Bewuste speelsheid: kleine speelmomenten in je volwassen dag

Wanneer heb je voor het laatst iets gedaan omdat je nieuwsgierig was naar wat er zou ontstaan? Een krabbel op papier, een gek woordenspel of een zelfverzonnen melodie kan al een speelmoment zijn. Je hoeft er niets mee te bewijzen en het resultaat hoeft nergens te verschijnen.

Met bewuste speelsheid bedoelen we hier: een kleine activiteit kiezen waarin je mag proberen, variëren en stoppen. Deze gids helpt je om daar in je gewone volwassen dag ruimte voor te maken. De voorbeelden zijn uitnodigingen, geen behandeling of test van je mentale gezondheid.

Spelen zonder een nieuwe opdracht te maken

Een hobby kan ontspannend zijn, maar ook een nieuwe meetlat worden: de tekening moet mooi zijn, de wandeling moet lang genoeg duren, het spel moet gewonnen worden. Bij een speelmoment verschuift je aandacht naar het proberen. Kun je een andere kleur nemen, een regel veranderen of iets onaf laten?

Dat hoeft niet uitbundig. Rustig met papier schuiven, een voorwerp natekenen of samen een onzinnig verhaal bedenken kan beter passen dan dansen in een groep. Je leeftijd, mobiliteit, energie, budget en voorkeuren bepalen welke vorm haalbaar is.

Een eenvoudig experiment van tien minuten

Tien minuten is alleen een praktische afbakening, geen bewezen dosis. Twee minuten mag ook. Kies een moment waarop je geen dringende taak laat vallen en gebruik spullen die je al hebt.

• Kies één mogelijkheid. Bijvoorbeeld tekenen met drie lijnen, een nieuwe combinatie van woorden zoeken of een kort ritme tikken. Kies iets waarvoor je geen prestatie hoeft te leveren.
• Maak de drempel klein. Leg één vel en één pen klaar. Een volledige knutselplek inrichten is niet nodig.
• Geef jezelf een speelregel. Bijvoorbeeld: ik gebruik alleen cirkels, ik verzin een ander einde of ik maak drie varianten. Verander de regel als die tegenzit.
• Rond af wanneer het past. Bewaren, weggooien, verdergaan op een andere dag: het is jouw keuze. Je hoeft niets te delen.

Stel dat je na het werk alleen nog wilt scrollen. Je kunt eerst twee minuten drie rare namen voor een denkbeeldige winkel bedenken. Vind je dat vervelend, dan is dat bruikbare informatie over je voorkeur. Het is geen bewijs dat je niet kunt spelen.

Bij het ruimte maken voor plezier en activiteiten die voor jou betekenisvol zijn past ** De valstrik van het geluk van Russ Harris als aanvullende lectuur over waarden en bewuste keuzes. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.

Ideeën bij verschillende hoeveelheden energie

• Weinig energie: sorteer vijf voorwerpen op een zelfbedacht kenmerk, geef een wolk een naam of verzin een alternatieve titel voor een lied.
• Zin om iets te maken: teken hetzelfde kopje op drie manieren, combineer restjes papier of schrijf een verhaal van vier zinnen.
• Zin om te bewegen: probeer, binnen je mogelijkheden, een ander ritme bij een vertrouwde beweging. Een zittende activiteit is even welkom.
• Samen spelen: voeg om de beurt één zin aan een verhaal toe of bedenk nieuwe, eerlijke regels voor een bekend spel. Spreek af dat stoppen mag.

Samen spelen vraagt afstemming. Plagen, onverwacht aanraken of iemand filmen is niet automatisch speels omdat één deelnemer het grappig vindt. Vraag wat voor de ander prettig is en respecteer een nee.

Wat als je schaamte of prestatiedruk merkt?

Misschien hoor je meteen: dit is kinderachtig, ik kan niet tekenen, ik zou iets nuttigs moeten doen. Je hoeft die gedachten niet eerst weg te krijgen. Je kunt kiezen voor een besloten moment zonder publiek, een kortere duur of materiaal dat je gemakkelijk weer opbergt.

Plezier afdwingen werkt niet. Een activiteit kan saai zijn of juist onrust geven. Pas haar aan of stop. Je hoeft niet door ongemak heen te gaan om te bewijzen dat je groeit. Bij aanhoudende klachten of ingrijpende herinneringen die je dagelijks functioneren verstoren, past overleg met een huisarts of gekwalificeerde hulpverlener.

Bij het vriendelijk omgaan met jezelf wanneer iets nieuws ongemakkelijk voelt kun je lezen in ** Zelfcompassie van Kristin Neff als verdere verdieping over mildheid voor jezelf.

Wat weten we wel, en wat beloven we niet?

De NHS beschrijft verbinding, passende beweging, leren, geven en aandacht voor het huidige moment als mogelijke steun voor mentaal welzijn. Een speelse activiteit kan bij sommige van die mogelijkheden aansluiten. Die algemene informatie bewijst niet dat ieder spel een specifiek lichamelijk effect heeft.

Deze oefeningen zijn daarom geen methode om trauma te genezen, hormonen te sturen of een zenuwstelsel te “resetten”. Ze mogen gewoon een prettige of interessante onderbreking zijn. Ook een neutrale ervaring is toegestaan.

Terugkijken zonder score

Vraag jezelf desgewenst af: wat trok mijn aandacht, wat voelde als druk en wat zou ik volgende keer aanpassen? Noteer hoogstens één zin. Er is geen puntentotaal, categorie of oordeel over hoe speels je bent.

Wie associaties met de eigen jeugd wil onderzoeken, kan dat als een afzonderlijk onderwerp benaderen. Daarvoor is het niet nodig om in ieder speelmoment een verborgen betekenis te zoeken.

Voor volwassenen die meer ruimte willen geven aan vreugde en zelfzorg sluit ** Reparenting the inner child van Nicole LePera (Nederlandse editie, e-book) aan als aanvullende lectuur over reparenting.

Een passende volgende stap

Kies één klein experiment dat vandaag in je leven past. Wil je vooral begrijpen hoe je draagkracht en passende steun na ingrijpende ervaringen kunt verkennen? Begin dan bij de gids over traumaverwerking. Die vraag vraagt een andere aanpak dan een lijst met speelse dagelijkse ideeën.

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.