Het citaat van VN‑vluchtelingenchef Filippo Grandi was tijdens een toelichting in de Veiligheidsraad. Hij zei dat in een wereld in brand, oorlogen vaak worden gedreven door een illusie. Deze illusie is dat “vrede een zaak is van de zwakken”. Partijen denken dat ze hun tegenstanders kunnen breken met geweld.
In dezelfde toespraak noemde hij geweld “de munteenheid van onze tijd.” Hij wees erop dat er wereldwijd meer dan 120 conflicten aan de gang zijn. Zijn boodschap was duidelijk: in plaats van onderhandelingen kiezen machthebbers voor maximale pijn om overgave af te dwingen.
Dat beeld klopt helaas met de realiteit op de grond. In veel conflictgebieden worden burgers niet enkel toevallig maar systematisch getroffen. Onderstaande factcheck kijkt naar enkele van de zwaarste conflicten en controleert de uitspraken in de gegeven tekst.
Filippo Grandi is de huidige Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR). Hij bekleedt deze functie sinds 1 januari 2016.
Filippo Grandi is een Italiaanse diplomaat en VN-functionaris. Hij heeft meer dan 30 jaar internationale samenwerking op zijn naam staan, met een focus op vluchtelingenwerk en humanitaire hulp. Voor zijn rol als Hoge Commissaris vervulde hij verschillende functies. Hij was Commissaris-generaal van UNRWA (het VN-agentschap voor Palestijnse vluchtelingen). Daarnaast was hij plaatsvervangend speciaal vertegenwoordiger van de VN in Afghanistan.
De UNHCR, onder leiding van Grandi, leidt internationale actie om vluchtelingen te beschermen. Ze coördineren ook de aanpak van vluchtelingenproblemen wereldwijd.
Ethiopië: verkrachting als oorlogswapen
De beschrijving dat in Ethiopië een “oorlog tegen baarmoeders” gevoerd werd, is niet uit de lucht gegrepen. Een onderzoek naar het geweld in de Tigray‑oorlog documenteerde dat overlevenden vaak door meerdere soldaten werden verkracht en dat daders razors, messen, metalen voorwerpen, zand, stokken of stenen in de vagina of anus staken moderndiplomacy.eu.
Volgens dezelfde studie verklaarden soldaten dat ze de vruchtbaarheid van Tigray‑vrouwen wilden vernietigen, wat deze daden tot een vorm van genocidale seksuele geweldpleging maakt moderndiplomacy.eu. Ook Tigrayaanse strijders pleegden gewelddaden in de Amhara‑regio: Amnesty International stelde in 2021 vast dat vrouwen in Amhara tijdens een TPLF‑offensief werden verkracht, beroofd en geslagen; veertien van de zestien geïnterviewde vrouwen spraken over groepsverkrachting aljazeera.com.
Amnesty bestempelde deze daden als oorlogsmisdrijven en mogelijk misdrijven tegen de menselijkheid aljazeera.com. De conclusie van de tekst dat seksueel geweld in Ethiopië een bewuste strategie is om gemeenschappen te breken, is dus onderbouwd.
DR Congo: miljoenen op de vlucht, sektarisch geweld
De stelling dat gewapende milities opnieuw terreur zaaien in het oosten van Congo klopt. Volgens het Wereldvoedselprogramma (WFP) zijn 28 miljoen Congolezen (een recordaantal) afhankelijk van voedselhulp wfp.org.
De organisatie noemt het conflict in het oosten een van de grootste verplaatsingscrises ter wereld. Er zijn 7,8 miljoen mensen die uit hun huizen zijn verdreven wfp.org. In juli 2025 vielen strijders van de Islamic State Central Africa Province (ADF) een kerk aan in Komanda (Ituri). Minstens 43 kerkgangers kwamen om visionofhumanity.org.
