Björn Soenens, Maduro en de commentaarsectie als spiegel van ons mediaklimaat
De voorbije dagen is de verontwaardiging over Björn Soenens opnieuw opgelaaid, dit keer naar aanleiding van zijn duiding bij de Amerikaanse militaire actie waarbij Nicolás Maduro en zijn vrouw werden opgepakt en naar de VS overgebracht. (VRT)
Wat in de commentaren opvalt, gaat echter al lang niet meer over Venezuela alleen. Het gaat over vertrouwen, woede, identiteit en het gevoel dat “de media” niet meer spreken namens “het volk”.
Tegelijk is de context uitzonderlijk: Maduro verscheen intussen voor een federale rechtbank in New York en pleitte onschuldig; internationaal is er forse kritiek op de legaliteit en de precedentwerking van de Amerikaanse operatie, onder meer in een scherp VN-Veiligheidsraaddebat. (Reuters)
In deze blog fileer ik de patronen in de reacties, en leg ik bloot waar het debat ontspoort: niet omdat mensen boos zijn, maar omdat boosheid steeds vaker als vervanging dient voor denken.
1) Waar gaat de woede écht over? Minder Venezuela, meer “wij tegen zij”
Wie door de reacties scrolt, ziet dat Soenens vooral fungeert als symbool. Niet als journalist met een analyse, maar als avatar van een wereldbeeld dat men afwijst: “VRT”, “linkse propaganda”, “elite”, “woke”, “belastingsgeld”.
Dat verklaart waarom de commentaren zelden inzoomen op inhoudelijke vragen (Wat weten we zeker? Wat is juridisch aantoonbaar? Wat zijn de risico’s?), maar wel op:
- delegitimatie: “neemt iemand die man nog serieus?”, “afvoeren”, “geen podium meer”
- motief-verdachtmaking: “wie betaalt hem?”, “boekje promoten”
- identiteitsaanval: “linkse rat”, “rioolprogramma”, “propagandist”
Het doel is niet weerleggen, maar ontkrachten van status: als de spreker “niet deugt”, hoeft men de boodschap niet meer te toetsen.
2) De sterke-manfantasie: “Trump moet hier komen kuisen”
Een opvallend blok reacties is openlijk pro-Trump en pro-“hard ingrijpen”, niet alleen in Venezuela maar ook “hier” (België/EU). Dat vertaalt zich in twee narratieven:
A. Trump als daadkracht tegenover ‘praatpolitiek’
Een deel van de commentaren verheerlijkt “geen woorden maar daden” en gebruikt Venezuela als bewijs dat democratische procedures “te traag” zijn.
B. Trump als wraakmiddel tegen binnenlandse frustraties
Corona, migratie, “Brussel”, “corrupte elite”: alles wordt aan elkaar gelast. Venezuela wordt een projectiescherm om lokale rancune te ventileren.
Het gevaar is evident: zodra “daadkracht” belangrijker wordt dan rechtsstatelijkheid, wordt illegaal geweld herverpakt als “noodzakelijke orde”.
3) Whataboutism als verdoving: COVID, België, “onze politici zijn ook maffia”
Heel veel reacties gebruiken een klassieke afweerstrategie: verplaats het onderwerp.
- “Mafia praktijken? Dat was heel de COVID periode!”
- “Hier rollen de corrupte politieke elite over mekaar…”
- “Onze ministers niet verkozen…”
Het punt is dan niet: “klopt Soenens’ analyse?”, maar: “jullie hebben geen moreel gezag om te spreken.”
Dit is retorisch effectief, maar intellectueel arm: je krijgt een debat waarin niemand nog iets hoeft te bewijzen, omdat elke kritiek kan worden weggeduwd met een nieuw zijspoor.
4) De ‘petrodollar’-verklaring: een kern van waarheid, een berg determinisme
In de thread circuleert een lang stuk dat de inval herleidt tot “het overleven van de dollar”, Kissinger, Saoedi-Arabië en de petrodollar, met verwijzingen naar Saddam en Khadaffi.
Hier is nuance nodig:
- Het klopt dat olie en geopolitiek structureel verweven zijn, en dat de huidige operatie ook grote oliebelangen raakt (bijv. verschuiving van exportstromen richting VS en weg van China, én mogelijke terugkeer van Amerikaanse oliebedrijven). (Reuters)
- Het klopt ook dat de VS al langer een juridisch/justitieel spoor tegen Maduro bewandelen, inclusief beloningen voor informatie die tot arrestatie/convictie leidt. (state.gov)
Maar: de virale “één oorzaak verklaart alles”-tekst doet wat conspiracy-teksten bijna altijd doen: ze vervangt complexiteit door een allesverklarende sleutel. Geopolitiek is zelden monocausaal. En net daardoor is het zo verleidelijk: het geeft mensen een gevoel van controle (“ik zie het echte spel”).
