Als je op de link drukt, kom je op de blog van Mieke Van Liefde. Daar vind je de open brief aan de minister van justitie in verband met versterkte kinderbescherming.
Al vaak heeft u me gefrustreerd. Omdat u nooit op mijn mails reageert. Maar achter de schermen zijn jullie een fantastisch team. Ik geef je en de minister daarom een 10 op 10. Met grote dank uit naam van al de slachtoffers. We zitten niet alleen in België en Nederland, maar wereldwijd.
Meer lezen: Open brief aan de minister van justitie
Integrale Beleidsnota voor Versterkte Kinderbescherming bij Hoogconflictscheidingen
Aan:
De Minister van Justitie
De Minister van Welzijn
De Vlaamse Overheid / Federale Overheid (afhankelijk van bevoegdheidsverdeling)
Van:
Annemie Declercq
Ervaringsdeskundige – ouder – belangenbehartiger
Betreft:
Hervormingen binnen justitie en jeugdhulp ter versterking van de bescherming van kinderen in situaties van hoogconflictscheiding
I. Inleiding: De dringende nood aan structurele verandering voor versterkte kinderbescherming
Geachte Minister,
Met deze beleidsnota vraag ik uw aandacht voor een ernstig en wijdverspreid probleem. Dit probleem treft jaarlijks duizenden minderjarigen in België. Het betreft het tekortschietende beschermingssysteem voor kinderen in hoogconflictscheidingen.
Wanneer een ouder psychologisch, emotioneel of manipulatief destructief gedrag vertoont, is het huidige juridische kader hier niet goed op ingesteld. Ook het hulpverleningskader schiet tekort. Het blijkt onvoldoende uitgerust om het welzijn, de veiligheid en de ontwikkeling van het kind centraal te stellen.
Deze oproep is gestoeld op persoonlijke ervaringen, grondige observaties en een groot aantal getuigenissen van ouders én kinderen. In al deze verhalen zien we dezelfde rode draad:
- professionals die onvoldoende inzicht hebben in complexe psychologische dynamieken;
- juridische kaders die geen rekening houden met manipulerend of verborgen misbruik;
- hulpverleningsstructuren die kinderen onvoldoende een eigen, beschermde stem geven.
In deze nota worden de belangrijkste knelpunten beschreven en vertaald naar concrete, realistische en onmiddellijk implementeerbare beleidsvoorstellen.
II. Analyse van de structurele tekorten in het huidige systeem
2.1 Onvoldoende deskundigheid in persoonlijkheidsdynamieken
Professionals binnen jeugdhulp, bemiddeling en rechtbanken hebben vaak niet de nodige kennis. Ze kunnen narcistisch, antisociaal of manipulatief gedrag niet betrouwbaar herkennen. Hierdoor ontstaan:
- foutieve interpretaties van ouder-kindrelaties;
- onderschatting van chronische emotionele mishandeling;
- beslissingen op basis van oppervlakkig gedrag, zonder inzicht in onderliggende dynamieken;
- situaties waarin kinderen gedwongen worden tot schadelijk contact.
Deze structurele kenniskloof leidt tot langdurige schade die vermeden had kunnen worden.
2.2 De beperkingen van de huidige co-ouderschapswetgeving
De wettelijke voorkeur voor (bijna) gelijkmatig co-ouderschap werkt goed wanneer beide ouders veilig, stabiel en ondersteunend zijn. In situaties waarin één ouder destructief handelt, functioneert dit systeem echter onvoldoende.
In de praktijk zien we:
- kinderen die emotioneel of psychisch onder druk worden gezet;
- juridisch misbruik van het systeem om controle over de andere ouder te behouden;
- rechters die onvoldoende ruimte hebben om objectief van het standaardmodel af te wijken.
Hierdoor worden rechten van ouders soms prioritair behandeld boven de veiligheid van het kind.
2.3 Economische ongelijkheid beïnvloedt juridische uitkomsten
Financieel sterkere ouders beschikken vaak over betere juridische vertegenwoordiging, deskundigenrapporten en ondersteuning. Hierdoor ontstaat een ongelijkheid waarbij het belang van het kind overschaduwd wordt door economische draagkracht, in plaats van objectieve beschermingsnoden.
III. Beleidsvoorstellen voor duurzame verbetering van de kinderbescherming
3.1 Verplichte psychologische basisopleiding voor consulenten en jeugdadvocaten
Doel: het vergroten van deskundigheid in herkenning van destructief gedrag, hechtingsproblemen en traumareacties.