Volgens de VN‑vredesmissie MONUSCO heeft de ADF in juli 2025 in Ituri en Noord‑Kivu samen minstens 82 burgers gedood visionofhumanity.org. Tegelijkertijd rukt de door Rwanda gesteunde M23‑beweging op en zijn verdwijningen, verkrachtingen en ontvoeringen toegenomen.
De bewering dat 49 kerkgangers werden gedood en dat er 82 slachtoffers in één regio vielen, dient dus te worden aangepast: de beschikbare cijfers spreken van 43 doden bij de kerk en 82 dodelijke slachtoffers bij meerdere aanvallen.
Soedan: grootste humanitaire ramp
In Soedan is de situatie catastrofaal. Het WFP waarschuwt dat 24,6 miljoen mensen – ongeveer de helft van de bevolking – acute voedselonzekerheid kennenwfp.org. Van hen bevinden 637 000 mensen zich op een catastrofaal hongerniveauwfp.org. Sinds het uitbreken van de oorlog in april 2023 zijn ongeveer 10 miljoen Sudanese mensen gedwongen hun huis te verlaten. Dit is gebeurd door de oorlog wfp.org.
Een analyse van Vision of Humanity spreekt zelfs van 25 miljoen mensen die humanitaire hulp nodig hebben. Bijna 13 miljoen mensen zijn hun huis ontvlucht visionofhumanity.orgvisionofhumanity.org. Voormalig VS‑gezant Tom Perriello schatte het dodental begin 2025 op tot 150 000visionofhumanity.org.
De tekst vermeldt ook betrokkenheid van buitenlandse staten.
Vision of Humanity toont hoe meerdere landen het conflict voeden. Rusland’s Wagner‑groep leverde wapens en training aan de Rapid Support Forces (RSF) om goudconcessies veilig te stellen. Later bood de groep “ongekwalificeerde militaire hulp” aan het reguliere leger SAF visionofhumanity.org; Iran zou het SAF helpen met militaire steun visionofhumanity.org; China sloot in 2024 een defensieakkoord met de SAF en Chinese wapens doken bij beide partijen op visionofhumanity.org; Turkse wapens van private firma’s werden eveneens gebruikt visionofhumanity.org.
Daarnaast beschuldigde Soedan de Verenigde Arabische Emiraten van genocide door RSF te bewapenen. Het Internationaal Gerechtshof verwierp de zaak bij gebrek aan rechtsgrond visionofhumanity.org. De bewering dat diverse staten (China, Rusland, Turkije, de VAE, et cetera) het conflict aanwakkeren is dus correct. Deze landen worden ervan verdacht wapens te leveren of de partijen politiek te steunen. Maar sommige ontkennen directe betrokkenheid.
Oekraïne: honderdduizenden slachtoffers
Dat de Russische invasie uitzonderlijk bloedig is, blijkt uit uiteenlopende schattingen. In juni 2025 schatte het Britse ministerie van Defensie. Zij gaven aan dat sinds de invasie meer dan één miljoen Russische militairen zijn gedood of gewond theguardian.com. Het Center for Strategic and International Studies (CSIS) becijferde dat tot 250 000 Russische militairen zijn omgekomen. De totale verliezen (doden en gewonden) bedragen meer dan 950 000 theguardian.com.
President Zelenskyi verklaarde in december 2024 dat Oekraïne 43 000 gesneuvelden en 370 000 gewonden heeft politico.eu; hij stelde ook dat Rusland 198 000 doden en ruim 550 000 gewonden heeft geleden politico.eu. Deze cijfers worden door andere bronnen betwist, maar het belangrijkste feit is dat er honderdduizenden doden en gewonden zijn.
De conclusie dat de oorlog miljoenen slachtoffers veroorzaakt, klopt in orde van grootte. Concreet gaat het echter om een miljoen Russische en ongeveer 400 000 Oekraïense slachtoffers (doden + gewonden) russiamatters.org.