5) Er zitten ook redelijke stemmen tussen — maar ze verdrinken
Tussen de beledigingen zitten een paar reacties die wél op inhoud mikken:
- mensen die zeggen: “ik ben geen fan van Soenens, maar hier beschrijft hij wat er gebeurd is”
- mensen die worstelen met het dilemma: dictator weg vs. methode problematisch
- mensen die vragen om meer Venezolaanse stemmen aan tafel
Die reacties tonen dat er wel degelijk een publiek is voor volwassen debat. Alleen: platforms belonen vaak de hardste toon, niet de beste argumenten.
6) De echte breuklijn: vertrouwen in media versus ervaring van miskenning
Veel van deze comments gaan niet over één uitzending. Ze komen uit een dieper reservoir:
- het gevoel dat “experten” altijd gelijk krijgen, ongeacht fouten
- het gevoel dat media morele lessen geven maar weinig zelfkritiek tonen
- het gevoel dat “jouw zorgen” structureel worden weggelachen
En precies daar ligt de opdracht voor journalistiek: niet minder duiding, maar betere duiding.
Want wat mensen “propaganda” noemen, is vaak een cocktail van:
- voorspelbare panelkeuzes
- framing zonder transparantie over onzekerheden
- te weinig tijd voor tegengas op kernpunten
- te veel psychologiseren (“Trump is x”), te weinig operationaliseren (“wat zijn de juridische feiten, wat zijn de scenario’s?”)
De VRT-pagina over de uitzending vat het zelf samen als “Maduro ontvoerd…”, wat meteen een geladen term is die het debat in een morele plooi trekt. (VRT)
Ondertussen is precies de legaliteit en kwalificatie van de actie internationaal omstreden en onderwerp van VN-debatten. (The Guardian)
Conclusie: deze commentaarsectie gaat niet over Soenens, maar over ons
Wat ik in deze thread zie, is geen “mening” maar een escalatiemodel:
- wantrouwen (media liegen)
- dehumanisering (kwal, rat, riool)
- autoritaire hunkering (laat Trump hier ook komen)
- normalisering van geweldstaal (opsluiten, “spijtig dat…”, etc.)
En zodra je daar bent, is inhoudelijke waarheid ondergeschikt. Dan wint het kampgevoel.
De remedie is niet “censuur versus vrije meningsuiting”. De remedie is discipline:
- discipline van media om onzekerheid, bronnen en tegenargumenten expliciet te maken
- discipline van kijkers om argumenten te wegen i.p.v. gezichten te haten
- discipline van platforms om opruiing en intimidatie niet te belonen met bereik
Als Vlaanderen nog debat wil, in plaats van digitale tooggevechten, dan moeten we opnieuw leren wat vroeger vanzelfsprekend was: je bestrijdt ideeën met betere ideeën — niet met een vuilbekkende sloopkogel.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
Zie je een fout of heb je een vraag?
We doen ons best om de informatie op narcisme.blog zo zorgvuldig, correct en actueel mogelijk te houden. Toch kan er altijd ergens een fout, onduidelijkheid of verouderde informatie staan.
Merk je een onjuistheid op, heb je een inhoudelijke vraag of denk je dat bepaalde informatie moet worden aangepast? Laat het ons dan gerust weten via het daarvoor voorziene contactkanaal.
We bekijken meldingen zo zorgvuldig mogelijk en passen informatie aan wanneer daar een gegronde reden voor is. Ook verzoeken om bepaalde inhoud te corrigeren, aan te vullen of te verwijderen worden ernstig genomen en individueel beoordeeld.
Om je vraag efficiënt te kunnen behandelen, vragen we om dezelfde melding niet via verschillende kanalen tegelijk te versturen. Eén duidelijke boodschap met de link naar de betreffende pagina en een korte toelichting helpt ons het snelst verder.
Betrouwbare informatie, transparantie en respect voor onze lezers staan voor narcisme.blog centraal. Daarom waarderen we het wanneer je ons attent maakt op mogelijke fouten of verbeterpunten.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier!
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan. Like, comment en share!
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Je vindt de groeitaken bovenaan de blog. Kleine stappen, grote transformaties.
Jouw stem kan iemand anders de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
Liefs Annemie en Johan Persyn-Declercq