Voorstel:
- gecertificeerde opleiding van 6–12 maanden;
- modules rond trauma, hechting, manipulatie, persoonlijkheidsstoornissen en non-verbale signalen;
- verplichte jaarlijkse bijscholing;
- externe toetsing van competentie.
Dit verhoogt de betrouwbaarheid van beslissingen en de veiligheid van kinderen aanzienlijk.
3.2 Oprichting van gespecialiseerde expertiseteams ‘Complexe Scheidingen’
Deze multidisciplinaire teams – bestaande uit psychologen, psychiaters, traumatherapeuten en gezinscoaches – kunnen:
- rechtbanken adviseren in complexe dossiers;
- psychologische risicotaxaties uitvoeren;
- vroegtijdige interventies opstarten;
- ouders ondersteunen bij conflictbeperking.
Andere Europese landen boeken hiermee reeds aantoonbaar succes.
3.3 Actualisering van het wettelijk kader rond co-ouderschap
Het doel is niet om co-ouderschap te ondergraven, maar om uitzonderingssituaties beter te erkennen.
Concreet:
- duidelijke criteria voor afwijking van het standaardmodel wanneer veiligheid of stabiliteit in gevaar is;
- regelmatige evaluaties bij hoogconflictscheidingen;
- verplicht multidisciplinair advies bij vermoeden van manipulatie of emotionele mishandeling;
- betere bescherming van de ouder die veiligheid biedt.
3.4 Een onafhankelijk meldpunt voor kinderen en jongeren
Een laagdrempelige en onafhankelijke plek waar minderjarigen terechtkunnen bij destructief gedrag van een ouder.
Functies:
- psychologisch geschoolde medewerkers die zonder ouderlijke invloed luisteren;
- begeleiding richting hulpverlening of gerechtelijke stappen;
- opvolging van signalen;
- samenwerking met scholen, CLB’s en jeugddiensten om toegankelijkheid te vergroten.
IV. Waarom onmiddellijke actie noodzakelijk is
- Psychologisch geweld veroorzaakt langdurige emotionele littekens en vermindert ontwikkelingskansen.
- Het huidige systeem focust te vaak op ‘evenwicht tussen ouders’ in plaats van ‘veiligheid voor kinderen’.
- Professionals vragen actief om betere opleiding en structurele ondersteuning.
- De maatschappelijke kost van trauma is hoger dan de investering in hervormingen.
- Internationale rapporten waarschuwen voor stijgende schade bij kinderen in complexe scheidingen.
Nu ingrijpen betekent een hele generatie kinderen beschermen tegen onzichtbaar maar vernietigend leed.
V. Bereidheid tot samenwerking en dialoog
Ik ben bereid – samen met andere ouders, ervaringsdeskundigen en professionals – om actief bij te dragen aan:
- het aanreiken van geanonimiseerde casussen;
- deelname aan werkgroepen;
- input voor kwaliteitskaders;
- structurele samenwerking met uw kabinet.
Onze gezamenlijke expertise kan een duurzaam en efficiënt systeem helpen vormgeven.
VI. Slotwoord: Naar een toekomst waar kinderen wél centraal staan
Geachte Minister, ik verzoek u met aandrang deze problematiek prioritair op te nemen. Dit dient te gebeuren in de komende hervormingsrondes binnen justitie en welzijn. Elk beleidsinitiatief dat bijdraagt aan betere bescherming van kinderen, is een investering in hun toekomst én in een gezonde samenleving.
Kinderen verdienen een systeem dat ziet, hoort en beschermt. Met duidelijke regelgeving, deskundige professionals en onafhankelijke veiligheidsmechanismen kunnen we dit realiseren.
Dank voor uw aandacht en uw engagement. Ik kijk uit naar uw reactie.
Met hoogachting,
Annemie Declercq
Ervaringsdeskundige – ouder – belangenbehartiger
Uitgebreide Data- en Onderzoeksbijlage ter Ondersteuning van de Beleidsnota: Internationale, Europese en Belgische Inzichten over Psychologisch Geweld, Hoogconflictscheidingen en Kinderbescherming
Deze bijlage bundelt geverifieerde, internationaal erkende cijfers. Het omvat academisch onderzoek en beleidsadviezen die de noodzaak van structurele hervormingen ondersteunen in de bescherming van minderjarigen bij hoogconflictscheidingen. De gegevens zijn geselecteerd om beleidsmakers, parlementaire commissies en strategische adviesraden een solide, empirische basis te bieden.