Myanmar: een sluipende burgeroorlog
Myanmar blijft sinds de coup van 1 februari 2021 onder militair bewind. Amnesty International meldt dat de junta in vier jaar tijd meer dan 6 000 mensen heeft gedood, meer dan 20 000 mensen heeft opgesloten en dat 3,5 miljoen mensen ontheemd zijn amnesty.org.
Politieke gevangenen worden gemarteld en burgers zijn doelwit van bombardementen op scholen, ziekenhuizen en religieuze gebouwen amnesty.org. De beslissing van de junta om de noodtoestand in juli 2025 te beëindigen maakt deel uit van een plan om schijnverkiezingen te organiseren; echte democratisering is er niet in zicht. Het risico dat de oorlog daarna opnieuw oplaait, is reëel.
Palestina en Israël: uitzichtloos geweld
Het conflict in Gaza blijft een open wonde. Sinds oktober 2023 zijn volgens lokale gezondheidsautoriteiten tienduizenden Palestijnen gedood; onafhankelijke verificatie is moeilijk omdat Israël vrijwel geen journalisten toelaat. De tekst vermeldt een “genocide als ontspanning” waarbij bezoekers in de Israëlische grensstad Sderot tegen betaling met een telescoop naar de bombardementen op Gaza kijken.
Een reportage beschreef hoe een gids toeristen uitnodigde om vijf Israëlische sjekel (ongeveer € 1,27) in een muntautomaat te steken om gedurende 2½ minuut de vernietiging van Gaza van dichtbij te zien; rookpluimen en ontploffingen waren zelfs zonder verrekijker zichtbaar irishtimes.com. Hoewel dit geen mainstream toerisme is, illustreert het hoe oorlog kan verworden tot voyeurisme.
Genocidebeschuldigingen, honger en persvrijheid
De vraag of het Israëlische offensief in Gaza aan de juridische definitie van genocide voldoet, is onderwerp van een lopende rechtszaak. Deze vraag is onderwerp van een lopende rechtszaak. Deze zaak is aanhangig bij het Internationaal Gerechtshof. Dit onderzoek vindt plaats voor het Internationaal Gerechtshof.
Zuid‑Afrika klaagde Israël aan wegens schending van het Genocideverdrag. In januari 2024 legde het Hof voorlopige maatregelen op. Israël moet alles doen om genocidale daden te voorkomen. Het moet humanitaire hulp en basisvoorzieningen mogelijk maken. Het moet ook aanzetten tot genocide bestraffen hrw.org.
Deze maatregelen zijn bindend maar vormen geen uitspraak over schuld; het proces loopt nog. Mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch benadrukken dat het bevel erkent dat Palestijnen in Gaza moeten worden beschermd tegen genocidale daden. Het is belangrijk dat bondgenoten druk uitoefenen om naleving af te dwingen hrw.org.
Ondertussen wordt honger ingezet als oorlogswapen. Op 21 juli 2025 beschuldigde het World Food Program het Israëlische leger ervan met tanks en scherpschutters een menigte Palestijnen te hebben beschoten die voedsel wilden bemachtigen; de Gazaanse gezondheidsautoriteiten meldden dat bij dit incident minstens 80 doden vielen pbs.org. Volgens het WFP was de menigte op weg naar een konvooi van voedseltrucks toen er werd geschoten pbs.org.
Zulke aanvallen maken voedseldistributie levensgevaarlijk en versterken de beschuldiging dat honger wordt gebruikt om een bevolking te onderwerpen pbs.org. In Gaza nemen ondervoeding en sterfte onder kinderen in snel tempo toe; hulporganisaties waarschuwen dat luchtdroppings of “humanitaire corridors” zonder veiligheidsgaranties een dodelijke val kunnen worden.
De oorlog is ook de dodelijkste ooit voor journalisten.
De Committee to Protect Journalists (CPJ) meldde dat op 5 augustus 2025 minstens 186 journalisten en mediapersoneel omkwamen sinds de oorlog begon. Van hen waren 178 Palestijnen, twee Israëli’s en zes Libanezen cpj.org. Daarnaast raakten 129 journalisten gewond, werden twee vermist en werden 90 journalisten gearresteerd cpj.org. CPJ noemt de Israel–Gaza‑oorlog “de dodelijkste periode voor journalisten” sinds de organisatie in 1992 begon met registreren cpj.org.
