AI en Propaganda: hun Rol in Conflicten

De onderstaande casussen zijn toepassingen bij specifieke gebeurtenissen; de algemene manier van toetsen blijft bruikbaar ongeacht partij, leider of overtuiging. Gebruik propaganda herkennen en kritisch denken om per casus feit, interpretatie en waardekeuze te scheiden. Controleer daarbij herkomst, datum en ontbrekende context; een gebeurtenis uit 2023 of 2024 beschrijft niet vanzelf de situatie van vandaag.

1. X (voorheen Twitter) onder Elon Musk: versterking van reactionaire netwerken

X heeft zich ontwikkeld tot een platform waar antidemocratische, seksistische en racistische valse uitingen meer ruimte krijgen. Dit gebeurde sinds de overname door Elon Musk. In 2023 werden algoritmische voorkeuren aangepast zodat betalende accounts (vaak met extreemrechtse inslag) bovenaan trends en reacties kwamen.

Nieuwsorganisaties die kritisch waren, werden “staatspublicaties” genoemd of gedeprioritiseerd. X illustreert hoe platformmonopolie en ideologisch gestuurd datamanagement de democratische informatieruimte kunnen vervormen.

2. Europese boerenprotesten en digitale desinformatie

In 2024 vonden massale boerenprotesten plaats in Nederland, Duitsland en Frankrijk. Hoewel legitieme zorgen over stikstofbeleid en bestaanszekerheid centraal stonden, zagen we ook hoe extreemrechtse en klimaatontkennende groeperingen deze mobilisatie kaapten.

Via Telegram en TikTok werden algoritmisch versterkte video’s verspreid met valse claims over “groene dictatuur”. Dit toont hoe digitale platformen als versnellingsmechanisme voor reactionaire politiek functioneren.

Wie wil onderzoeken hoe herhaling en overtuigende boodschappen ons oordeel beïnvloeden, vindt achtergrond in ** Invloed van Robert Cialdini. Het is algemene verdieping naast de beschreven casussen. De boeklinks zijn affiliatelinks: bij een aankoop ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.

3. Israël-Gaza conflict 2023 en AI-gedreven narratiefvorming

Tijdens het Israël-Gaza conflict in oktober 2023 gebruikten beide zijden AI-tools voor propaganda en valse uitingen. Deepfakes en AI-gegenereerde beelden circuleerden razendsnel via Telegram, X en WhatsApp.

Israel gebruikte ook predictive surveillance op basis van big data om doelen aan te wijzen. Palestijnse stemmen werden intussen op platformen als Instagram en TikTok gemarkeerd als “gevoelig” of gedegradeerd. Hier zien we hoe staatsmacht, AI en platformregulatie samen invloed uitoefenen op oorlogsnarratieven en perceptie.

4. Digitale repressie van LGBTQ+ en vrouwenrechten in Oeganda en Florida

In 2023 stelde Oeganda een strenge antihomowet in, waarbij surveillance via sociale media gebruikt werd om dissidente stemmen te identificeren. In de VS controleerden staten zoals Florida het gebruik van educatieve platforms.

Docenten werden vervolgd als zij gender of slavernij bespraken. In beide gevallen worden digitale tools ingezet voor morele controle — een echo van neofascistische disciplinering via moderne infrastructuur.

5. ChatGPT-gebruikt door extreemrechts voor propagandadoeleinden

In 2024 verschenen rapporten over extreemrechtse groeperingen. Ze gebruikten LLM’s als ChatGPT om hun retoriek te “verpakken” in gematigder taal. Dit was bedoeld voor werving op jongerenplatformen met valse uitingen.

Denk aan gefingeerde gesprekken, “redpilling” scripts en het trainen van alternatieve bots. De opkomst van generatieve AI als ideologisch gereedschap onderstreept het belang van publieke en ethisch georiënteerde AI.

Hoe AI zulke misleiding sneller en grootschaliger kan maken, lees je in de analyse van firehosing, de Gish gallop en propaganda met AI.

Bij de bredere risico’s van digitale misleiding past ** Ik weet je wachtwoord van Daniël Verlaan (e-book); beveiligingsbewustzijn vervangt geen broncontrole van beelden of AI-gegenereerde berichten.