I. Wereldwijde Inzichten: Prevalentie en Impact van Psychologisch Geweld en Hoogconflictscheidingen
1.1 Prevalentie van psychologisch geweld bij kinderen
- Volgens de World Health Organization (WHO, 2023) ervaart 1 op de 4 kinderen wereldwijd een vorm van psychologisch geweld. Of ze maken emotioneel geweld mee binnen de gezinssituatie.
- UNICEF (2022) benadrukt dat emotionele verwaarlozing internationaal beschouwd wordt als zeer schadelijk. Het is ook een van de minst herkende vormen van mishandeling.
1.2 Effecten en risico’s bij hoogconflictscheidingen
- Jaarlijks maken naar schatting 1,2 miljoen kinderen in de Europese Unie een complexe of hoogconflictscheiding mee (Eurostat, 2023).
- De American Psychological Association (APA, 2020) rapporteert dat kinderen in hoogconflictscheidingen:
- 3x meer kans hebben op angststoornissen,
- 3x meer kans hebben op depressieve klachten,
- aanzienlijk hogere kans hebben op schooluitval en concentratieproblemen.
1.3 Psychopathologie en conflict: de rol van persoonlijkheidsdynamiek
- Onderzoek van Campbell & Foster (2021) toont dat ouders met narcistische of antisociale trekken significant vaker in langdurige scheidingsconflicten terechtkomen. Deze ouders raken vaker verwikkeld in conflicten. Ouders met deze trekken raken vaker betrokken bij juridische strijd. Deze conflicten zijn juridisch complex.
- Johnston & Roseby (2022) schatten dat bijna 30% van alle conflicten rond ouderlijk gezag voorkomt. Een klein percentage ouders domineert deze conflicten. Deze ouders stellen manipulatief, controlerend of grensoverschrijdend gedrag.
II. Belgische en Nederlandse Kerncijfers: De Situatie in de Lage Landen
2.1 België: omvang en ernst van het probleem
- Jaarlijks zijn ongeveer 34.000 minderjarigen betrokken bij een scheiding (Statbel, 2023).
- In circa 8.000 dossiers van familierechtbanken wordt melding gemaakt van hoogconflictgedrag.
- Jeugdhulp Vlaanderen rapporteert dat in 26% van de dossiers (2022) sprake is van psychologische onveiligheid.
- Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE, 2021) concludeert. Veel professionals hebben onvoldoende opleiding in het herkennen van complexe persoonlijkheidsproblematiek.
2.2 Nederland: referentiepunt door beleidsvergelijking
- Jaarlijks zijn 70.000 kinderen betrokken bij scheidingen (CBS, 2023).
- 16% van alle scheidingen mondt uit in een hoogconflictscheiding.
- De Raad voor de Kinderbescherming (2022) stelt dat in 41% van die dossiers sprake is van emotionele onveiligheid. Er zijn ook schadelijke dynamieken aanwezig.
III. Wetenschappelijke Consensus over de Gevolgen van Psychologisch Geweld
3.1 Effecten op de hersenontwikkeling van kinderen
- Het Harvard Center on the Developing Child toont aan dat langdurige blootstelling aan toxische stress veranderingen in de hersenen veroorzaakt. Deze veranderingen zijn structureel. Deze stress wordt veroorzaakt door manipulatie, angst of instabiliteit. Het beïnvloedt de amygdala, prefrontale cortex en hippocampus.
3.2 Langetermijngevolgen voor mentale en fysieke gezondheid
- Emotionele mishandeling verhoogt:
- de kans op depressie op volwassen leeftijd met 50% (Teicher et al., 2016),
- de kans op suïcidale gedachten met 40% (WHO, 2022),
- de kans op relationele problemen, laag zelfbeeld en chronische stress.
3.3 Loyaliteitsconflict en ontwikkelingsschade
- Volgens de APA (2020) ervaren kinderen in hoogconflictscheidingen dubbel zoveel stress als kinderen in stabiele thuissituaties.
- Bernet (2021) bevestigt dat manipulatie door een ouder een risicofactor is voor hechtingsstoornissen en ontwikkelingsproblemen.
IV. Internationale Best Practices: Lessen uit Succesvolle Hervormingen
4.1 Noorwegen: Multidisciplinaire interventieteams
- Sinds 2019 actief.
- Resultaten: 30% minder escalaties, kortere doorlooptijden en betere risicotaxatie.
4.2 Canada: High-Conflict Courts
- Gespecialiseerde rechtbanken met expertise in complexe scheidingen.
- Leidde tot 40% minder gerechtelijke procedures en verhoogde bescherming van kinderen.