De meeste Palestijnse journalisten kwamen om door Israëlische luchtaanvallen en dronestaanvallen, en CPJ merkt op dat de verantwoordelijken tot nu toe niet ter verantwoording zijn geroepen cpj.org. Er circuleren hogere aantallen – sommige bronnen spreken van meer dan 230 doden – maar CPJ benadrukt dat deze cijfers niet bevestigd zijn; men onderzoekt nog meer dan 130 meldingen cpj.org.
Israël geeft internationale media en VN‑onderzoekers nauwelijks toegang tot Gaza, waardoor onafhankelijke verificatie bijzonder moeilijk is pbs.org. Beschuldigingen dat VN‑personeel systematisch is gefolterd of gedood door het Israëlische leger zijn tot nu toe niet met betrouwbare bronnen gestaafd. Wat vaststaat, is dat journalisten, hulpverleners en burgers ongekend gevaar lopen en dat bescherming van de pers een dringende plicht is.
Europa’s herbewapening
Terwijl oorlogen wereldwijd razen, investeren Europese landen recordbedragen in hun legers. Volgens het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) steeg de militaire uitgave van Europa (inclusief Rusland) in 2024 met 17 %. Het niveau bereikte 693 miljard USD. Dit is het hoogste sinds het einde van de Koude Oorlog. Alle Europese landen behalve Malta verhoogden hun defensiebudget, gedreven door de dreiging vanuit Rusland sipri.org.
Duitsland spendeerde 28 % meer dan in 2023, tot 88,5 miljard USD, en Polen voerde zijn budget zelfs met 31 % op tot 38 miljard USDsipri.org. SIPRI merkt op dat Europa een periode van “hoog en toenemend militair uitgaven” is ingegaan die naar verwachting aanhoudt sipri.org. Deze herbewapening illustreert de zorgen binnen de EU dat de internationale orde wankelt en dat men zich moet voorbereiden op oorlog op het eigen continent.
Wat klopt niet of verdient nuance?
- Aantal conflicten en slachtoffers: Filippo Grandi verwees naar meer dan 120 conflicten africanews.com. De tekst suggereert dat geweld de enige logica is in deze oorlogen. Geweld escaleert vaak. Initiatieven in Colombia en het Filipijnse Bangsamoro‑gebied tonen dat onderhandelingen wel degelijk kunnen werken. Recente vredesprocessen in Colombia en de Centraal‑Afrikaanse Republiek bevestigen dit. Het is belangrijk om niet te vervallen in fatalisme.
- Cijfers voor Soedan en Congo: de tekst vermeldt 26 miljoen Congolezen in voedselonzekerheid. Het WFP spreekt van 28 miljoen wfp.org. Het aantal ontheemden in Soedan bedraagt volgens het WFP 10 miljoen, niet 12 miljoen wfp.org; andere schattingen lopen tot 13 miljoen visionofhumanity.org.
- België en Israël: de tekst verwijst naar een regeringscrisis waarbij Belgische partijen twistten over sancties tegen Israël. Cookie‑ en betaalmuren belemmerden de verificatie van deze beweringen. Daarom houdt de blog het bij een algemene verwijzing naar het Europese debat over mensenrechten, veiligheid en economische belangen.
Wie wint bij oorlogen?
Oorlog levert zelden winnaars op onder de bevolking; de grootste profiteurs zijn machthebbers en economische groepen:
Lokale elites en milities
In Soedan financiert de RSF zichzelf via goudsmokkel terwijl beide partijen steun zoeken bij buitenlandse staten visionofhumanity.org. In Congo verdienen opstandelingen aan mijnbouw en smokkel; verkrachting en geweld dienen om gemeenschappen te breken zodat grondstoffen makkelijker te controleren zijn.