6. De AI-regelgeving van de EU (AI Act) en de strijd om publieke infrastructuur

In 2023 en 2024 voerde het Europees Parlement onderhandelingen over de AI Act. Big Tech-lobbygroepen probeerden uitzonderingen en achterdeurtjes in te voeren om hun modellen ondoorzichtig en privaat te houden.

Tegelijkertijd ontstonden initiatieven zoals het Europese Gaia-X project. Ook het Franse BLOOM, een open source AI-model, streeft naar transparante, publieke alternatieven. Deze strijd illustreert het conflict tussen techno-feodalisme en collectieve technologische soevereiniteit.

7. Digitale vakbondsvorming en AI-verzet op de werkvloer

Bij Amazon in de VS en Zalando in Duitsland groeiden in 2024 initiatieven voor digitale vakbonden. Werknemers ontwikkelden apps om AI-toezicht op de werkvloer te registreren en delen. In Zuid-Korea eisten callcenterwerknemers het recht op inzicht in de algoritmes die hun werktempo bepalen. Dit toont gebruikers niet als slachtoffers, maar als georganiseerde tegenkrachten die techno-feodale structuren betwisten.

Bij de vraag hoe werknemers en burgerbewegingen gezamenlijk tegenmacht ontwikkelen, past ** Muiterij van Peter Mertens als aanvullende politieke reflectie op solidariteit en machtsverhoudingen.

8. TikTok als vehikel voor reactionaire influencers

In 2023–2025 gebruikten figuren zoals Andrew Tate, Jordan Peterson en lokale varianten TikTok als platform. Ze bereikten jongeren met een boodschap van patriarchale herstelorde. Ze verspreidden ook antivrouwenrechten. Hun content werd niet alleen versterkt door algoritmes, maar ook opgenomen in bredere politieke campagnes. Dit illustreert hoe platformlogica samengaat met culturele regressie.

Deze voorbeelden laten zien dat de besproken concepten in het hoofdessay niet theoretisch zijn. Staatscontrole, platformmacht, surveillancekapitalisme en techno-feodalisme zijn volop werkzaam. Ze tonen ook dat digitale weerstand bestaat, maar beleidsmatig, educatief en sociaal versterkt moet worden om duurzaam verschil te maken.

Verhoog je Betrokkenheid: Vragen bij de Cruciale Thema’s van Digitale Macht en Verzet

1. Hoe denk je dat de veranderingen in het algoritme van X de verspreiding van valse informatie beïnvloeden? Welke gevolgen heeft dit voor de democratie?
2. Welke rol spelen sociale media in het mobiliseren van protesten? Hoe kunnen ze zowel positieve als negatieve krachten zijn in de maatschappij?
3. Hoe denk je dat AI-narratieven tijdens conflicten de publieke perceptie kunnen vormen? Wat kunnen we doen om de impact van valse uitingen te verminderen?
4. Hoe kunnen digitale tools zowel als middelen voor onderdrukking als voor digitale weerstand dienen in de strijd voor mensenrechten?
5. Wat zijn volgens jou de belangrijkste stappen die burgers moeten zetten? Welke stappen moeten beleidsmakers zetten om transparantie en ethische normen in AI-regelgeving te waarborgen?

Welke kleine stap past vandaag bij jou?

Neem mee wat je helpt. Je kunt één inzicht laten bezinken, iets opschrijven of steun vragen. Kies wat bij jouw mogelijkheden past; ook rust nemen mag.

Wil je verder lezen? Kies via Start hier een gids die bij jouw vraag past.

Goed om te weten: onze informatie ondersteunt inzicht en zelfreflectie en vervangt geen persoonlijke diagnose, behandeling of professioneel advies.

Een vraag of fout melden? Neem contact op met ons. Vermeld bij een fout de link en de betrokken passage. Dit contactkanaal is geen crisisdienst.

Lees in onze publicatieprincipes hoe we werken meer over onze achtergrond, bronnen, correcties en commerciële verwijzingen.

Liefs,
Annemie Persyn-Declercq en Johan Persyn
Wij vallen. Wij staan op. Wij groeien.