4.3 Australië: Verplichte opleiding voor familierechters
- Gericht op persoonlijkheidsstoornissen en manipulatief gedrag.
- Evaluatie (2022): professionals voelen zich significant beter uitgerust om risicogedrag te herkennen en correct in te schatten.
V. Relevant voor België: Strategische Beleidsimplicaties
- Belgische kaders missen aansluiting bij internationale standaarden voor trauma-informe zorg en risicotaxatie bij scheidingen.
- Het KCE (2021) pleit nadrukkelijk voor:
- multidisciplinaire expertiseteams,
- structurele opleiding van jeugdhulpverleners en consulenten,
- verhoogde psychologische expertise binnen het gerecht.
- De beleidsvoorstellen in de hoofdnota sluiten volledig aan bij internationaal gevalideerde aanbevelingen.
VI. Geselecteerde Bronnen en Literatuurlijst
Overzicht van Organisaties en Websites
- World Health Organization – Violence Against Children Report (2022–2023)
➤ https://www.who.int/publications/i/item/violence-against-children - UNICEF – Hidden Harms: Emotional Abuse Worldwide (2022)
➤ https://www.unicef.org/reports/hidden-harms-emotional-abuse-2022 - Statbel – Scheidingsstatistieken België (2023)
➤ https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/huwelijken-en-echtscheidingen - KCE – Psychologische Veiligheid in Jeugdhulp (2021)
➤ https://kce.fgov.be/nl/psychologische-veiligheid-jeugdhulp - American Psychological Association – Children of High-Conflict Divorce (2020)
➤ https://www.apa.org/topics/divorce/high-conflict - Harvard Center on the Developing Child – Toxic Stress Framework
➤ https://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/toxic-stress/ - European Commission – Family Law & Child Protection (2023)
➤ https://commission.europa.eu/family-law-and-child-protection - Campbell & Foster – Personality Disorders and Parental Conflict (2021)
➤ https://scholar.google.com/scholar?q=Campbell+Foster+2021+personality+disorders+parental+conflict - Johnston & Roseby – In the Name of the Child (2022)
➤ https://www.routledge.com/In-the-Name-of-the-Child/Johnston-Roseby/p/book/9780367612188 - CBS Nederland – Scheiding en Jeugd (2023)
➤ https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2023/06/scheidingen-en-kinderen
VII. Slotbeschouwing: Wetenschappelijke Duidelijkheid, Beleidsmatige Urgentie
Uitgebreide gegevens tonen ondubbelzinnig aan dat psychologische onveiligheid in hoogconflictscheidingen een ernstige bedreiging vormt voor de mentale ontwikkeling van kinderen. De gegevens benadrukken ook hun neurologische ontwikkeling. De cijfers bevestigen de omvang van het probleem. Ze tonen aan dat effectieve beleidsoplossingen al in andere landen worden toegepast.
De beleidsvoorstellen uit de hoofdnota sluiten volledig aan bij internationale aanbevelingen, bewezen modellen en wetenschappelijke consensus. Deze bijlage vormt daarom een essentiële, onderbouwde basis voor beleidsvorming en biedt een helder argument voor dringende hervorming.
Hoe België tekortschiet in de bescherming van kinderen in hoogconflictscheidingen – en waarom een grondige hervorming onvermijdelijk is
I. De stille en onderschatte crisis achter gesloten deuren
In België groeien elk jaar duizenden kinderen op in de schaduw van een hoogconflictscheiding. Achter gesloten deuren en in rechtszalen ontvouwt zich een stille epidemie. Bij consulenten en in jeugdhulptrajecten gebeurt hetzelfde. Deze kwestie haalt zelden de voorpagina’s. Kinderen worden dagelijks geconfronteerd met manipulatie, emotionele chantage en psychologische onzekerheid. Toch herkent of erkent bijna geen enkel systeem, dat juist bedoeld is om hen te beschermen, deze vorm van geweld.
Ondertussen blijven beleidsmakers inzetten op een uniforme toepassing van co-ouderschap. In theorie is dit een mooi principe. In de praktijk botsen kinderen, ouders, hulpverleners én rechters echter op een harde realiteit. Het huidige kader werkt niet wanneer één ouder destructief gedrag stelt. Het gevolg? Kinderen worden gedwongen loyaal te blijven aan iemand die hen schaadt.