Internationale wapenindustrie
De stijgende vraag naar wapens voedt bedrijven in Rusland, China, Turkije, de EU en de VS. In Soedan circuleren wapens uit Rusland, China, Iran, Turkije en de VAE visionofhumanity.org. Europese landen investeren massaal in defensie; het gevolg is dat bedrijven als Rheinmetall, Dassault of BAE Systems recordwinsten boeken.
In het geval van Israël bestaat het gros van de wapenaankopen uit importen uit de Verenigde Staten. Ongeveer 66 % van alle importen in 2020‑24 kwamen van daar. Duitsland volgt met een aandeel van 33 %, en daarna Italië met 1 %. sipri.org. De Duitse leveringen betreffen vooral marine‑ en luchtsystemen; Italië levert slechts marginaal dw.com.
DW merkt op dat de Verenigde Staten veruit de grootste wapenleverancier zijn. Een eenzijdig Europees embargo zou weinig effect hebben zolang Washington niet meedoet dw.com. Wanneer Europese landen hun contracten stopzetten, kunnen de VS of Israëls eigen defensie-industrie de leemte opvullen. Effectieve druk vereist daarom gecoördineerde beperkingen door alle grote leveranciers.
Geopolitieke belangen
Staten gebruiken conflicten om invloedssferen te vergroten. Rusland ziet Soedan als toegang tot de Rode Zee visionofhumanity.org; Iran zoekt bondgenoten tegen de VAE visionofhumanity.org; China beschermt Belt and Road‑investeringen visionofhumanity.org; westerse landen steunen Oekraïne om hun invloed te behouden. Het lijden van burgers is voor deze actoren een bijkomstigheid.
Mogelijke uitwegen
Hoewel de situatie somber lijkt, zijn er aanknopingspunten voor oplossingen:
Diplomatie en inclusieve onderhandelingen
Zelfs in “vergeten” conflicten moeten onderhandelingen worden bevorderd. In Soedan zou een breed gedragen proces de belangen van beide strijdende fracties moeten betrekken. Ook de civiele groepen moeten worden betrokken.
De internationale gemeenschap moet externe wapenleveringen stopzetten. Ze moeten ook druk uitoefenen op bondgenoten om aan tafel te komen. In Oekraïne blijven onderhandelingen moeilijk zolang Rusland territoriale annexaties nastreeft. Een diplomatiek traject is op termijn onvermijdelijk. Het is nodig om een eind te maken aan het lijden van de bevolking.
Striktere wapenexportcontrole
Landen die wapens leveren aan partijen in Soedan, Ethiopië of Congo moeten internationale afspraken naleven. Een wereldwijd wapenembargo voor Soedan, gesteund door een resolutie van de Veiligheidsraad, zou de conflictduur kunnen verkorten. Hetzelfde geldt voor het handhaven van het VN‑wapenembargo tegen Eritrea. Er zijn ook gemengde sancties voor andere landen die milities steunen.
Voor het Israëlisch‑Palestijnse conflict is een eventuele Europese stopzetting van wapenleveringen slechts symbolisch. Dit blijft gelden zolang de twee grootste leveranciers blijven leveren. De Verenigde Staten (66 % van de importen) en Duitsland (33 %) zijn die leveranciers.sipri.org. Volgens DW kan de Amerikaanse defensie‑industrie de leemte eenvoudig opvullen wanneer Europese contracten worden opgezegd dw.com; druk moet dus multilateraal en gecoördineerd zijn om effect te hebben.
Investeren in vrede en mensenrechten
De enorme stijging van militaire budgetten staat in contrast met de tekorten voor humanitaire hulp. Het WFP heeft voor Soedan alleen al 645 miljoen USD extra nodig wfp.org; toch is slechts 6,6 % van het benodigde bedrag toegezegd amnesty.org. Regeringen moeten zich opnieuw engageren voor de VN‑verdragen die na 1945 werden gesloten om oorlog te voorkomen.
