noemer “Protect People and Planet” maken duidelijk dat dit dossier onder het vergrootglas ligt. Er staat immers veel op het spel: het gaat om de geloofwaardigheid van Europa’s waarden. “Wanneer anti-EU partijen en bedrijfslobby’s de regels dicteren, sterft aansprakelijkheid en brokkelt Europa’s geloofwaardigheid af,” waarschuwt Nele Meyer terecht oxfamireland.org. Het is aan ons – burgers en organisaties – om onze leiders hierop aan te spreken.
Hoe verder?
De bal ligt nu weer in het kamp van de Europese instellingen. Na de omstreden stemming zullen de EU-lidstaten in de Raad onderhandelen met de Europese Commissie. Ze zullen praten over de definitieve tekst gr.fashionnetwork.com.
Dat biedt een sprankje hoop: er is nog een kans om de meest cruciale bepalingen te redden of te herstellen. Verschillende landen en Europarlementsleden die tegen de uitholling stemden, zullen in de komende triloog-onderhandelingen proberen de schade te beperken.
Observatoren wijzen erop dat koerscorrectie mogelijk is. Dit kan gebeuren mits er voldoende publieke druk is. Ook moet er politiek draagvlak zijn om alsnog een sterk eindresultaat af te leveren gr.fashionnetwork.com.
Op de langere termijn werpt ook de volgende Europese verkiezing zijn schaduw vooruit (in 2029). De huidige episode laat zien hoezeer de machtsverhoudingen na 2024 zijn veranderd. Dit heeft effect op beleid voor klimaat en mensenrechten gr.fashionnetwork.com.
Als burgers dit soort achteruitgang willen voorkomen, zullen zij hun stem moeten laten gelden. Politici die nu verantwoording afleggen, luisteren naar de roep om echte duurzaamheid. Zij verdienen steun. Degenen die wegkijken of samenspannen met extremisten, verdienen dat niet.
Conclusie: Europese waarden op het spel
Wat er “vorige week” in het Europees Parlement gebeurde, is een wake-upcall. Deze gebeurtenis is voor iedereen die geeft om democratie, mensenrechten en een leefbare planeet. Een wet was bedoeld om de zwaksten te beschermen.
Het richt zich op de arbeiders in de keten en de gemeenschappen op de frontlijn van klimaatverandering. Deze wet wordt uitgekleed onder druk van bedrijven die roepen om minder regels. En erger nog, dit gebeurt met instemming van politici. Zij zijn bereid om te breken met fundamentele democratische principes om die bedrijfseisen binnen te halen.
De woorden “Shame on you!” zijn hier meer dan op hun plaats.
Burgers mogen verontwaardigd zijn – en dat ook luid en duidelijk laten blijken. Het is immers hún toekomst die op het spel staat. Europa moet zich afvragen: Blijven we een unie die mensen en onze planeet vooropstelt? Of glijden we af naar een blok dat zijn ziel verkoopt voor kortetermijnwinst?
Die keuze wordt nu gemaakt. Het is aan ons allen om onze leiders eraan te herinneren waar Europa werkelijk voor moet staan. Europa moet staan voor menselijke waardigheid. Het moet ook staan voor duurzaamheid en rechtvaardigheid, zelfs wanneer de lobbydruk hoog is. Dit geldt ook wanneer de verlokkingen van de macht lonken. Alleen zo behouden we het morele kompas om ons “democraten” te blijven noemen, morgen én in de toekomst.
Bronnen:
De feiten en citaten in deze blog zijn gebaseerd op recente berichtgeving. Analyses zijn afkomstig van onder andere Oxfam, het Irish Coalition for Business and Human Rights en nieuwsmedia. Oxfam Ireland berichtte dat Ierse Europarlementsleden van Fine Gael samen met de far-right stemden.
Ze stemden om de Corporate Sustainability Due Diligence-wet te verzwakken oxfamireland.org oxfamireland.org, waardoor duizenden bedrijven buiten schot zouden blijven en slachtoffers van misstanden geen verhaal meer zouden halen oxfamireland.org.
Een persartikel bevestigde dat met 382 tegen 249 stemmen de wet in het EP is uitgehold. Hierbij is onder meer de reikwijdte beperkt. De plicht tot klimaatplannen is geschrapt gr.fashionnetwork.com gr.fashionnetwork.com. Ook is het EU-aansprakelijkheidsmechanisme gesloopt, wat tot een onderlinge wedijver tussen lidstaten om de laagste standaarden kan leiden gr.fashionnetwork.com. Deze ontwikkelingen tonen aan hoe de pro-Europese meerderheid verbrokkelt en extreemrechtse groepen aan invloed winnen gr.fashionnetwork.com.
Opiniepeilingen uitgevoerd in 10 EU-landen laten echter zien dat een meerderheid van de Europeanen juist strenge mensenrechten- en milieuregels steunt. Ze willen dat grote bedrijven hun uitstoot wettelijk moeten beperken oxfamireland.org.
De huidige koers van deregulering druist dus in tegen de wens van de bevolking. Deze koers zet het Europese waardenkompas op het spel. We doen er goed aan deze wake-upcall ter harte te nemen. gr.fashionnetwork.com oxfamireland.org
Over de stemming en het machtsblok in het Europees Parlement berichten onafhankelijke media en partijen. Zie bijvoorbeeld Euronews en het persbericht van het Groen/EFA-kfractie euronews.comeuronews.com, Voxeurop en Oxfam International Ireland voxeurop.eu oxfamireland.org.
De officiële richtlijnteksten en toelichtingen van de Europese Commissie verklaren de oorspronkelijke due diligence-verplichtingen commission.europa.eu commission.europa.eu commission.europa.eu. Groene en sociaaldemocratische fracties bekritiseerden de uitholling via hun persmededelingen greens-efa.eu socialistsanddemocrats.eu. Het bovenstaande combineert deze bronnen om een compleet beeld te schetsen.
FAQ:
Wat is de CSDDD?
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is een EU-richtlijn. Deze richtlijn verplicht bedrijven om risico’s op mensenrechtenschendingen te voorkomen. Ook moeten zij milieuschade in hun keten tegengaan.
Waarom is de CSDDD uitgehold?
Door politieke verschuivingen en lobbydruk voerden conservatieven amendementen door. Ze werkten samen met extreemrechts. Deze amendementen verhoogden de drempels. Daarnaast verzwakten ze de aansprakelijkheid en schrapten de klimaatplannen.
Wat is het cordon sanitaire?
Het cordon sanitaire is een democratische afspraak om niet samen te werken met extreemrechtse partijen. Deze traditie werd doorbroken bij de stemming over de CSDDD.
Waarom is het doorbreken van het cordon sanitaire gevaarlijk?
Het normaliseert samenwerking met anti-democratische krachten en zet de deur open voor verdere afglijding van Europese waarden.
Wat zijn de gevolgen van de uitgeholde CSDDD?
Minder bedrijven vallen onder de wet, slachtoffers verliezen bescherming en klimaatverplichtingen verdwijnen. Dit ondermijnt Europa’s geloofwaardigheid én veiligheidsnormen.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Geef het artikel een dikke duim!
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
Liefs Annemie