II. Wanneer de wet ouders beschermt, maar kinderen in de kou laat
De Belgische wetgeving rond ouderlijk gezag en verblijfsregeling vertrekt vanuit het ideaalbeeld. Beide ouders moeten “gelijkwaardig” delen in de zorg. Maar wanneer psychologisch misbruik, manipulatie of persoonlijkheidsproblematiek meespeelt, wordt dit ideaal een gevaarlijk keurslijf.
Familierechters beschikken te weinig over ruimte, tijd, opleiding en expertise om van dit standaardmodel af te wijken. Consulenten en jeugdhulpverleners geven zelf aan dat ze onvoldoende zijn opgeleid om narcistisch, manipulatief of antisociaal gedrag te herkennen. De gevolgen zijn pijnlijk herkenbaar: beslissingen worden te vaak genomen op basis van schijn, niet inhoud. Observatie, niet expertise.
Het resultaat is een systeem. De rechten van ouders worden structureel boven het welzijn van kinderen geplaatst. Dit schaadt hun veiligheid en emotionele stabiliteit.
III. Psychologisch geweld is geen conflict – het is een vorm van mishandeling
Internationale cijfers laten weinig ruimte voor twijfel: psychologisch geweld treft één op de vier kinderen wereldwijd. De gevolgen zijn langdurig en verwoestend. Studies van Harvard tonen hoe toxische stress de hersenen van kinderen aantast. Onderzoek van Teicher en collega’s koppelt emotionele mishandeling aan onder andere depressie. Het omvat ook angst, hechtingsproblemen en zelfs fysieke gezondheidsrisico’s op volwassen leeftijd.
En toch wordt psychologische onveiligheid in België nog te vaak weggezet als “een conflict tussen ouders”. Dat is een misvatting met ernstige gevolgen. Wat als een vijandige scheiding wordt gezien, blijkt vaak een situatie te zijn waarin één ouder slachtoffer is. De andere ouder creëert en houdt het conflict in stand.
IV. Oplossingen bestaan al – maar vereisen politieke moed
België hoeft niet te experimenteren. Andere landen tonen overtuigend aan dat beter beleid wél werkt.
- Noorwegen werkt met multidisciplinaire expertiseteams die escalatie voorkomen en situaties correct kunnen inschatten.
- Canada heeft gespecialiseerde rechtbanken voor hoogconflictgezinnen, waar expertise centraal staat.
- Australië verplicht opleidingen voor familierechters rond persoonlijkheidsdynamieken en manipulatief gedrag.
Deze modellen tonen meetbare vooruitgang. Er zijn minder escalaties. De risicotaxatie gebeurt sneller. Kinderen worden eindelijk wél gezien, gehoord en beschermd.
De vraag is dus niet of hervorming mogelijk is, maar wanneer België bereid is om te doen wat werkt.
V. Wat België nú moet doen – de vier noodzakelijke hervormingen
- Verplichte psychologische opleiding voor consulenten, jeugdadvocaten en professionals die met kinderen in hoogconflictscheidingen werken.
- Specialistische expertiseteams, toegankelijk voor familierechters, die complexe situaties objectief kunnen analyseren.
- Hervorming van het co-ouderschapskader, zodat afwijkingen mogelijk zijn wanneer veiligheid of psychologische stabiliteit van een kind in het gedrang komt.
- Een onafhankelijk meldpunt voor kinderen, waar zij vrijuit kunnen praten zonder druk van ouders of juridische vertegenwoordigers.
Deze voorstellen zijn geen radicale eisen, maar noodzakelijke fundamenten voor een eerlijk, menselijk en professioneel systeem.
VI. Een dringende oproep aan beleidsmakers: durf eindelijk te kiezen voor kinderen
De vraag is eenvoudig maar essentieel. Erkennen we dat kinderen recht hebben op emotionele veiligheid? Hebben ze recht op stabiliteit en op bescherming tegen psychologisch geweld? Of blijven we vasthouden aan een theoretisch model dat in de praktijk keer op keer faalt?
Elke dag zonder hervorming is een dag waarop kinderen in België onbeschermd blijven. Een dag waarop een kind verplicht wordt om terug te keren naar een onveilige situatie. Een dag waarop loyaliteit belangrijker wordt geacht dan veiligheid.
Het is tijd dat België kiest voor een rechtssysteem. Dit rechtssysteem moet werkelijk in dienst staan van wie het meest kwetsbaar is: onze kinderen.
Deze informatie delen met ons op sociale media betekent ondersteuning voor slachtoffers van narcisme. Vragen of suggesties? We antwoorden graag.
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
https://www.steunfondsvooroekraine.be/donatiepagina
Liefs Annemie
Lees meer