Versterking van civiele bescherming
Ondersteuning van lokale organisaties die slachtoffers van seksueel geweld, ontheemden en kinderen opvangen, is cruciaal. In Ethiopië hebben hulporganisaties medische teams opgezet voor slachtoffers van verkrachting; dergelijke initiatieven verdienen structurele financiering. In Congo is het noodzakelijk de capaciteit van de MONUSCO‑missie en regionale bemiddelaars te versterken.
Aanspreken van elites
Oorlogsvetes houden aan omdat elites profiteren. Transparantie in mijnbouwcontracten kan de financiering van milities ondergraven. Toezicht op grondstoffenhandel is ook noodzakelijk. Daarnaast zijn sancties tegen bedrijven die betrokken zijn bij plundering belangrijk. Tegelijk moeten internationale actoren hun steun voor autoritaire leiders herzien als die systematisch mensenrechten schenden.
Conclusie
De wereld van 2025 kent geen gebrek aan geweld. Van Gaza tot Soedan en van Congo tot Oekraïne worden burgers vermalen tussen geopolitieke belangen en ongebreidelde machtslust. Toch is fatalisme geen optie. Het citaat van Filippo Grandi herinnert ons eraan dat vrede vaak wordt weggezet als zwakte. Maar de keuze voor onderhandelen en respect voor mensenrechten is juist het enige pad naar duurzame veiligheid.
Boudewijn De Groots lied “Welterusten, mijnheer de president” eindigt met de cynische wens dat de machthebbers rustig slapen. Ondertussen sterven soldaten. Zestig jaar later is de boodschap nog steeds relevant. Echte veiligheid kan niet worden gebouwd op de ruïnes van andermans leven.
Een wereldorde die oorlogen voorkomt en stopt, blijft het nastreven waard. Daarvoor is een heroriëntatie nodig van militaire logica naar humanitaire waarden. We moeten verschuiven van winst naar rechtvaardigheid en van perverse illusies naar gedeelde menselijkheid.
Denk Mee: Hoe kijk jij naar een wereld in brand?
- Welk fragment uit het artikel heeft jou het meest geraakt en waarom?
- Denk jij dat internationale sancties en wapenembargo’s daadwerkelijk effect hebben als grote leveranciers blijven leveren?
- Hoe kan de internationale gemeenschap meer doen om honger als oorlogswapen te voorkomen?
- Vind je dat de media voldoende aandacht hebben voor de slachtoffers van conflicten zoals in Tigray, Congo of Gaza?
- Welke vormen van burgerlijke of politieke actie zouden volgens jou het verschil kunnen maken? Welke aanpak kan leiden tot onderhandelingen en duurzame vrede?
Alles op onze blog is voor Zelfzorg en solidariteit, vaardigheids- en reflectiepraktijk, groei en bewustwording met psycho-educatieve informatie over individu en samenleving.
Op geen enkele manier is dit een aanzet tot haat of geweld, discriminatie of racisme.
✨ Jouw volgende stap naar heling begint hier
Voel je dat dit artikel je raakte? Dat het iets in beweging zette? Laat dat moment niet verloren gaan.
Sluit je aan bij onze online community – een warme, veilige plek waar gelijkgestemden elkaar begrijpen en ondersteunen.
👉 Doe een groeitaak die bij dit artikel hoort. Kleine stappen, grote transformaties.
Laat een reactie achter. Jouw stem kan iemand anders precies de herkenning geven die ze vandaag nodig heeft.
👉 Deel dit artikel met een vriend(in) die worstelt of twijfelt. Soms is één doorstuuractie het verschil tussen vastzitten en vooruitkomen.
🌿 Samen bouwen we aan herstel, kracht en emotionele vrijheid. Steun ons zonder extra kosten door aankopen bij bol. klik op onderstaande afbeelding.
Steun ons zonder extra kost door uw aankopen bij :
https://www.steunfondsvooroekraine.be/donatiepagina
Liefs Annemie